เปิดดูเลนส์ SIGMA บางตัวแล้วเจอตัวเลข T1.5 แทน F1.4 มีเฟืองรอบวงแหวน ไม่มีปุ่มออโต้โฟกัส ตัวใหญ่และหนักกว่าเลนส์ที่ใช้อยู่ หลายคนเลยสงสัยว่า เลนส์ Cine แบบนี้เป็นเลนส์อีกแบบไปเลย หรือแค่เลนส์ถ่ายภาพที่แต่งตัวใหม่
บทความนี้จะพาไล่ดูว่า เลนส์ Cine ต่างจากเลนส์ถ่ายภาพตรงไหนบ้าง ตั้งแต่ตัวเลข T-stop เฟืองโฟกัส ระยะหมุน หน้าเลนส์ เมาท์ ไปจนถึงหกสายเลนส์ของ SIGMA แล้วปิดด้วยคำถามที่ช่วยให้รู้ว่างานของเราต้องใช้จริงไหม
เลนส์ Cine คืออะไร ต่างกันที่วิธีใช้งาน
ลองนึกถึงรถเก๋งกับรถตู้ที่ใช้เครื่องยนต์คล้ายกัน แต่รถตู้ออกแบบมาให้ทำงานเป็นทีม ขนคนได้เยอะ ประตูเปิดง่าย เลนส์ถ่ายภาพออกแบบให้คนคนเดียวถือกล้องแล้วกดชัตเตอร์ ส่วนเลนส์ภาพยนตร์ออกแบบให้หลายคนในกองช่วยกันทำงานกับเลนส์ตัวเดียว
ในกองถ่ายภาพยนตร์ มักมีคนดึงโฟกัสแยกจากตากล้อง เลนส์จึงต้องหมุนได้นุ่ม มีสเกลระยะที่อ่านง่าย และต่ออุปกรณ์เสริมได้ทันที พอเปลี่ยนเลนส์ทั้งวัน ทุกตัวก็ควรมีขนาดกับตำแหน่งปุ่มที่ใกล้เคียงกัน ไม่ต้องมาตั้งอุปกรณ์ใหม่
SIGMA เขียนบนหน้ารวม เลนส์ Cine ของตัวเองว่าออกแบบมาเพื่องานภาพยนตร์ระดับสูง และผลิตที่โรงงานในเมืองไอซุ ประเทศญี่ปุ่น
ลองหยิบเลนส์ที่เรามีขึ้นมาหมุนวงแหวนโฟกัสดู แล้วสังเกตว่าหมุนจากใกล้สุดไปไกลสุดได้ไกลแค่ไหน
T-stop ต่างจาก F-stop ยังไง
ค่า F อย่าง F1.4 คำนวณจากขนาดรูรับแสงกับทางยาวโฟกัส เป็นตัวเลขทางทฤษฎี ส่วนค่า T มาจากการวัดว่าแสงผ่านเลนส์ไปถึงเซนเซอร์ได้จริงเท่าไร เพราะแก้วทุกชิ้นในเลนส์กินแสงไปบ้าง
เลนส์สองตัวที่เขียน F1.4 เหมือนกัน จึงอาจปล่อยแสงผ่านได้ไม่เท่ากัน ขึ้นกับจำนวนชิ้นแก้วและการเคลือบผิว แปลว่าเปลี่ยนเลนส์กลางฉากแล้วภาพสว่างไม่เท่ากันได้ ในงานภาพนิ่ง กล้องวัดแสงชดเชยให้เองจนไม่ค่อยมีใครสังเกต แต่งานภาพยนตร์ถ่ายหลายมุมหลายเลนส์ ถ้าความสว่างแกว่งต้องตามแก้ทีหลังทุกช็อต
เลนส์ภาพยนตร์จึงเขียนค่าเป็น T ตั้ง T2.8 กับเลนส์ตัวไหนก็ควรได้ความสว่างใกล้กัน ใครยังไม่แม่นเรื่องรูรับแสงกับความสว่าง ลองย้อนอ่านเรื่องสามเหลี่ยมการรับแสงที่ลิงก์ท้ายบทความก่อน
