แสงหน้าต่าง ถ่ายภาพบุคคลในบ้านให้ดูแพง วางคนตรงไหน หันหน้าแบบไหน

ถ่ายรูปคนในบ้านทีไร หน้าดูแบน สีจืด หรือไม่ก็มืดไปครึ่งหน้า เปิดไฟเพดานช่วยก็ยิ่งดูเหมือนรูปติดบัตร ทั้งที่ห่างไปไม่กี่ก้าวมีหน้าต่างบานใหญ่อยู่แล้ว สิ่งที่หลายคนมองข้ามคือ แสงหน้าต่าง ใช้แทนไฟสตูดิโอได้ดีมาก ถ้ารู้ว่าจะวางคนไว้ตรงไหน

บทความนี้จะชวนดูว่าทำไมหน้าต่างถึงให้แสงนุ่ม ยืนห่างแค่ไหนแสงถึงนุ่มหรือคม หันหน้าแบบ 45 องศา ข้าง หรือย้อนแสงได้ภาพต่างกันยังไง เติมเงาด้วยของในบ้าน และเลือกเวลาถ่ายที่แดดไม่ส่องเข้ามาตรง ๆ

แสงหน้าต่าง คือซอฟต์บ็อกซ์ที่ติดมากับบ้าน

ลองนึกถึงเงาของเราตอนเที่ยงวันกลางแจ้ง ขอบเงาคมกริบ เพราะดวงอาทิตย์ดูเป็นจุดเล็ก ๆ บนฟ้า ส่วนวันที่ฟ้าครึ้ม เงาแทบไม่มีขอบ เพราะทั้งท้องฟ้ากลายเป็นแหล่งแสงก้อนใหญ่

หลักนี้ใช้ได้กับแสงทุกแบบ บทความของสมาคมผู้กำกับภาพยนตร์อเมริกัน หรือ ASC อธิบายว่าความนุ่มของแสงขึ้นกับขนาดของแหล่งแสงเทียบกับระยะห่างจากตัวแบบ แหล่งแสงยิ่งเล็กแสงยิ่งแข็ง ส่วนแสงนุ่มคือแสงที่ไล่จากด้านสว่างไปด้านเงาแบบค่อยเป็นค่อยไป

หน้าต่างบานหนึ่งที่มีแค่แสงจากท้องฟ้าส่องเข้ามา ก็คือแผ่นแสงสี่เหลี่ยมขนาดใหญ่ ไม่ต่างจากซอฟต์บ็อกซ์ที่ช่างภาพตั้งในสตูดิโอ ต่างกันแค่เราขยับมันไม่ได้ ต้องขยับคนแทน

ถ้ายังไม่เคยสังเกต ลองเดินดูรอบบ้านวันนี้ ว่าหน้าต่างบานไหนมีแสงสว่างเข้ามาเยอะ แต่ไม่มีแดดตกเป็นลำบนพื้น

ยืนใกล้หรือไกล แสงหน้าต่าง เปลี่ยนไปยังไง

เรื่องระยะมีสองอย่างเปลี่ยนพร้อมกัน

อย่างแรกคือขอบเงา ASC บอกว่ายิ่งแหล่งแสงอยู่ใกล้ตัวแบบ แสงยิ่งนุ่ม เพราะหน้าต่างจะดูใหญ่ขึ้นเมื่อมองจากตำแหน่งของคน ขอบเงาตรงจมูกกับแก้มจึงเนียนขึ้น

อย่างที่สองคือความต่างระหว่างด้านสว่างกับด้านมืด บทความสอนถ่ายภาพของ Sony บอกว่ายิ่งคนเข้าใกล้หน้าต่าง ความต่างของส่วนสว่างกับเงายิ่งมาก ถอยออกมาความต่างนี้จะลดลง หน้าดูนุ่มตาขึ้น คอนทราสต์ก็คือความต่างระหว่างส่วนที่สว่างที่สุดกับมืดที่สุดในภาพ

