วงแหวนรูรับแสง SIGMA สวิตช์ Click กับ Lock ถ่ายวิดีโอใช้ยังไง

ได้เลนส์ SIGMA ตัวใหม่มา แล้วเห็นวงแหวนที่มีตัวเลข F พิมพ์เรียงกัน ซึ่งก็คือ วงแหวนรูรับแสง ข้าง ๆ กันมีสวิตช์เล็ก ๆ อีกสองตัว ตัวหนึ่งคือสวิตช์ Click อีกตัวคือสวิตช์ Lock หลายคนเลยปล่อยไว้แบบที่มันมาจากกล่อง แล้วไปปรับรูรับแสงที่ตัวกล้องเหมือนเดิม

จริง ๆ แล้ว วงแหวนรูรับแสง กับสวิตช์สองตัวนี้ช่วยงานวิดีโอได้เยอะ บทความนี้จะพาไล่ดูว่าตำแหน่ง A คืออะไร สวิตช์ Click กับ Lock ทำอะไร ตอนถ่ายคลิปควรตั้งแบบไหน และเช็คยังไงว่าเลนส์กับกล้องของเรารองรับ โดยอิงจากหน้าเว็บและคู่มือทางการของ SIGMA

วงแหวนรูรับแสง คืออะไร ทำไมเลนส์รุ่นใหม่ถึงกลับมามี

รูรับแสงคือช่องที่ปล่อยแสงผ่านเลนส์เข้าไปถึงเซนเซอร์ ตัวเลข F ยิ่งน้อย ช่องยิ่งกว้าง ภาพยิ่งสว่าง และฉากหลังยิ่งเบลอ ถ้ายังไม่แน่ใจเรื่องนี้ ลองอ่าน สามเหลี่ยมการรับแสง ก่อนก็ได้

กล้องมิเรอร์เลสส่วนใหญ่ให้เราหมุนแป้นที่ตัวกล้องเพื่อเปลี่ยนรูรับแสง ส่วน วงแหวนรูรับแสง คือการย้ายการควบคุมนั้นมาไว้ที่ตัวเลนส์ หมุนวงแหวนแล้วตัวเลข F เปลี่ยนตาม เหมือนเลนส์ยุคฟิล์มที่หลายคนคุ้นตา

หน้าเลนส์ 35mm F1.4 DG DN | Art ของ SIGMA อธิบายว่าวงแหวนนี้ให้เราคุมรูรับแสงที่ตัวเลนส์ได้ตรง ๆ และถ้าหมุนไปที่ Auto ก็กลับไปคุมจากกล้องได้เหมือนเดิม แปลว่าเราเลือกได้ว่าจะคุมจากที่ไหน ไม่ได้บังคับให้ใช้วงแหวนตลอด

ข้อดีที่เห็นชัดคือ เราเห็นค่ารูรับแสงจากตัวเลขบนวงแหวนได้เลยแม้กล้องยังไม่เปิด และมือซ้ายที่ประคองเลนส์อยู่แล้วก็หมุนได้ทันที ไม่ต้องละสายตาไปหาแป้นบนตัวกล้อง

ตำแหน่ง A บนวงแหวน แปลว่าให้กล้องเป็นคนคุม

บนวงแหวนจะมีตัวเลข F เรียงอยู่ และมีตัว A ซึ่งย่อมาจาก Auto อยู่ที่ปลายหนึ่ง หน้าเลนส์ 35mm F1.4 DG DN Art อธิบายว่าเมื่อตั้งไว้ที่ Auto รูรับแสงจะคุมจากกล้อง และคู่มือเลนส์ 17-40mm F1.8 DC ก็บอกว่าการล็อกไว้ที่ A เหมาะกับตอนปรับรูรับแสงจากกล้อง ส่วนถ้าหมุนไปที่ตัวเลข ค่ารูรับแสงจะมาจากวงแหวนแทน

ถ้าชินกับการหมุนแป้นที่กล้องอยู่แล้ว ลองตั้งไว้ที่ A ก่อน ทุกอย่างจะทำงานเหมือนเลนส์ที่ไม่มีวงแหวน แล้วค่อยลองหมุนออกจาก A เมื่ออยากคุมที่เลนส์จริง ๆ