CREATOR SCHOOL THAILAND · SIGMA
เลนส์ Cine ต่างจากเลนส์ถ่ายภาพตรงไหน
ตัวเลขฝั่งเลนส์ Cine มาจากหน้าเลนส์ภาพยนตร์บนเว็บ SIGMA Global
ค่ารูรับแสง
เลนส์ถ่ายภาพเขียนเป็นค่า F
ค่า F คิดจากขนาดรูรับแสง ส่วนค่า T วัดแสงที่ผ่านเลนส์ไปถึงเซนเซอร์จริง เปลี่ยนเลนส์แล้วความสว่างใกล้กัน
เฟืองโฟกัส
เลนส์ถ่ายภาพส่วนใหญ่ไม่มี
เฟือง 0.8M มาตรฐานเลนส์ภาพยนตร์ ต่อ follow focus หรือมอเตอร์ได้ทันที ตำแหน่งเฟืองเหมือนกันทั้งชุด
ระยะหมุนโฟกัส
FF High Speed Prime
180°
มากกว่าสองเท่าของเลนส์ถ่ายภาพตามที่ SIGMA ระบุ สาย Aizu Prime หมุนได้ 270°
หน้าเลนส์
หลายสายเท่ากันทั้งชุด
95mm
ใช้ matte box ตัวเดิมได้ทุกตัว ไม่ต้องเปลี่ยนอุปกรณ์ตอนเปลี่ยนเลนส์
ที่มา หน้าเลนส์ 50mm T1.5 FF, 18-35mm T2, 50mm T2.5 FF และ Aizu Prime 50mm T1.3 บน sigma-global.com
เฟืองโฟกัสกับระยะหมุนที่ยาวกว่า
เฟืองที่เห็นรอบวงแหวนมีไว้ต่อกับ follow focus อุปกรณ์ที่มีล้อหมุนอยู่ข้างเลนส์ ให้คนดึงโฟกัสหมุนได้สะดวกและแม่นยำ หรือต่อกับมอเตอร์ไร้สายก็ได้
SIGMA ใช้เฟืองขนาด 0.8M ซึ่งเป็นมาตรฐานของเลนส์ภาพยนตร์ ตัวเลขนี้คือขนาดฟันเฟือง ถ้าตรงกัน follow focus ส่วนใหญ่ที่มีอยู่ก็ขบกันได้เลย หน้าเลนส์ 18-35mm T2 ยังบอกว่าตำแหน่งเฟืองวางไว้เหมือนกันทั้งชุด เปลี่ยนเลนส์แล้วไม่ต้องขยับอุปกรณ์ตาม
อีกจุดที่ต่างชัดคือระยะหมุนโฟกัส สาย FF High Speed Prime หมุนได้ 180 องศา ซึ่ง SIGMA บอกว่ามากกว่าสองเท่าของเลนส์ถ่ายภาพ ส่วนสาย Aizu Prime หมุนได้ถึง 270 องศา ยิ่งหมุนได้ไกล การหมุนนิดเดียวก็ขยับระยะชัดนิดเดียว ดึงโฟกัสช้า ๆ ตามคนที่เดินเข้าหากล้องได้นุ่มกว่า
ถ้าเคยหมุนโฟกัสเองแล้วชัดเลยไปบ่อย ลองสังเกตว่าเลนส์ของเราหมุนสั้นแค่ไหน ปัญหาอาจอยู่ที่ระยะหมุนด้วย
หน้าเลนส์ขนาดเท่ากันและวงแหวนรูรับแสง
เลนส์ Cine ของ SIGMA หลายสายมีหน้าเลนส์กว้าง 95mm หน้าเลนส์ 50mm T2.5 บอกว่าขนาดนี้ใกล้กับเลนส์ภาพยนตร์ตัวอื่นและใช้กับ matte box ได้ matte box คือกล่องบังแสงหน้าเลนส์ที่ใส่ฟิลเตอร์แบบแผ่นได้ ถ้าหน้าเลนส์เท่ากันทั้งชุด เปลี่ยนเลนส์แล้วก็ใช้ matte box ตัวเดิมต่อได้เลย