ที่เป็นแบบนี้เพราะแสงอ่อนลงเร็วตามระยะ ASC ยกตัวอย่างไฟดวงหนึ่งที่ระยะ 4 ฟุตให้แสง 1,000 หน่วย พอถอยไปเป็น 8 ฟุต เหลือแค่ 250 หน่วย ระยะเพิ่มสองเท่า แสงเหลือหนึ่งในสี่ หน้าต่างไม่ใช่ไฟดวงเล็ก ตัวเลขจึงไม่ตรงเป๊ะแบบนี้ แต่หลักเดียวกัน คนที่ยืนชิดหน้าต่าง แก้มฝั่งใกล้จะสว่างกว่าแก้มฝั่งไกลมาก

แปลเป็นภาษาคนถ่ายง่าย ๆ อยากได้ภาพมีมิติ เงาชัด ดูมีอารมณ์ ให้คนขยับเข้าใกล้หน้าต่าง อยากได้ภาพสว่างนุ่มทั้งหน้า ดูสบายตา ให้ถอยออกมาอีกนิด แต่ต้องยอมให้ภาพมืดลง

ลองให้คนยืนห่างหน้าต่างราวหนึ่งช่วงแขนก่อน แล้วค่อยขยับเข้าออกทีละก้าว ถ่ายเทียบกันดู

หันหน้า 45 องศา มุมที่ปลอดภัยที่สุด

ถ้าเพิ่งเริ่ม ลองให้คนหันหน้าทำมุมราว 45 องศากับหน้าต่าง ซึ่ง Sony ก็แนะนำมุมนี้ไว้ในบทความเดียวกัน แปลว่าคนไม่ได้หันหน้าเข้าหาหน้าต่างตรง ๆ และไม่ได้หันข้างให้ แต่อยู่ครึ่งทาง

มุมนี้แสงจะส่องเต็มหน้าฝั่งหนึ่ง แล้วค่อย ๆ ไล่เป็นเงาไปอีกฝั่ง หน้าดูมีโครง จมูกกับโหนกแก้มมีมิติ แต่ไม่มืดจนน่ากลัว ส่วนเราเป็นคนถือกล้อง ยืนเยื้องไปทางหน้าต่างเล็กน้อย จะเห็นด้านสว่างของหน้ามากกว่าด้านเงา

อีกจุดที่ช่วยให้ภาพดูแพงขึ้นทันที คือประกายแสงในดวงตา ถ้าตาดูไม่มีประกาย ลองให้คนหันเข้าหาหน้าต่างอีกนิด จนเห็นหน้าต่างสะท้อนอยู่ในตาดำ

ถ่ายด้านข้าง เมื่ออยากได้ภาพดูมีอารมณ์

ถ้าให้คนหันข้างให้หน้าต่างเต็มที่ หน้าจะแบ่งเป็นสองซีก ฝั่งหนึ่งสว่าง อีกฝั่งจมเข้าเงา เหมาะกับภาพที่อยากให้ดูนิ่งและลึก หรือภาพขาวดำ

หน้าเว็บสอนถ่ายภาพของ Nikon ก็แนะนำว่า ภาพบุคคลสวย ๆ ลองใช้แค่แสงจากหน้าต่าง ไม่เปิดไฟเพดาน แล้วตั้งค่าแสงตามแสงที่เข้ามาทางหน้าต่าง ปล่อยให้ตัดกับเงา ภาพจะดูดราม่าขึ้น

จุดที่ต้องระวังคือไฟเพดาน ถ้าเปิดทิ้งไว้ หน้าจะโดนแสงจากสองทิศปนกัน ยิ่งถ้าเป็นหลอดแสงเหลือง ฝั่งหน้าต่างจะออกฟ้า ฝั่งในห้องออกส้ม ซึ่งแก้ทีหลังยาก เพราะปรับสีทั้งภาพได้ทีละค่า

ย้อนแสง หน้าต่างอยู่หลังคน

ถ้าให้คนยืนหันหลังให้หน้าต่าง แล้วเรายืนถ่ายจากในห้อง แสงจะส่องขอบผมกับไหล่ให้เป็นเส้นสว่าง แต่หน้าจะมืด กล้องส่วนใหญ่จะเห็นหน้าต่างสว่างจ้า แล้วลดแสงทั้งภาพลง หน้าคนเลยดำ

