White Balance คืออะไร ทำไมหน้าคนในภาพออกส้มหรือฟ้า แก้ยังไง

เคยเป็นไหม ถ่ายรูปเพื่อนตอนกินข้าวเย็นใต้หลอดไฟสีเหลือง หน้าออกมาส้มเหมือนทาขมิ้น พอเดินไปถ่ายใต้ชายคาตอนกลางวัน หน้าคนเดิมกลับซีดอมฟ้า ทั้งที่กล้องก็ตัวเดิม คนก็คนเดิม แต่สีผิวไม่เหมือนเดิมเลย เรื่องนี้มาจากค่าหนึ่งในกล้องที่เรียกว่า White Balance หรือไวท์บาลานซ์

ในบทความนี้เราจะมาดูกันว่าทำไมสีถึงเพี้ยน เลขเคลวินแปลว่าอะไร เมื่อไรใช้ Auto ได้ เมื่อไรควรตั้งเอง ห้องที่มีทั้งหน้าต่างและโคมไฟจะทำยังไงดี และทำไมคนทำคลิปถึงล็อกค่านี้ไว้ หลักนี้ใช้ได้กับกล้องทุกยี่ห้อ รวมถึงมือถือด้วย

White Balance คืออะไร ทำไมกล้องถึงเห็นสีไม่เหมือนตาเรา

แสงแต่ละแบบมีสีของมันเอง หลอดไฟบ้านแบบเก่าจะอมส้ม แสงตอนอยู่ในร่มจะอมฟ้า แต่ตาคนเราปรับตัวเก่งมาก เดินเข้าห้องไม่กี่วินาที สมองก็บอกเราว่ากระดาษยังขาวอยู่ดี

กล้องไม่ได้ปรับเองแบบนั้น มันบันทึกสีของแสงที่ตกลงบนทุกอย่างตามจริง ถ้าไม่มีใครบอกว่าอะไรควรเป็นสีขาว กระดาษใต้หลอดไฟก็จะออกมาส้ม ผิวคนก็ส้มตามไปด้วย

White Balance ก็คือการบอกกล้องว่าแสงในฉากนี้มีสีอะไร แล้วให้กล้องหักสีนั้นออก ของที่ขาวจริงจะได้ออกมาขาว และพอสีขาวถูกแล้ว สีอื่นทั้งภาพ รวมถึงสีผิว ก็จะถูกตามไปด้วย

เลขเคลวินบอกสีของแสงยังไง

สีของแสงวัดเป็นหน่วยเคลวิน เขียนย่อว่า K ชื่อนี้มาจากฟิสิกส์ แต่เวลาใช้งานจริง จำแค่ว่าตัวเลขต่ำแสงจะอมส้ม ตัวเลขสูงแสงจะอมฟ้า ก็พอแล้ว

เปลวเทียนอยู่ราว 1,000 ถึง 2,000K หลอดไส้ในบ้านราว 2,500 ถึง 3,500K แดดเที่ยงตอนฟ้าใสราว 5,000 ถึง 6,500K ส่วนวันฟ้าครึ้มหรือตอนยืนในร่มเงา ขึ้นไปได้ถึงราว 10,000K ที่แสงในร่มอมฟ้าก็เพราะสิ่งที่ส่องเราอยู่ตอนนั้นคือท้องฟ้า ไม่ใช่ดวงอาทิตย์ ตัวเลขพวกนี้เป็นช่วงกว้าง ๆ แต่ละที่ต่างกันได้

ตัวเลขนี้มีพิมพ์อยู่บนกล่องหลอดไฟในบ้านด้วย หลอด LED วอร์มไวท์มักอยู่ราว 2,700 ถึง 3,000K ส่วนหลอดเดย์ไลท์มักราว 6,500K

ตั้งเลขต่ำแล้วภาพกลับฟ้า White Balance กลับด้านหรือเปล่า?

ตรงนี้คือจุดที่หลายคนงงที่สุด พอตั้งเลขเคลวินในกล้องต่ำลง ภาพกลับฟ้าขึ้น พอตั้งสูงขึ้น ภาพกลับส้มขึ้น

ที่เป็นแบบนี้เพราะเลขที่เราตั้งในกล้องไม่ใช่สีที่เราอยากได้ แต่เป็นการบอกกล้องว่าแสงในฉากมีสีเท่าไร ถ้าตั้ง 3,200K กล้องจะเข้าใจว่าแสงส้มมาก แล้วเติมฟ้าเข้าไปหักลบ ถ้าแสงจริงเป็นหลอดไฟบ้าน ภาพก็จะออกมาพอดี แต่ถ้าเอาค่านี้ไปถ่ายกลางแดด กล้องก็ยังเติมฟ้าเข้าไปทั้งที่แสงไม่ได้ส้ม ภาพเลยฟ้าไปทั้งภาพ