วงแหวนรูรับแสงก็ต่างจากเลนส์ถ่ายภาพ เลนส์ 50mm T1.5 FF บอกว่าวงแหวนรูรับแสงหมุน 60 องศาแบบเชิงเส้น คือหมุนไปเท่ากัน ค่าก็เปลี่ยนเท่ากันตลอดช่วง ส่วนสาย AF Cine ระบุว่าวงแหวนรูรับแสงไม่มีคลิก หมุนได้ลื่นและไม่มีเสียงกึกเข้าไมค์
สเกลระยะกับตัวเลขบนเลนส์ใช้สีเรืองแสง อ่านได้ในที่มืด และเลือกสเกลเป็นฟุตหรือเมตรได้ตอนสั่งซื้อ
เมาท์ PL EF E และ L ของ เลนส์ Cine
เมาท์คือข้อต่อระหว่างเลนส์กับกล้อง สาย FF High Speed Prime มีเมาท์ PL ที่กล้องภาพยนตร์ใช้กันทั่วไป Canon EF และ Sony E ฝั่ง PL มีหน้าสัมผัสที่ส่งข้อมูลแบบ Cooke /i เมื่อใช้กับกล้องที่รองรับ จะบันทึกระยะโฟกัส ทางยาวโฟกัส และรูรับแสงลงไฟล์ได้ ช่วยงานซ้อนภาพ VFX ทีหลัง
SIGMA มีบริการเปลี่ยนเมาท์สำหรับรุ่น EF และ E โดยมีค่าบริการ แต่ไม่รับเปลี่ยนรุ่น PL ส่วนคนใช้กล้อง L-Mount ใช้เลนส์ PL ผ่านตัวแปลง MC-31 ที่ SIGMA ทำเองได้ และสาย AF Cine มีเมาท์ L กับ Sony E มาให้ตั้งแต่ต้น
ก่อนดูเลนส์ ลองเช็คก่อนว่ากล้องของเราเมาท์อะไร แล้วเลือกเมาท์ที่ต่อได้ตรงที่สุด ตัวแปลงยิ่งน้อยยิ่งดี
หกสาย เลนส์ Cine ของ SIGMA
หน้ารวมเลนส์ภาพยนตร์ของ SIGMA ตอนนี้แบ่งไว้หกสาย
สาย FF High Speed Prime เป็นเลนส์ฟิกซ์ 11 ตัว ตั้งแต่ 14mm T2 ถึง 135mm T2 ตัวกลางส่วนใหญ่สว่าง T1.5 ครอบคลุมเซนเซอร์ฟูลเฟรม
สาย FF Classic Prime ใช้ชุดระยะเดียวกัน แต่ SIGMA ใส่ชิ้นเลนส์ที่ไม่เคลือบผิวมากขึ้น ให้ภาพคอนทราสต์ต่ำ มีแฟลร์และภาพซ้อนแบบตั้งใจ ค่า T เท่ากันเกือบทั้งชุด คือ T2.5 ยกเว้น 14mm กับ 135mm ที่ T3.2 และมีเฉพาะเมาท์ PL
สาย Aizu Prime สว่าง T1.3 เท่ากันทุกตัว ไล่ไปจนถึงเลนส์เทเล 125mm วงภาพกว้าง 46.3mm ครอบคลุมทั้งฟูลเฟรม Super 35 และกล้อง ARRI ALEXA LF แบบ Open Gate มีเมาท์ PL กับ Sony E
สาย High Speed Zoom มี 18-35mm T2 กับ 50-100mm T2 ค่า T คงที่ตลอดช่วงซูม สาย FF Zoom มี 24-35mm T2.2 ส่วนสายใหม่อย่าง AF Cine มี 28-45mm T2 กับ 28-105mm T3 ที่ SIGMA เรียกว่าเป็นสายเลนส์ภาพยนตร์ที่ใช้ออโต้โฟกัสได้สายแรก ใช้มอเตอร์ HLA และออปติกที่พัฒนาจากเลนส์ Art