ถ้าอยากได้เงาดำแบบนี้ ก็ถ่ายตามที่กล้องวัดได้เลย แต่ถ้าอยากเห็นหน้า ลองใช้การชดเชยแสง คือปุ่มหรือเมนูที่มีเครื่องหมายบวกลบ สั่งให้กล้องถ่ายสว่างหรือมืดกว่าที่กล้องคิด บทความสอนถ่ายภาพของ Canon ลองถ่ายรูปปั้นที่โดนแสงจากด้านหลังแล้วหน้ามืด พอชดเชยแสงไปทางบวก 1 สต็อป หน้าก็สว่างพอดี บวก 2 กลับสว่างจนรายละเอียดหาย

กล้องบางยี่ห้อมีระบบวัดแสงที่ให้น้ำหนักกับใบหน้า อย่าง Sony มีเมนู Face Priority in Multi Metering ช่วยให้กล้องวัดแสงจากหน้าคนก่อน ลองค้นในเมนูกล้องของเราดู

เติมเงาด้วยผนังขาวหรือแผ่นสะท้อน

ถ้าเงาอีกฝั่งของหน้ามืดเกินไป เราไม่ต้องซื้อไฟเพิ่ม Sony แนะนำให้ใช้แผ่นสะท้อนแสง หรือกระดาษแข็งสีขาว สะท้อนแสงกลับเข้าไปฝั่งเงา

ของในบ้านก็ทำหน้าที่นี้ได้ ผนังขาว ผ้าปูที่นอนสีขาว หรือฟิวเจอร์บอร์ดจากร้านเครื่องเขียน วางไว้ฝั่งตรงข้ามหน้าต่าง หันหน้าแผ่นเข้าหาคน แล้วขยับเข้าใกล้หรือถอยออกจนเงาจางลงในระดับที่ชอบ ยิ่งใกล้ ฝั่งเงายิ่งสว่าง

กลับกัน ถ้าห้องขาวทั้งห้องจนแสงสะท้อนไปทั่ว หน้าแบนไม่มีมิติ Sony แนะนำให้ใช้กระดาษแข็งสีดำ หรือบอร์ดคลุมผ้าดำ วางฝั่งเงา เพื่อลดแสงสะท้อนแล้วดึงคอนทราสต์กลับมา

ลองหยิบกระดาษแข็งสีขาวแผ่นใหญ่ที่สุดในบ้าน ให้เพื่อนถือไว้ฝั่งเงา แล้วถ่ายเทียบกับตอนไม่มีแผ่นดู

เลือกเวลาที่แดดไม่ส่องเข้ามาตรง ๆ

แสงหน้าต่าง ที่นุ่มที่สุด มาจากหน้าต่างที่เห็นแค่ท้องฟ้า ไม่มีแดดส่องเป็นลำเข้ามา ถ้ามีแดดตรง แสงจะกลับไปเป็นจุดเล็กแข็ง ๆ เหมือนกลางแจ้ง พร้อมเงาลายมู่ลี่บนหน้า

บทความของ Sony ซึ่งเขียนจากมุมของยุโรป แนะนำว่าหน้าต่างทิศเหนือมักดีที่สุด เพราะไม่โดนแดดตรงและให้แสงนุ่มดูดีกับหน้าคน หน้าต่างทิศตะวันออกให้แสงมุมต่ำคอนทราสต์สูงช่วงเช้า ทิศตะวันตกให้แบบเดียวกันตอนบ่าย ส่วนทิศใต้อาจจ้าเกินไป

บ้านเราอยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตรกว่ายุโรปมาก ช่วงกลางปีดวงอาทิตย์อ้อมไปทางเหนือได้ หน้าต่างทิศเหนือจึงอาจโดนแดดเช้าหรือแดดบ่ายบางช่วงเหมือนกัน วิธีที่แน่นอนที่สุดคือสังเกตจริง ว่าหน้าต่างบานไหน ช่วงกี่โมง ที่สว่างแต่ไม่มีแดดตกบนพื้น

