แฟลช ตัวแรก ใช้ยังไง บาวซ์ TTL แมนนวล และ HSS ต่างกันตรงไหน

ซื้อ แฟลช มาตัวแรก ใส่บนหัวกล้อง กดถ่ายหนึ่งที หน้าเพื่อนออกมาขาววาว ตาหยี เงาดำติดผนังด้านหลังเป็นเส้นหนา ส่วนฉากหลังกลับมืดตื้อ หลายคนเลยเก็บแฟลชเข้ากล่อง แล้วกลับไปดัน ISO แทน

ในบทความนี้เราจะมาดูกันว่าทำไมยิงตรง ๆ แล้วภาพแข็ง ลองบาวซ์เพดานแบบง่ายที่สุด เลือก TTL หรือแมนนวลยังไง High-Speed Sync คืออะไร และใช้แฟลชตัวเดียวถ่ายสินค้ากับงานอีเวนต์ยังไง หลักทั้งหมดนี้ใช้ได้กับแฟลชทุกยี่ห้อ

ทำไมยิง แฟลช ตรง ๆ แล้วหน้าแบน เงาดำ?

หัวแฟลชมีขนาดแค่ฝ่ามือ พอยิงจากระยะสองสามเมตร สำหรับหน้าคน มันก็คือจุดแสงเล็ก ๆ จุดเดียว แสงแบบนี้เรียกว่าแสงแข็ง ขอบเงาจะคม และผิวที่มันนิดเดียวก็สะท้อนเป็นจุดวาว

อีกเรื่องคือทิศของแสง แฟลชอยู่ตรงแนวเดียวกับเลนส์ แสงเลยตกลงบนหน้าตรง ๆ ไม่มีเงาด้านข้างช่วยให้เห็นรูปหน้า ภาพเลยดูแบน

และเรื่องสุดท้ายที่ทำให้ฉากหลังมืด คือแสงแฟลชอ่อนลงเร็วมากตามระยะ ระยะไกลขึ้นเป็นสองเท่า แสงที่ไปถึงจะเหลือแค่ราวหนึ่งในสี่ ตั้งค่าให้หน้าคนที่ยืนห่างสองเมตรพอดีแล้ว ผนังที่ห่างสี่เมตรก็จะมืดลงราวสองสต็อป

แสงนุ่มมาจากแหล่งแสงที่ใหญ่ขึ้น

ลองนึกถึงวันฟ้าครึ้ม ทั้งท้องฟ้ากลายเป็นแผ่นแสงใหญ่ เงาใต้คางจะนุ่ม ๆ ต่างจากแดดเที่ยงที่เป็นจุดแสงเล็ก เงาเลยคม

หลักเดียวกันนี้ใช้กับแฟลชได้เลย ยิ่งแหล่งแสงใหญ่เมื่อเทียบกับตัวแบบ และยิ่งอยู่ใกล้ตัวแบบ แสงก็ยิ่งนุ่ม เราแค่ต้องทำให้แสงจากหัวเล็ก ๆ ไปกระทบพื้นผิวที่ใหญ่กว่าก่อนจะถึงหน้าคน

วิธีที่ถูกที่สุดคือใช้สิ่งที่อยู่ในห้องอยู่แล้ว เช่น เพดานสีขาว ผนังสีขาว หรือแผ่นโฟมบอร์ดสีขาวสักแผ่น

บาวซ์ แฟลช ขึ้นเพดาน มาลองกันก่อน

บาวซ์ (bounce) คือการหันหัวแฟลชไปยิงใส่พื้นผิวอื่นให้แสงสะท้อนกลับมาหาตัวแบบ แฟลชแยกที่ใส่บนหัวกล้องส่วนใหญ่ปรับหัวเงยขึ้นและหมุนซ้ายขวาได้

เริ่มจากง่ายที่สุดก่อน หันหัวขึ้นตรง ๆ ใส่เพดาน แสงจะกระจายเป็นวงกว้างแล้วตกลงมาหาคน เงาบนผนังหายไปเกือบหมด แต่ถ้าเพดานสูงและอยู่ตรงหัวพอดี บางทีจะเห็นเงาใต้ตาและใต้คาง

ถ้าเจอแบบนั้น ลองเอียงหัวแฟลชไปทางด้านหลังเราสักราว 45 องศา ให้แสงไปโดนทั้งผนังหลังเราและเพดาน แสงจะมาจากด้านหน้าคนมากขึ้น และนุ่มกว่าการบาวซ์ผนังที่อยู่ด้านหน้า คู่มือของผู้ผลิตแนะนำว่าหัวแฟลชควรอยู่ห่างจากพื้นผิวที่ใช้บาวซ์ราว 1 ถึง 2 เมตร ถ้าผนังอยู่ไกลเกินไป ภาพจะมืด

