โหมด Fv ของ Canon คืออะไร ตั้งสปีด รูรับแสง ISO ในโหมดเดียวยังไง

ถ่ายอาหารอยู่ในร้านด้วยโหมด Av พอเดินออกมาเจอคนเดินผ่านหน้าร้านอยากให้เบลอ ก็ต้องหมุนไป Tv แล้วพอฟ้ามืดอยากถ่ายไฟรถเป็นเส้น ก็ต้องหมุนไป M อีกรอบ ถ้าใครใช้กล้อง Canon รุ่นใหม่ ๆ แล้วเห็นตัวอักษร Fv บนแป้นหมุน โหมด Fv คือคำตอบของเรื่องนี้

บทความนี้จะพาดูว่าโหมดนี้ทำงานยังไง ค่าไหนตั้งเป็น AUTO ได้ ตั้งแบบไหนแล้วเทียบได้กับโหมดไหน ใช้ปุ่มอะไร และเอาไปใช้กับงานจริงแบบไหน โดยอ้างจากคู่มือออนไลน์และบทความของ Canon เอง

โหมด Fv คืออะไร ทำไม Canon ถึงทำโหมดนี้ขึ้นมา

Fv ย่อมาจาก Flexible-priority AE แปลง่าย ๆ ว่าโหมดวัดแสงอัตโนมัติที่เราเลือกได้เองว่าจะให้ความสำคัญกับค่าไหน บทความ SNAPSHOT ของ Canon Asia เล่าว่าเริ่มมีให้ใช้ตั้งแต่ EOS R และบอกตรง ๆ ว่าโหมดนี้คือ P, Av, Tv และ M รวมกันอยู่ในโหมดเดียว

ก่อนไปต่อ ขอทวนสามค่าที่คุมความสว่างของภาพกันนิดหนึ่ง สปีดชัตเตอร์คือเวลาที่ปล่อยแสงเข้า เร็วแล้วภาพนิ่ง ช้าแล้วของที่ขยับจะเบลอ รูรับแสงคือขนาดช่องที่ให้แสงผ่าน ยิ่งเปิดกว้าง ฉากหลังยิ่งละลาย ส่วน ISO คือการขยายสัญญาณ ยิ่งสูงภาพยิ่งสว่างแต่ก็มีเม็ดรบกวนมากขึ้น ถ้ายังไม่แน่ใจเรื่องนี้ ลองอ่าน สามเหลี่ยมการรับแสง ก่อนได้

ในโหมดปกติ แต่ละโหมดล็อกไว้แล้วว่าใครคุมค่าไหน Av ให้เราคุมรูรับแสง Tv ให้เราคุมสปีด แต่ใน Fv ทั้งสามค่าเป็นช่องว่างที่เราเลือกได้ทีละช่อง ว่าจะตั้งเอง หรือปล่อยเป็น AUTO ให้กล้องตั้งให้ แล้วยังปรับชดเชยแสงเพิ่มได้อีก ข้อดีคือไม่ต้องหมุนแป้นเปลี่ยนโหมดเวลางานเปลี่ยน แค่เปลี่ยนว่าค่าไหนเป็นของเรา

ค่าไหนตั้งเป็น AUTO ได้ และดูยังไงว่าค่าไหนกล้องตั้งให้

สามค่าที่สลับเป็น AUTO ได้คือ สปีดชัตเตอร์ รูรับแสง และ ISO ส่วนชดเชยแสงเป็นข้อยกเว้น บทความ SNAPSHOT บอกว่าชดเชยแสงไม่มีทางเป็น AUTO ค่าเริ่มต้นอยู่ที่ ±0 และจะไม่เปลี่ยนจนกว่าเราจะปรับเอง