กลับกัน ถ้าตั้ง 7,000K ในห้องที่ใช้หลอดไฟเหลือง กล้องจะคิดว่าแสงฟ้าอยู่แล้ว เลยเติมส้มเข้าไปอีก หน้าคนก็จะส้มกว่าเดิม

จำง่าย ๆ ถ้าตั้งเลขตรงกับแสงจริง ภาพจะเป็นกลาง ถ้าตั้งต่ำกว่าแสงจริง ภาพจะออกฟ้า ถ้าตั้งสูงกว่า ภาพจะออกส้ม

Auto, Preset และ Custom เลือก White Balance แบบไหนดี

กล้องเกือบทุกตัวจะให้เลือกได้สี่แบบ แบบแรกคือ Auto หรือ AWB ที่กล้องเดาสีแสงจากทั้งภาพเอง ผู้ผลิตเองก็แนะนำให้ใช้กับแสงส่วนใหญ่ แต่ช่วงที่มันเดาได้ก็ไม่ได้กว้างมาก ในห้องที่แสงส้มจัดมักหักส้มออกไม่หมด และยังหลงได้ถ้าภาพมีสีเดียวเต็มเฟรม เช่น คนยืนหน้ากำแพงแดง กล้องก็จะหักแดงออกจนหน้าอมฟ้า

แบบที่สองคือ Preset หรือไอคอนดวงอาทิตย์ เมฆ บ้านมีเงา หลอดไฟ แต่ละไอคอนก็คือเลขเคลวินที่ตั้งไว้ให้แล้ว เช่น ในกล้องบางค่าย หลอดไส้ราว 3,000K แดดตรงราว 5,200K เมฆราว 6,000K ร่มเงาราว 8,000K แบบนี้เหมาะตอนที่เรารู้ว่าแสงหลักคืออะไร และอยากให้สีนิ่ง ไม่ขยับไปมา

แบบที่สามคือหมุนเลขเคลวินเอง กล้องส่วนใหญ่ให้หมุนได้ตั้งแต่ราว 2,500 ถึง 10,000K ละเอียดกว่า Preset และจดค่าไว้ใช้ซ้ำได้

แบบที่สี่คือ Custom หรือบางค่ายเรียก Preset Manual เราจะถ่ายกระดาษขาวหรือการ์ดเทาใต้แสงที่จะใช้จริง แล้วให้กล้องจำไว้ว่านี่คือสีกลาง วิธีนี้แม่นที่สุด เพราะวัดจากแสงตรงหน้าเลย รวมถึงแสงที่อมเขียวหรืออมม่วงจากหลอดฟลูออเรสเซนต์หรือ LED ราคาถูก ซึ่งหมุนเลขเคลวินอย่างเดียวแก้ไม่ได้

ถ้าแสงเปลี่ยนตลอดและแก้ทีหลังได้ ใช้ Auto ก็สบาย แต่ถ้างานไหนอยากได้สีเท่ากันทุกช็อต ลองตั้งเองดู

ห้องที่มีทั้งหน้าต่างและโคมไฟ ทำยังไงดี?

ฉากที่ยากที่สุดคือห้องที่มีแสงสองสีปนกัน ลองนึกภาพว่าเรานั่งข้างหน้าต่างตอนบ่าย แล้วเปิดโคมไฟหลอดเหลืองไว้ข้างตัว หน้าซีกหนึ่งจะได้แสงฟ้า อีกซีกได้แสงส้ม แต่ไวท์บาลานซ์ตั้งได้ค่าเดียวต่อทั้งภาพ ถ้าตั้งตามหน้าต่าง ฝั่งโคมจะส้มจัด ถ้าตั้งตามโคม ฝั่งหน้าต่างก็จะฟ้า ส่วน Auto ก็แค่เฉลี่ยกลาง ๆ จนอาจผิดทั้งสองฝั่งเลย

ทางที่ง่ายที่สุดคือให้เหลือแสงสีเดียว แต่ถ้าจำเป็นต้องมีทั้งสองแบบ ลองตั้งตามแสงที่ตกบนหน้าก่อน แล้วปล่อยแสงอีกสีไว้แค่ที่ฉากหลัง หน้าคนสีปกติกับโคมไฟอุ่น ๆ ด้านหลัง กลับดูมีบรรยากาศดีด้วย

ถ้าเจอไฟผสม ลองแก้ที่การจัดแสงก่อน เลือกแสงหลักที่ตกบนหน้า แล้วค่อยตั้งกล้องตามแสงนั้น