ถ้าเพดานสูงหรือไม่มีผนังใกล้ ๆ ลองให้เพื่อนถือกระดาษ A4 สีขาวไว้ข้างหัวแฟลชเป็นแผ่นสะท้อนดูก่อน

ระวังเรื่องสีของพื้นผิวด้วย แสงที่สะท้อนจะติดสีของผนังมาด้วยเสมอ ผนังสีครีมจะทำให้หน้าอุ่นขึ้น ผนังสีเขียวก็จะทำให้ผิวอมเขียว ส่วนเพดานไม้หรือเพดานสีเข้มจะกินแสงไปเยอะมาก ถ้าเจอห้องแบบนี้ ลองหาผนังสีขาวด้านข้างแทน

TTL กับแมนนวล ต่างกันตรงไหน เลือกแบบไหนดี?

TTL ย่อมาจาก Through The Lens คือให้กล้องวัดแสงแฟลชผ่านเลนส์ ก่อนภาพจริงจะถูกบันทึก แฟลชจะยิงแสงนำเล็ก ๆ ออกไปก่อน กล้องวัดว่าแสงสะท้อนกลับมาเท่าไร แล้วคำนวณว่าแฟลชจริงต้องแรงแค่ไหน ทั้งหมดเกิดเร็วมากจนตาเราเห็นเป็นแสงวาบเดียว

ข้อดีของ TTL คือตัวแบบเดินเข้าเดินออก ระยะเปลี่ยนตลอด แฟลชก็ปรับแรงตามให้เอง เหมาะกับงานที่ไม่มีเวลาหยุดตั้งค่า เช่น งานอีเวนต์ ถ้าภาพออกมาสว่างหรือมืดไป ก็ปรับชดเชยแสงแฟลช (Flash Exposure Compensation) เป็นบวกหรือลบทีละหนึ่งในสามสต็อปได้ เวลาบาวซ์เพดาน บางคนตั้งไว้ราว +0.7 ถึง +1 เป็นจุดเริ่ม

ส่วนแมนนวล เราตั้งความแรงเอง เช่น 1/1 คือเต็มกำลัง 1/2 คือครึ่งหนึ่ง ตั้งแล้วแฟลชจะยิงเท่าเดิมทุกครั้ง

ตรงนี้คือจุดที่ TTL พลาดบ่อย เพราะกล้องวัดจากแสงที่สะท้อนกลับมา ถ้าในเฟรมมีของขาวเยอะ เช่น ชุดเจ้าสาว กล้องจะลดแฟลชลงจนหน้ามืด ถ้ามีของดำเยอะ แฟลชก็จะแรงเกินจนหน้าขาวไป

ถ้าระยะเปลี่ยนตลอด ลองใช้ TTL ไปก่อน แต่ถ้าตัวแบบอยู่กับที่ เช่น สินค้าบนโต๊ะ ลองแมนนวลดู ภาพจะออกมาเท่ากันทุกช็อต

ชัตเตอร์คุมแสงรอบตัว ส่วน แฟลช คุมแสงบนตัวแบบ

พอใส่แฟลช ค่าที่เคยรู้จากเรื่อง สามเหลี่ยมการรับแสง จะทำงานไม่เหมือนเดิม

แสงแฟลชวาบเดียวสั้นมาก ตอนยิงแรงสุดก็ราว 1/1000 วินาที ยิงเบาลงก็สั้นกว่านั้นอีก ชัตเตอร์จะเปิดนานแค่ไหน แฟลชก็ยังยิงเข้ามาเท่าเดิมอยู่ดี ความเร็วชัตเตอร์เลยแทบไม่มีผลกับความสว่างของแฟลช แต่มีผลกับแสงรอบตัว เช่น ไฟในห้องหรือฉากหลัง

ส่วนความแรงของแฟลช มีผลกับแสงแฟลชที่ตกบนตัวแบบโดยตรง ขณะที่รูรับแสงกับ ISO มีผลทั้งกับแสงแฟลชและแสงรอบตัวไปพร้อมกัน

พอเข้าใจตรงนี้แล้ว ปัญหาหน้าสว่างแต่ฉากหลังมืดก็แก้ได้ทันที ลองลดความเร็วชัตเตอร์ลง เช่น จาก 1/200 เป็น 1/60 หน้าคนจะสว่างเท่าเดิมเพราะแฟลชคุมอยู่ แต่ไฟในห้องและบรรยากาศข้างหลังจะกลับมา

แฟลชมีสีใกล้แสงแดดกลางวัน ถ้าลากชัตเตอร์ช้าในห้องที่เปิดหลอดไฟเหลือง หน้าคนจะสีปกติ แต่ฉากหลังจะออกส้ม เรื่องนี้เล่าไว้ในบทความ White Balance

High-Speed Sync ใช้ตอนไหน?