อีกเรื่องที่ควรรู้ คู่มือเดียวกันเขียนไว้ว่ากับกล้องบางรุ่น วงแหวนนี้จะไม่ทำงาน และให้ดูวิธีปรับค่าแสงจากคู่มือของกล้องเอง ถ้าหมุนแล้วตัวเลขบนจอไม่เปลี่ยน ไม่ได้แปลว่าเลนส์เสีย ลองเช็คคู่มือกล้องของเราดูก่อน

สวิตช์ Click ปิดจังหวะกึก ให้วงแหวนหมุนลื่นและเงียบ

ตอนหมุนวงแหวนแบบปกติ เราจะรู้สึกเป็นจังหวะกึก ๆ ทีละขั้น จังหวะนี้มีประโยชน์ตอนถ่ายภาพนิ่ง เพราะนับได้ว่าหมุนไปกี่ขั้นโดยไม่ต้องก้มดู

แต่พอถ่ายวิดีโอ จังหวะนี้กลายเป็นปัญหาสองอย่าง อย่างแรก ความสว่างในคลิปจะกระโดดเป็นขั้น ๆ คนดูเห็นได้ชัดว่าภาพสว่างวูบ อย่างที่สอง เสียงกึกเล็ก ๆ อาจเข้าไมค์บนตัวกล้องที่อยู่ห่างจากเลนส์ไม่กี่เซนติเมตร

สวิตช์ Click ถูกทำมาแก้ตรงนี้ หน้าเลนส์ 17-40mm F1.8 DC บนเว็บ SIGMA America เขียนว่าเวลาถ่ายวิดีโอ ให้ปิดสวิตช์ Click เพื่อให้คุมรูรับแสงได้ลื่นและเงียบ ส่วนคู่มือบอกวิธีไว้ว่าให้เลื่อนสวิตช์ไปที่ OFF แล้วจังหวะคลิกของวงแหวนจะหายไป

หน้าเลนส์ 35mm F1.4 DG DN Art ก็พูดถึงเรื่องนี้ว่าเป็นข้อดีสำหรับคนถ่ายหนัง เพราะเปลี่ยนค่าแสงได้แบบต่อเนื่อง ไม่มีขั้น

สวิตช์ Lock ทำงานไม่เหมือนกัน ถ้าอยู่ที่ A กับอยู่ที่ตัวเลข

สวิตช์ตัวที่สองคือสวิตช์ล็อก หลายคนคิดว่าเปิดแล้ววงแหวนจะหมุนไม่ได้เลย ที่จริงมันทำงานสองแบบ ขึ้นกับว่าตอนเปิดสวิตช์ วงแหวนอยู่ตรงไหน

แบบแรก ถ้าเปิดล็อกตอนที่วงแหวนอยู่ที่ A วงแหวนจะถูกล็อกไว้ที่ A เลย คู่มือ 17-40mm F1.8 DC บอกว่าแบบนี้มีประโยชน์ตอนที่เราปรับรูรับแสงจากกล้อง ส่วนหน้าเลนส์ 35mm F1.4 DG DN Art บอกว่าช่วยกันวงแหวนโดนเผลอหมุนระหว่างถ่าย

แบบที่สอง ถ้าเปิดล็อกตอนที่วงแหวนอยู่ที่ตัวเลขใดก็ได้ วงแหวนยังหมุนได้ตั้งแต่รูรับแสงกว้างสุดถึงแคบสุด แต่จะหมุนเลยเข้าไปที่ A ไม่ได้ หน้าเลนส์ 35mm F1.4 DG DN Art ก็เขียนไว้แบบเดียวกัน

ถ้ากลัวเผลอหมุนเข้า A กลางเทค ลองเปิดล็อกตอนที่วงแหวนอยู่ที่ตัวเลขดู แบบนี้เรายังหมุนปรับแสงได้ตามปกติ แค่จะไม่หลุดกลับไปให้กล้องคุมโดยไม่รู้ตัว

วงแหวนรูรับแสง ตอนถ่ายวิดีโอ ควรตั้งแบบไหนดี

งานวิดีโอส่วนใหญ่เราล็อกความเร็วชัตเตอร์ไว้ตามเฟรมเรต ถ้ายังไม่แน่ใจว่าควรใช้เฟรมเรตไหน ลองอ่าน เฟรมเรต 24, 30, 60fps ต่างกันยังไง ประกอบดู พอชัตเตอร์ถูกล็อกไว้ ตัวที่เหลือให้ปรับแสงก็มีแค่รูรับแสงกับ ISO