ทำไมคนทำคลิปถึงล็อก White Balance ไว้

ตอนถ่ายวิดีโอ Auto จะคำนวณใหม่อยู่ตลอดเวลา ถ้าเราเดินจากหน้าต่างเข้าไปในห้อง หรือแพนกล้องผ่านผนังสีเข้ม สีผิวในช็อตเดียวกันจะค่อย ๆ เปลี่ยนจากอุ่นเป็นเย็นให้คนดูเห็นกันตรงหน้า สีที่เปลี่ยนไปกลางช็อตแบบนี้ ตอนตัดต่อแก้ยากมาก

อีกเรื่องคือตอนตัดต่อ ถ้าถ่ายหลายเทค หรือใช้กล้องสองตัวสองมุม แล้วสีแต่ละช็อตไม่เท่ากัน พอตัดสลับกัน คนดูก็รู้สึกได้ทันที

คนทำคลิปเลยมักตั้งเลขเคลวินหรือ Custom ไว้ก่อนกดอัด แล้วไม่แตะอีกเลยตลอดที่แสงยังเป็นชุดเดิม ยิ่งถ้าถ่ายโปรไฟล์แบนหรือ Log ที่จะเอาไปเกรดสีทีหลัง ก็ยิ่งต้องตั้งให้ตรงตั้งแต่หน้างาน เพราะไฟล์วิดีโอทั่วไปฝังค่าสีที่ตั้งไว้ลงไปแล้ว

หลักนี้คล้ายกับที่เราแนะนำไว้ในบทความ เฟรมเรต 24 30 60fps ว่าให้ตั้งความเร็วชัตเตอร์เป็นค่าคงที่ให้เข้ากับเฟรมเรตและไฟบ้าน แทนที่จะปล่อยให้กล้องเลือกเอง ค่าไหนที่อยากให้เท่ากันทุกช็อต ก็ตั้งเองแล้วล็อกไว้เลย

พูดง่าย ๆ ในงานวิดีโอ สีที่เพี้ยนนิดหน่อยแต่เท่ากันทุกช็อต ยังดูดีกว่าสีที่ถูกแต่เปลี่ยนไปเปลี่ยนมา

ถ่าย RAW แล้วค่อยแก้ทีหลังได้แค่ไหน

ไฟล์ RAW คือไฟล์ภาพนิ่งที่เก็บข้อมูลจากเซนเซอร์ไว้แทบทั้งหมด ไวท์บาลานซ์ในไฟล์นี้เป็นแค่ป้ายบอกค่า ยังไม่ได้ฝังลงไปในสี เราเลยเลื่อนแถบอุณหภูมิสีและแถบเขียวม่วงในโปรแกรมแต่งภาพได้กว้างมาก หรือจะคลิกตรงจุดที่ควรเป็นสีเทา ทั้งภาพก็จะกลับมาเป็นกลาง

ส่วน JPEG และไฟล์วิดีโอทั่วไป ค่าที่ตั้งไว้ถูกฝังลงไปแล้ว ยังพอแก้ได้ แต่แก้ได้น้อยกว่า ถ้าผิดมาก เช่น หน้าส้มจัดจากหลอดไฟ พอดึงกลับมาแล้วผิวมักดูขุ่น หรือสีออกแปลก ๆ

มีเคล็ดลับง่าย ๆ คือ ในแต่ละแสง ลองถ่ายรูปแรกโดยมีกระดาษขาวอยู่ในเฟรม แล้วใช้รูปนั้นเป็นตัวตั้งให้รูปที่เหลือที่ถ่ายในแสงเดียวกัน

แต่อย่าลืมว่าไฟล์วิดีโอส่วนใหญ่ไม่ใช่ RAW ถ้าถ่ายคลิป ก็ยังต้องตั้งให้ถูกตั้งแต่หน้างานอยู่ดี

มือถือกับกล้อง ต่างกันตรงไหน

มือถือรุ่นใหม่ ๆ เดาสีแสงเก่งมาก เพราะใช้การประมวลผลหลายชั้น ถ่ายรูปทั่วไปเลยมักได้สีที่ดูดีโดยไม่ต้องตั้งอะไรเลย

ที่ต่างกันคือเรื่องการควบคุม แอปกล้องในเครื่องส่วนใหญ่ไม่ให้ตั้งเลขเคลวินในโหมดปกติ บางยี่ห้อซ่อนไว้ในโหมด Pro และถ้าไม่ได้เข้าโหมดนั้น ตอนถ่ายวิดีโอก็มักจะปรับสีตามแสงไปเรื่อย ๆ แบบ Auto

ถ้าอยากทำคลิปจริงจังด้วยมือถือ ลองใช้แอปถ่ายวิดีโอที่ตั้งค่าเองได้ เช่น Blackmagic Camera ซึ่งใช้ฟรีทั้งบน iPhone และ Android บางรุ่น แอปนี้ล็อกไวท์บาลานซ์ หรือตั้งเลขเคลวินได้ตั้งแต่ 2,500 ถึง 10,000K พร้อมแถบเขียวม่วง หลักที่เราใช้กับกล้องก็เลยใช้กับมือถือได้ทันที