กล้องที่มีม่านชัตเตอร์สองแผ่น มีความเร็วชัตเตอร์สูงสุดที่ใช้กับแฟลชได้ เรียกว่าความเร็วซิงก์ กล้องส่วนใหญ่อยู่ราว 1/200 ถึง 1/250 วินาที เร็วกว่านั้นม่านแผ่นหลังจะเริ่มปิดก่อนม่านแผ่นแรกเปิดสุด เหลือแค่ช่องแคบ ๆ วิ่งผ่านเซนเซอร์ ถ้าแฟลชยิงวาบเดียวตอนนั้น ภาพจะมีแถบดำ

ปัญหาจะเจอตอนถ่ายกลางแดด อยากเปิดรูรับแสงกว้างให้หลังละลาย แต่แดดจ้าจนต้องใช้ชัตเตอร์ 1/2000 แฟลชธรรมดาใช้ไม่ได้ High-Speed Sync หรือ HSS ช่วยตรงนี้ แฟลชจะยิงแสงถี่ ๆ ต่อเนื่องตลอดช่วงที่ชัตเตอร์วิ่ง ทุกส่วนของภาพเลยได้แสงเท่ากัน

ที่ต้องจ่ายคือกำลังไฟ HSS ทำให้แฟลชแรงน้อยลงมาก มักราวสองสต็อปหรือมากกว่า และยิ่งชัตเตอร์เร็วขึ้น ระยะที่แฟลชส่งไปถึงก็ยิ่งสั้นลง

ถ้าในร่มชัตเตอร์ไม่เกินความเร็วซิงก์อยู่แล้ว ปิด HSS ไว้ก่อน แฟลชจะได้แรงเต็มที่และชาร์จไว้กว่า

แฟลช ในงานอีเวนต์ ห้องจัดเลี้ยง เริ่มยังไงดี?

งานอีเวนต์ในห้องจัดเลี้ยงไฟมักสลัว คนเดินไปมาตลอด และเราไม่มีเวลาตั้งค่าทุกช็อต ลองตั้งแบบนี้เป็นจุดเริ่ม กล้องโหมด M ชัตเตอร์ราว 1/60 ถึง 1/125 รูรับแสงที่ให้ระยะชัดพอสำหรับคนสองสามคน ISO สูงขึ้นมาหน่อยให้ฉากหลังยังเห็นไฟของงาน แล้วให้แฟลชเป็น TTL บาวซ์เพดานหรือผนังข้างหลังเรา

ถ้าหน้าเริ่มมืดเพราะเปลี่ยนไปห้องที่เพดานสูง ลองหันหัวไปหาผนังที่ใกล้กว่าดู และอย่าลืมว่ายิ่งยิงแรง แฟลชยิ่งชาร์จนาน ถ้ากดรัวในจังหวะสำคัญ อาจได้ภาพที่แฟลชไม่ทันยิง งานยาวทั้งวันเลยควรพกถ่านสำรองไปด้วย

ถ่ายสินค้าบนโต๊ะด้วย แฟลช ตัวเดียว

งานสินค้าต่างจากงานอีเวนต์ตรงที่ทุกอย่างอยู่กับที่ ตรงนี้แมนนวลจะได้เปรียบ เพราะเราอยากให้ทุกภาพสว่างเท่ากันและสีเท่ากัน

ลองจัดแบบง่ายที่สุดดู วางสินค้าบนโต๊ะใกล้ผนังสีขาว หรือตั้งโฟมบอร์ดสีขาวสูง ๆ ไว้ข้างหนึ่ง หันหัวแฟลชไปยิงใส่แผ่นนั้น แล้วตั้งโฟมบอร์ดอีกแผ่นฝั่งตรงข้ามเพื่อเปิดเงา เริ่มที่ความแรง 1/8 ถ่ายดู แล้วค่อยขยับขึ้นลงทีละขั้นจนสินค้าสว่างพอดี

พอได้ค่าที่พอดีแล้วก็เปลี่ยนสินค้าชิ้นต่อไปได้เลย ถ้าใช้มือถือเป็นหลัก ลองดูวิธีจัดฉากแบบไม่ใช้แฟลชในบทความ ถ่ายภาพสินค้า ด้วยมือถือ ประกอบกันได้