วิธีดูง่ายมาก คู่มือของ Canon เขียนตรงกันทุกรุ่นที่เปิดดูว่า ค่าที่ตั้งเป็น AUTO จะมีขีดเส้นใต้ ค่าไหนไม่มีเส้นใต้ แปลว่าเราตั้งเองอยู่ ตอนที่ยังไม่ได้แตะชัตเตอร์ จอจะขึ้นคำว่า AUTO พอแตะชัตเตอร์ครึ่งหนึ่งเพื่อวัดแสง กล้องจะเปลี่ยนเป็นตัวเลขจริงที่เลือกให้

ถ้าตัวเลขกะพริบ อย่าเพิ่งกดถ่าย คู่มือบอกว่าค่าที่กะพริบเป็นสัญญาณว่าภาพอาจมืดหรือสว่างเกินไป ให้ปรับค่าที่เราตั้งเองจนตัวเลขหยุดกะพริบ ส่วนใหญ่เกิดตอนที่เราล็อกไว้หลายค่าแล้วแสงไม่พอให้กล้องชดเชยได้

ตั้งแบบไหน โหมด Fv จะทำงานเหมือน P, Tv, Av หรือ M

ส่วนนี้คือหัวใจของเรื่อง คู่มือ EOS R7 มีตารางแจกไว้ครบแปดแบบ สรุปให้จำง่ายได้แบบนี้

ถ้าปล่อยสปีดกับรูรับแสงเป็น AUTO ทั้งคู่ กล้องจะทำงานเหมือนโหมด P หรือโปรแกรม ไม่ว่า ISO จะเป็น AUTO หรือเราตั้งเองก็ตาม

ถ้าเราตั้งสปีดเอง แล้วปล่อยรูรับแสงเป็น AUTO จะเหมือนโหมด Tv ที่เราคุมสปีด กล้องหารูรับแสงให้

ถ้าเราตั้งรูรับแสงเอง แล้วปล่อยสปีดเป็น AUTO จะเหมือนโหมด Av ที่เราคุมรูรับแสง กล้องหาสปีดให้

ถ้าเราตั้งทั้งสปีดและรูรับแสงเอง แต่ปล่อย ISO เป็น AUTO จะเหมือนโหมด M ที่มี ISO อัตโนมัติ และยังปรับชดเชยแสงได้ ส่วนถ้าตั้งเองครบทั้งสามค่า ก็คือโหมด M เต็มตัว ตอนนี้ชดเชยแสงจะใช้ไม่ได้ เพราะไม่เหลือค่าไหนให้กล้องขยับ

ลองจำเป็นคำถามเดียวว่าตอนนี้เราอยากคุมอะไร ถ้าคุมความเบลอของฉากหลัง ตั้งรูรับแสง ถ้าคุมการหยุดหรือการเบลอของสิ่งที่ขยับ ตั้งสปีด ที่เหลือปล่อยให้กล้อง แล้วถ้าภาพยังสว่างหรือมืดไปนิด ค่อยใช้ชดเชยแสง

วิธีใช้ โหมด Fv ทีละขั้น ปุ่มไหนทำอะไร

ขั้นแรก หมุนแป้นเลือกโหมดไปที่ Fv ในรุ่นที่ไม่มีแป้นเลือกโหมดอย่าง EOS R3, EOS R5, EOS R5 Mark II และ EOS R1 คู่มือให้กดปุ่ม MODE แล้วหมุนแป้นหลักเพื่อเลือก Fv

ขั้นที่สอง เลือกค่าที่จะตั้ง ในคู่มือ EOS R7, EOS R10 และ EOS R8 ใช้แป้นควบคุมด่วน (Quick control dial) หมุนเพื่อเลื่อนไปที่สปีด รูรับแสง หรือ ISO ส่วน EOS R6, EOS R6 Mark II, EOS R6 Mark III, EOS R3, EOS R5, EOS R5 Mark II และ EOS R1 ใช้แป้นควบคุมด่วน 2 จากนั้นหมุนแป้นหลัก (Main dial) เพื่อเปลี่ยนค่า ถ้าถ่ายผ่านจอหลัง บทความ SNAPSHOT บอกว่าแตะเลือกค่าบนจอสัมผัสได้ด้วย