ถ้าอยากได้สีนิ่งทั้งคลิปจากมือถือ ลองหาแอปที่ล็อกไวท์บาลานซ์ได้มาใช้ดู

เรื่องที่หลายคนเข้าใจผิดเกี่ยวกับ White Balance

เรื่องแรก ภาพต้องเป็นกลางเป๊ะทุกครั้ง จริง ๆ ไม่จำเป็นเลย ตอนแสงเย็นอุ่น ๆ หรือในร้านอาหารไฟเหลือง ถ้าหักส้มออกหมด ภาพจะเสียบรรยากาศไป ลองดูแค่ว่าสีผิวยังดูเป็นคนสุขภาพดีอยู่ไหมก็พอ

เรื่องที่สอง Auto ใช้ไม่ได้ ที่จริง Auto ทำงานดีมากในแสงแดดและแสงที่ไม่ผสมกัน แค่มันชอบเปลี่ยนไปเรื่อย ๆ ไม่นิ่ง ไม่ได้แปลว่ามันเดาสีผิด

เรื่องที่สาม แก้สีทีหลังได้ทุกอย่าง ถ้าเป็นไฟล์ RAW ก็ใกล้เคียงความจริง แต่กับคลิปและ JPEG ยิ่งถ่ายมาผิดมาก แก้แล้วผิวก็ยิ่งไม่สวย

คืนนี้มาลองฝึกดูสีของแสงกัน

หยิบกระดาษ A4 สีขาวมาหนึ่งแผ่น แล้วถ่ายไว้สามที่ ใต้หลอดไฟในห้องนอน ข้างหน้าต่าง และใต้ไฟในห้องน้ำหรือห้องครัว ตั้งกล้องหรือมือถือไว้ที่ Auto แล้วลองดูว่ากระดาษออกมาเป็นสีอะไรในแต่ละที่

จากนั้นเปลี่ยนเป็น Preset ไอคอนหลอดไฟ แล้วถ่ายใหม่ทั้งสามที่ ใต้หลอดไฟกระดาษจะดูขาวขึ้น แต่ข้างหน้าต่างกลับออกฟ้า นี่แหละคือเรื่องกลับด้านที่เล่าไว้ข้างบน

สุดท้ายลองตั้ง Custom จากกระดาษแผ่นนั้นในห้องที่เราใช้ถ่ายคลิปประจำ แล้วจดเลขที่กล้องวัดได้เก็บไว้ ครั้งหน้าก็ตั้งเลขนี้ก่อนกดอัดได้เลย

ถ้าลองแล้วสียังเพี้ยนอยู่ ลองไล่ปิดไฟทีละดวงดูว่าสีผิวกลับมาตอนไหน ถ้ายังไม่หาย ลองขยับแถบเขียวม่วงดู เพราะหลอดบางแบบเพี้ยนไปทางเขียว

สิ่งที่อยากให้จำกลับไป

ไวท์บาลานซ์คือการบอกกล้องว่าแสงในฉากมีสีอะไร เลขเคลวินต่ำคือแสงส้ม เลขสูงคือแสงฟ้า และเลขที่ตั้งในกล้องต้องตรงกับแสงจริง ภาพถึงจะออกมาเป็นกลาง ภาพนิ่งใช้ Auto คู่กับ RAW ได้สบาย ส่วนวิดีโอลองตั้งเองแล้วล็อกไว้ ห้องที่มีแสงสองสีแก้ด้วยการจัดแสงจะง่ายกว่าไปหาในเมนู และไม่จำเป็นต้องขาวเป๊ะเสมอไป ขอแค่สีผิวยังดูเป็นคนจริงก็พอ

อ่านต่อ

ถ้าภาพมืดหรือสว่างเกินไป เรื่องนั้นไปต่อได้ที่ สามเหลี่ยมการรับแสง คืออะไร ถ้าใช้กล้องถ่ายคลิปอยู่แล้ว ลองดูบทเรียนคู่คลิป ตั้งค่า Lumix S9 สำหรับถ่ายวิดีโอ ที่ไล่ตั้งค่าที่ควรล็อกไว้ก่อนกดอัด ใครถ่ายด้วยไอโฟนเป็นหลัก แวะอ่าน เริ่มถ่ายภาพด้วย iPhone ตั้งแต่ต้นจนจบ ได้ ส่วนใครอยากดูตารางอุณหภูมิสีและตัวอย่างไฟผสมแบบละเอียด ลองดูบทเรียน White Balance ของ Cambridge in Colour

บทความนี้เรียบเรียงโดยทีม CreatorSchoolThailand โดยใช้ AI ช่วยค้นคว้าและเรียบเรียง