ดิฟฟิวเซอร์ ช่วยได้แค่ไหน

ดิฟฟิวเซอร์ (diffuser) คือของที่ครอบหน้าหัวแฟลชเพื่อกระจายแสง ตั้งแต่ถ้วยพลาสติกขุ่นไปจนถึงซอฟต์บ็อกซ์พับได้

ตัวที่ได้ผลจริงคือตัวที่ทำให้แหล่งแสงใหญ่ขึ้นมาก เช่น ซอฟต์บ็อกซ์ที่ใหญ่กว่าหัวแฟลชหลายเท่า ส่วนถ้วยครอบเล็ก ๆ ที่ยิงตรงไปหาคน ขนาดแหล่งแสงก็ยังเล็กอยู่ดี แสงนุ่มขึ้นนิดเดียว ถ้วยแบบนี้จะช่วยได้จริงในห้อง ตอนที่หันหัวขึ้น เพราะมันกระจายแสงไปโดนเพดานและผนังรอบตัว ให้ห้องทั้งห้องช่วยเป็นแผ่นสะท้อน

ข้อเสียคือดิฟฟิวเซอร์ทุกแบบกินแสง แฟลชต้องยิงแรงขึ้นและชาร์จช้าลง

เรื่องที่หลายคนเข้าใจผิดเกี่ยวกับ แฟลช

เรื่องแรก ใช้แฟลชแล้วภาพจะดูไม่เป็นธรรมชาติ ที่ดูไม่ธรรมชาติคือการยิงตรง ถ้าบาวซ์ดี ๆ และลากชัตเตอร์ให้เห็นบรรยากาศของห้อง หลายคนดูไม่ออกเลยว่าใช้แฟลช

เรื่องที่สอง ต้องซื้อแฟลชแรง ๆ ไว้ก่อน ตัวเลข Guide Number บนกล่องบอกความแรงของแฟลชที่ ISO และระยะซูมที่ผู้ผลิตกำหนด ซึ่งแต่ละยี่ห้ออาจวัดคนละเงื่อนไข เทียบกันตรง ๆ ไม่ได้ และงานในห้องที่บาวซ์ระยะไม่ไกล ก็ไม่ได้ใช้กำลังเต็มอยู่แล้ว

คืนนี้มาลองบาวซ์กัน

ให้คนในบ้านนั่งบนโซฟา ห่างผนังข้างหลังสักหนึ่งเมตร ตั้งกล้องโหมด M ชัตเตอร์ 1/125 รูรับแสง f/4 ISO 400 แฟลชเป็น TTL

ภาพแรกยิงตรงไปที่หน้า ภาพที่สองหันหัวขึ้นเพดาน ภาพที่สามเอียงหัวไปทางผนังด้านหลังเราราว 45 องศา แล้วเอาสามภาพมาวางเทียบกัน ดูเงาบนผนัง เงาใต้คาง และความวาวบนหน้าผาก

จากนั้นลองภาพที่สี่ ใช้มุมที่ชอบที่สุด แต่ลดชัตเตอร์ลงเหลือ 1/30 แล้วดูว่าไฟในห้องกลับมาแค่ไหน

ถ้าลองแล้วภาพยังมืด ลองดูว่าเพดานสูงหรือเป็นสีเข้มไปหรือเปล่า ถ้าใช่ ให้หันไปหาผนังที่ใกล้กว่า หรือเพิ่มชดเชยแสงแฟลชทีละ +1/3 ดู

สิ่งที่อยากให้จำกลับไป

แสงนุ่มมาจากแหล่งแสงที่ใหญ่ขึ้น บาวซ์ใส่เพดานหรือผนังสีขาวคือวิธีที่ง่ายที่สุด TTL เหมาะกับงานที่ระยะเปลี่ยนตลอด แมนนวลเหมาะกับงานที่ตัวแบบอยู่กับที่ ชัตเตอร์คุมแสงรอบตัว กำลังแฟลชคุมแสงบนตัวแบบ รูรับแสงกับ ISO มีผลทั้งสองส่วน และ HSS เก็บไว้ใช้ตอนต้องใช้ชัตเตอร์เร็วกว่าความเร็วซิงก์

อ่านต่อ

เรื่องแสงนุ่มแสงแข็งและการวางไฟ ลองอ่าน ไฟถ่ายวิดีโอ ดวงแรก ควรเป็นแบบไหน ส่วนใครยังไม่คล่องการตั้งชัตเตอร์เอง ลองดูบทเรียนคู่คลิป เข้าใจโหมด A, S และ M และถ้าอยากดูรายละเอียดจากผู้ผลิตกล้อง ลองเปิดหน้า Bounce Flash Operation ของ Nikon กับหน้า High-Speed Sync ในคู่มือ Canon ประกอบกันดู