ขั้นที่สาม ถ้าอยากคืนค่าไหนกลับเป็น AUTO รุ่นส่วนใหญ่ที่เปิดคู่มือดูให้กดปุ่ม Erase ที่ใช้ลบภาพ ค่านั้นจะกลับเป็น AUTO ทันที และคู่มือหลายรุ่น เช่น EOS R3, EOS R6 Mark III และ EOS R7 บอกว่าถ้ากดปุ่มนี้ค้างไว้ สปีด รูรับแสง และ ISO จะกลับเป็น AUTO ทั้งหมด ชดเชยแสงกลับเป็น ±0 เหมือนเริ่มใหม่ในโหมด P ส่วนคู่มือ EOS R10 เขียนไว้แค่การกดทีละค่า

ชดเชยแสงตั้งด้วยวิธีเดียวกัน หมุนแป้นควบคุมด่วนไปที่แถบวัดแสง แล้วหมุนแป้นหลักเพื่อเพิ่มหรือลด กดปุ่ม Erase เพื่อคืนเป็น ±0

ส่วน EOS R รุ่นแรก บทความ SNAPSHOT อธิบายว่าใช้ปุ่มลูกศร ปุ่มขึ้นหรือซ้ายคืนเฉพาะค่าที่เลือกเป็น AUTO และปุ่มลงหรือขวาคืนทุกค่า คู่มือ EOS R6 V ก็ใช้ปุ่มขึ้นคืนค่าที่เลือก และปุ่มลงคืนทุกค่าเช่นกัน ใครใช้รุ่นอื่นอยู่ลองเช็คกับคู่มือของรุ่นเราดู

ทิปเล็ก ๆ ที่ช่วยให้เร็วขึ้น บทความ SNAPSHOT แนะนำให้แตะชัตเตอร์ครึ่งหนึ่งก่อน ให้ตัวเลขจริงขึ้นมาแทนคำว่า AUTO แล้วค่อยหมุนปรับ จะเริ่มจากค่าที่ใกล้เคียงอยู่แล้ว ไม่ต้องหมุนไกล

ใช้ โหมด Fv กับงานจริง สามฉากที่เห็นภาพชัด

บทความ SNAPSHOT ของ Canon ยกตัวอย่างไว้สามฉาก ซึ่งตรงกับงานที่คนทำคอนเทนต์เจอบ่อย

ฉากแรก ถ่ายอาหารในร้าน ตอนปล่อยทุกค่าเป็น AUTO กล้องเลือก f/2 ฉากหลังละลายดี แต่อาหารบางส่วนบนจานหลุดโฟกัสไปด้วย ผู้เขียนเลยตั้งรูรับแสงเองเป็น f/4 ให้ช่วงชัดลึกขึ้น แล้วปล่อยให้กล้องปรับสปีดกับ ISO ตามเอง กลายเป็นแบบ Av ทันทีโดยไม่ต้องหมุนแป้นโหมด

ฉากที่สอง ภาพถนน ที่สปีด 1/60 วินาทีที่กล้องเลือกให้ ภาพดูเรียบไปหน่อย พอตั้งสปีดเองเป็น 1/5 วินาที คนที่เดินผ่านจะเบลอเป็นเส้น ภาพดูมีชีวิตขึ้น ส่วนรูรับแสงกับ ISO กล้องปรับให้ ตอนนี้กล้องทำงานแบบ Tv

ฉากที่สาม ไฟรถยามค่ำ ผู้เขียนตั้ง f/11 เพื่อให้ฉากหลังและพื้นถนนชัด ตั้งสปีด 3 วินาทีให้ไฟรถลากเป็นเส้น แล้วปล่อย ISO เป็น AUTO ซึ่งกล้องเลือก ISO 100 ให้ นี่คือแบบ M ที่ง่ายขึ้น เพราะไม่ต้องมานั่งหา ISO เอง ภาพปกของบทความนี้ก็คือภาพจากฉากนี้