วงแหวนรูรับแสง แบบไม่มีคลิกช่วยได้ชัดที่สุดในฉากที่แสงเปลี่ยนกลางเทค เช่น เดินถือกล้องจากในร้านออกไปข้างนอก หรือแพนกล้องจากมุมมืดไปหาหน้าต่าง ถ้าหมุนวงแหวนช้า ๆ ไปพร้อมกับกล้อง ความสว่างจะค่อย ๆ เปลี่ยน คนดูแทบไม่รู้สึก

ลองเริ่มจากการตั้งแบบนี้ดู ปิดสวิตช์ Click หมุนวงแหวนออกจาก A ไปที่ค่าที่ต้องการ แล้วเปิดสวิตช์ล็อก วงแหวนจะหมุนลื่นในช่วงตัวเลข แต่ไม่หลุดเข้า A กลางเทค

เรื่องหนึ่งที่ต้องคิดไว้ด้วย รูรับแสงไม่ได้เปลี่ยนแค่ความสว่าง มันเปลี่ยนความเบลอของฉากหลังด้วย ถ้าหมุนจาก F1.8 ไป F8 ระหว่างถ่าย ฉากหลังที่เคยเบลอจะค่อย ๆ ชัดขึ้น สำหรับฉากเดินเปลี่ยนห้องอาจไม่เป็นไร แต่ถ้าเป็นคลิปสัมภาษณ์ที่อยากให้ฉากหลังเบลอเท่าเดิมตลอด ฟิลเตอร์ ND จะเหมาะกว่า ดูแนวทางได้ใน บทเรียนฟิลเตอร์ ND, CPL และ Mist

เลนส์ SIGMA รุ่นไหนมีวงแหวนนี้บ้าง

ไม่ใช่ทุกรุ่นที่มีครบทั้งวงแหวนและสวิตช์สองตัว และบางรุ่นหน้าเว็บก็พูดถึงแค่วงแหวน ไม่ได้พูดถึงสวิตช์ จากหน้าทางการที่เปิดดู เลนส์ที่ระบุว่ามีวงแหวนพร้อมสวิตช์ Click และสวิตช์ล็อก เช่น 35mm F1.4 DG DN Art, 28-45mm F1.8 DG DN Art และ 24-70mm F2.8 DG DN II Art ทั้งหมดนี้มีเมาท์ L กับ Sony E

ฝั่งกล้อง APS-C เลนส์ 17-40mm F1.8 DC Art มีวงแหวนพร้อมสวิตช์ทั้งสองตัวในรุ่นเมาท์ L, Sony E และ FUJIFILM X ส่วนรุ่นเมาท์ Canon RF หน้าเว็บ SIGMA America ระบุว่าใช้วงแหวนควบคุม หรือ control ring แทนวงแหวนรูรับแสง และไม่มีสวิตช์ Click กับสวิตช์ล็อก

ส่วนเลนส์ตระกูล I series อย่าง 50mm F2 DG DN Contemporary หน้าเว็บระบุว่ามีวงแหวนรูรับแสงแบบหมุนด้วยมือ แต่ไม่ได้พูดถึงสวิตช์ Click หรือสวิตช์ล็อกไว้ ถ้าใช้รุ่นนี้ทำวิดีโอ ลองหยิบเลนส์มาเช็คดูก่อนว่ามีสวิตช์หรือเปล่า

ความต่างระหว่างตระกูล Art, Contemporary และ Sports อ่านเพิ่มได้ที่ เลนส์ SIGMA Art, Contemporary, Sports ต่างกันยังไง ส่วนรายละเอียดของแต่ละรุ่น ให้ยึดหน้าสเปกทางการเป็นหลัก เพราะรุ่นใหม่ออกมาเรื่อย ๆ

ความเข้าใจผิดเรื่อง วงแหวนรูรับแสง ที่พบบ่อย

เรื่องแรก คิดว่าเปิดสวิตช์ล็อกแล้ววงแหวนหมุนไม่ได้ทุกกรณี ที่จริงจะหมุนไม่ได้เฉพาะตอนที่ล็อกไว้ที่ A ถ้าล็อกตอนอยู่ที่ตัวเลข ยังหมุนในช่วงตัวเลขได้ตามปกติ