ถ้าหนีแดดไม่พ้น ลองดึงม่านโปร่งปิด หรือเอาผ้าฝ้ายสีขาวแปะกระจก Sony บอกว่าวิธีนี้เปลี่ยนหน้าต่างทั้งบานให้เป็นซอฟต์บ็อกซ์ขนาดใหญ่

ความเข้าใจผิดเรื่อง แสงหน้าต่าง ที่พบบ่อย

เรื่องแรก ยิ่งสว่างยิ่งดี เลยไปยืนกลางลำแดดที่ส่องเข้ามา ผลคือหน้าขาวโพลน เงาคม และคนหรี่ตา แสงที่ดีสำหรับหน้าคนคือแสงสว่างพอที่ไม่มีแดดส่องตรง

เรื่องที่สอง ให้คนหันหน้าเข้าหาหน้าต่างตรง ๆ ถึงจะสว่างดี จริง ๆ แสงตรงหน้าทำให้หน้าแบน เงาที่ทำให้หน้ามีโครงหายไปหมด ลองหมุนไปทาง 45 องศาจะดูมีมิติกว่าเยอะ

คืนนี้มาลองหามุม แสงหน้าต่าง ในบ้านเรากัน

คืนนี้ลองเดินดูก่อนว่าหน้าต่างบานไหนใหญ่ที่สุด และพรุ่งนี้ช่วงไหนที่บานนั้นสว่างแต่ไม่มีแดดตกบนพื้น จดเวลาไว้

พอถึงเวลา ปิดไฟเพดาน ให้คนนั่งหรือยืนห่างหน้าต่างหนึ่งช่วงแขน หันหน้าราว 45 องศา ถ่ายหนึ่งรูป แล้วหันข้างเต็มที่อีกรูป ย้อนแสงอีกรูป จากนั้นถอยห่างออกมาอีกสองก้าวแล้วถ่ายชุดเดิมซ้ำ เอาทั้งหกรูปมาวางเทียบกันในมือถือ

สุดท้ายเอากระดาษขาวมาเติมฝั่งเงา ถ่ายเทียบอีกรอบ ใช้เวลาไม่ถึงสิบห้านาที

ถ้าทำแล้วหน้ายังมืดหรือสีเพี้ยน ลองเช็คว่าไฟห้องปิดหมดหรือยัง แล้วชดเชยแสงไปทางบวกทีละ 1 สต็อป หรือขยับคนเข้าใกล้หน้าต่างอีกก้าว

สิ่งที่อยากให้จำกลับไป

หน้าต่างคือแหล่งแสงก้อนใหญ่ที่ให้แสงนุ่มฟรี ยืนใกล้ได้ขอบเงาเนียนแต่ด้านสว่างกับด้านมืดต่างกันมาก ถอยออกได้หน้าสว่างนุ่มทั้งหน้าแต่ภาพมืดลง มุม 45 องศาปลอดภัยที่สุด ด้านข้างให้อารมณ์ ย้อนแสงต้องชดเชยแสง เงามืดไปเติมด้วยของสีขาว และเลือกเวลาที่ไม่มีแดดส่องตรง

แล้วหน้าต่างบานไหนในบ้านเรา ที่น่าจะเป็นสตูดิโอเล็ก ๆ ได้ตั้งแต่พรุ่งนี้เช้า?

อ่านต่อ

ถ้าอยากเข้าใจเรื่องแสงนุ่มแสงแข็งเพิ่ม และกำลังคิดจะซื้อไฟมาเสริม อ่านต่อที่ ไฟถ่ายวิดีโอ ที่บ้าน ดวงแรกควรเป็นแบบไหน ถ้าถ่ายแล้วหน้าออกฟ้าหรือส้ม ดูต่อที่ White Balance คืออะไร ทำไมหน้าคนในภาพออกส้มหรือฟ้า และถ้ายังไม่แน่ใจเรื่องปรับความสว่าง ลองอ่าน สามเหลี่ยมการรับแสง คืออะไร ใครอยากอ่านเคล็ดลับฉบับเต็มจากผู้ผลิตกล้อง ลองเปิด Top Tips: Window Light Portraits ของ Sony