โหมด Fv กับ Auto ISO เมนูที่ควรตั้งคู่กัน

พอเราปล่อย ISO เป็น AUTO บ่อยขึ้น ก็ควรรู้ว่ากล้องจะดัน ISO ไปได้ถึงไหน ในคู่มือ EOS R6 Mark II มีเมนู ISO speed settings ข้างในมี Auto range ไว้กำหนดช่วงต่ำสุดและสูงสุดที่ ISO อัตโนมัติจะใช้ ถ้าไม่อยากให้ภาพมีเม็ดรบกวนมากเกินไป ลองตั้งเพดานไว้ก่อน

ในเมนูเดียวกันมี Min. shutter spd. ไว้กันไม่ให้กล้องเลือกสปีดช้าเกินไป ตั้งได้ทั้งแบบ Auto ที่อิงทางยาวโฟกัส และแบบกำหนดเลขเอง แต่คู่มือเขียนว่าเมนูนี้ได้ผลในโหมด P หรือ Av ไม่ได้เอ่ยถึง Fv ตรง ๆ ถ้าจะพึ่งเมนูนี้ตอนใช้ โหมด Fv ลองถ่ายทดสอบในที่แสงน้อยดูก่อนว่ากล้องทำตามไหม และคู่มือยังบอกว่าถ้าใช้ ISO ถึงเพดานแล้วแสงยังไม่พอ กล้องจะยอมใช้สปีดช้ากว่าที่ตั้งไว้

อีกเรื่องที่ต้องรู้คือแฟลช คู่มือบอกว่าเมื่อ Fv ทำงานแบบ P หรือ Av กล้องจะไม่ใช้ slow synchro หรือการเปิดชัตเตอร์นานคู่กับแฟลชในที่แสงน้อย ถึงจะตั้งไว้ในเมนูแฟลชแล้วก็ตาม ถ้าอยากได้ฉากหลังสว่างตอนใช้แฟลช ลองตั้งสปีดเองแทน

กล้อง Canon รุ่นไหนมีโหมด Fv บ้าง

ไม่ใช่กล้อง Canon ทุกตัวที่มีโหมดนี้ รุ่นที่เราเปิดคู่มือออนไลน์ของ Canon เช็คแล้วว่ามีหน้าอธิบาย Flexible-priority AE ได้แก่ EOS R1, EOS R3, EOS R5, EOS R5 Mark II, EOS R6, EOS R6 Mark II, EOS R6 Mark III, EOS R6 V, EOS R7, EOS R8 และ EOS R10 บวกกับ EOS R ที่บทความ SNAPSHOT บอกว่าเป็นรุ่นแรกที่มี

รายชื่อนี้ไม่ใช่ทั้งหมด กล้องรุ่นอื่นอาจมีหรือไม่มีก็ได้ วิธีเช็คที่แน่นอนที่สุดคือดูแป้นเลือกโหมดบนตัวกล้องว่ามีตัวอักษร Fv ไหม หรือเปิดคู่มือออนไลน์ของรุ่นเราที่ cam.start.canon แล้วค้นคำว่า Flexible-priority

ความเข้าใจผิดเรื่อง โหมด Fv ที่พบบ่อย

เรื่องแรก คิดว่า โหมด Fv เป็นโหมดอัตโนมัติสำหรับมือใหม่ ที่จริงถ้าตั้งครบทั้งสามค่า มันก็คือโหมด M ดี ๆ นี่เอง โหมดนี้ไม่ได้ถ่ายแทนเรา แค่ให้เราเลือกได้ว่าจะยกค่าไหนให้กล้อง

เรื่องที่สอง คิดว่าชดเชยแสงใช้ได้ตลอด ถ้าเราตั้งเองครบทั้งสปีด รูรับแสง และ ISO คู่มือบอกว่าชดเชยแสงจะใช้ไม่ได้ เพราะกล้องไม่เหลือค่าไหนให้ขยับ ถ้าหมุนแล้วไม่มีอะไรเกิดขึ้น ลองเช็คว่ามีค่าไหนเป็น AUTO อยู่ไหม