เรื่องที่สอง คิดว่ามีวงแหวนแล้วต้องใช้วงแหวนเสมอ ถ้าเราถนัดคุมจากกล้อง ก็ตั้งไว้ที่ A แล้วล็อกไว้ได้เลย ไม่มีอะไรเสียหาย

เรื่องที่สาม คิดว่าปิดคลิกแล้วต้องปิดตลอด ตอนถ่ายภาพนิ่ง จังหวะคลิกช่วยให้นับขั้นได้โดยไม่ต้องก้มดู ลองสลับตามงานดู

เรื่องที่สี่ คิดว่าหมุนวงแหวนแล้วจอไม่เปลี่ยนแปลว่าเลนส์เสีย คู่มือของ SIGMA บอกไว้เองว่ากับกล้องบางรุ่นวงแหวนจะไม่ทำงาน ลองเช็คว่าวงแหวนไม่ได้ค้างที่ A และเปิดคู่มือกล้องดูก่อน

คืนนี้ลองเช็ค วงแหวนรูรับแสง ของเลนส์เรากันดู

เริ่มจากหยิบเลนส์ขึ้นมาดูข้างลำกล้อง ว่ามีวงแหวนที่พิมพ์ตัวเลข F กับตัว A ไหม แล้วมีสวิตช์ Click กับสวิตช์ล็อกครบหรือเปล่า

จากนั้นใส่เลนส์กับกล้อง ตั้งโหมด A หรือ M แล้วหมุนวงแหวนออกจาก A ดูว่าตัวเลข F บนจอเปลี่ยนตามไหม ลองเลื่อนสวิตช์ Click ไปที่ OFF แล้วหมุนอีกรอบ จะรู้สึกได้ทันทีว่าลื่นกว่าเดิม

ต่อด้วยการอัดคลิปทดสอบสั้น ๆ เดินจากมุมมืดไปมุมสว่าง แล้วค่อย ๆ หมุนวงแหวนตามไปด้วย เปิดคลิปดูว่าความสว่างเปลี่ยนเนียนไหม และฟังว่ามีเสียงจากมือเราเข้าไมค์หรือเปล่า

ถ้าหมุนแล้วตัวเลขบนจอไม่เปลี่ยน ลองเช็คว่าวงแหวนไม่ได้ล็อกค้างอยู่ที่ A อัปเดตเฟิร์มแวร์กล้องกับเลนส์ แล้วเปิดคู่มือกล้องดูว่ารองรับการคุมรูรับแสงจากเลนส์หรือไม่

สิ่งที่อยากให้จำกลับไป

วงแหวนรูรับแสง บนเลนส์ SIGMA ให้เราเลือกได้ว่าจะคุมรูรับแสงจากเลนส์หรือจากกล้อง ตั้งที่ A คือให้กล้องคุม สวิตช์ Click ปิดจังหวะกึกให้หมุนลื่นและเงียบตอนถ่ายวิดีโอ ส่วนสวิตช์ล็อกถ้าเปิดที่ A จะล็อกไว้ที่ A ถ้าเปิดที่ตัวเลข จะหมุนได้ในช่วงตัวเลขแต่ไม่หลุดเข้า A และอย่าลืมว่าหมุนรูรับแสงกลางเทคเปลี่ยนความเบลอของฉากหลังไปด้วย

อ่านต่อ

ถ้าอยากเข้าใจว่ารูรับแสงทำงานร่วมกับชัตเตอร์และ ISO ยังไง ลองอ่าน สามเหลี่ยมการรับแสง ส่วนใครถ่ายวิดีโอกลางแจ้งบ่อย ลองดู บทเรียนฟิลเตอร์ ND, CPL และ Mist และถ้าอยากอ่านวิธีใช้สวิตช์จากต้นทาง เปิด คู่มือ 17-40mm F1.8 DC กับ หน้าเลนส์ 35mm F1.4 DG DN Art ได้เลย

CreatorSchoolThailand ทำงานร่วมกับ SIGMA Thailand ในบางโปรเจกต์ บทความนี้ไม่ได้รับค่าตอบแทน