เรื่องที่สาม คิดว่าเปลี่ยนค่าแล้ว ค่าอื่นจะคงเดิม ค่าที่เป็น AUTO จะขยับตามทุกครั้งที่เราเปลี่ยนค่าที่ตั้งเอง ภาพจึงยังสว่างเท่าเดิม ถ้าอยากให้ภาพสว่างขึ้นหรือมืดลงจริง ๆ ต้องใช้ชดเชยแสง หรือตั้งเองครบทุกค่า

เรื่องที่สี่ ลืมว่าตั้งค่าอะไรค้างไว้ วันนี้ล็อกสปีดไว้ 1/5 วินาทีถ่ายถนน พรุ่งนี้หยิบกล้องมาถ่ายคนแล้วภาพเบลอทั้งเฟรม ก่อนเริ่มงานใหม่ ลองคืนทุกค่ากลับเป็น AUTO ก่อน

คืนนี้มาลองใช้ โหมด Fv กันดู

เริ่มจากหมุนแป้นไปที่ Fv แล้วคืนทุกค่าเป็น AUTO ตอนนี้กล้องทำงานเหมือนโหมด P ลองถ่ายของบนโต๊ะสักภาพ

จากนั้นเลือกรูรับแสงแล้วหมุนให้กว้างที่สุดที่เลนส์ทำได้ ถ่ายอีกภาพ ดูว่าฉากหลังเบลอขึ้นแค่ไหน แล้วกดปุ่ม Erase ที่ค่านี้ให้กลับเป็น AUTO ไปเลือกสปีดแทน ลองตั้ง 1/15 วินาทีแล้วถ่ายมือที่กำลังโบก สังเกตเส้นใต้ว่าค่าไหนเป็นของเรา ค่าไหนเป็นของกล้อง

สุดท้ายลองตั้งทั้งรูรับแสงและสปีดเอง ปล่อย ISO เป็น AUTO แล้วหมุนชดเชยแสงเป็น -1 ดูว่าภาพมืดลงตามที่ตั้งไหม

ถ้าทำแล้วยังไม่ได้ผล เช่น ตัวเลขกะพริบตลอด แปลว่าแสงไม่พอกับค่าที่เราล็อกไว้ ลองคืนค่าที่ตั้งเองกลับเป็น AUTO ทีละค่า หรือเพิ่มเพดาน ISO ใน Auto range แล้วลองใหม่

สิ่งที่อยากให้จำกลับไป

โหมด Fv ของ Canon คือ P, Tv, Av และ M ในโหมดเดียว สปีด รูรับแสง และ ISO แต่ละค่าตั้งเองหรือปล่อยเป็น AUTO ก็ได้ ค่าที่มีเส้นใต้คือค่าของกล้อง เลือกค่าด้วยแป้นควบคุมด่วน หมุนตั้งด้วยแป้นหลัก กดปุ่ม Erase คืนเป็น AUTO และหลายรุ่นกดค้างเพื่อเริ่มใหม่ทั้งหมดได้ ชดเชยแสงใช้ได้ทุกแบบ ยกเว้นตอนที่ตั้งเองครบทั้งสามค่า

อ่านต่อ

ถ้าอยากเข้าใจโหมดหลักก่อนลองโหมดนี้ อ่าน เข้าใจโหมด A, S และ M แล้วใช้กล้องได้มั่นใจขึ้น และถ้าอยากทวนว่าสามค่าคุมแสงกันยังไง อ่าน สามเหลี่ยมการรับแสง ส่วนแหล่งต้นทาง เปิดดูได้ที่ คู่มือ Fv ของ EOS R6 Mark III และ บทความ Guide to Fv Mode ของ SNAPSHOT Canon Asia

บทความนี้ CreatorSchoolThailand เขียนเอง ไม่ได้รับค่าตอบแทนจาก Canon