CREATOR SCHOOL THAILAND · SIGMA
หกสายเลนส์ Cine ของ SIGMA
เช็คจากหน้ารวมเลนส์ภาพยนตร์และหน้าเลนส์แต่ละสายบน sigma-global.com
FF High Speed Prime
เลนส์ฟิกซ์ 11 ตัว 14mm ถึง 135mm
ส่วนใหญ่ T1.5 ตัวริม 14mm กับ 135mm T2
เมาท์ PL, EF, E
FF Classic Prime
เลนส์ฟิกซ์ 11 ตัว 14mm ถึง 135mm
ส่วนใหญ่ T2.5 ตัวริม T3.2 คอนทราสต์ต่ำ มีแฟลร์แบบตั้งใจ
เมาท์ PL
Aizu Prime
เลนส์ฟิกซ์ ยาวสุด 125mm
T1.3 ทุกตัว วงภาพ 46.3mm
เมาท์ PL, E
High Speed Zoom
18-35mm และ 50-100mm
T2 คงที่ตลอดช่วงซูม สำหรับ Super 35
เมาท์ PL, EF, E
FF Zoom
24-35mm
T2.2 ครอบคลุมฟูลเฟรม
AF Cine
28-45mm และ 28-105mm
T2 และ T3 ใช้ออโต้โฟกัสได้ด้วยมอเตอร์ HLA
เมาท์ L, E
เลนส์ PL ใช้กับกล้อง L-Mount ผ่านตัวแปลง MC-31 ของ SIGMA ได้ รายชื่อรุ่นและเมาท์อาจเปลี่ยนตามการเปิดตัวใหม่ เช็คหน้าทางการก่อนซื้อ
ใครควรใช้ เลนส์ Cine
ถ้าทำงานเป็นทีม มีคนดึงโฟกัส ใช้ follow focus หรือ matte box อยู่แล้ว และเปลี่ยนเลนส์หลายตัวในงานเดียว เลนส์แบบนี้ช่วยให้ทั้งกองทำงานเร็วขึ้น เพราะทุกตัวหน้าตาและความสว่างใกล้กัน
ถ้าถ่ายคนเดียว ถือกล้องเอง ต้องการออโต้โฟกัส และถ่ายภาพนิ่งด้วย เลนส์ถ่ายภาพมักคล่องตัวกว่า เบากว่า และทำได้หลายงานกว่า ส่วนคนที่อยากได้ทั้งสองแบบ สาย AF Cine คือทางที่ SIGMA ทำมาให้ตรงกลาง
อีกเรื่องที่ควรคิดคือน้ำหนัก เลนส์ 50mm T1.5 FF เมาท์ PL หนัก 1.2 กิโลกรัม ส่วน Aizu Prime 50mm หนักราว 1.7 ถึง 1.8 กิโลกรัม แปลว่าต้องมีขาตั้ง ริก หรือกิมบอลที่รับน้ำหนักได้ และมักต้องใช้ขารองใต้เลนส์ที่ SIGMA แถมมาในกล่อง ถ้าเราถือกล้องเดินถ่ายทั้งวัน น้ำหนักตรงนี้รู้สึกได้ชัด
ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย
เรื่องแรก คิดว่าใส่ เลนส์ Cine แล้วภาพจะเป็นหนังทันที ภาพแบบภาพยนตร์มาจากแสง การจัดฉาก และการเล่าเรื่อง เลนส์ช่วยให้ควบคุมได้แม่นขึ้น แต่ไม่ได้ทำแทนทุกอย่าง
เรื่องที่สอง คิดว่า T1.5 กับ F1.4 คือค่าเดียวกัน ตัวหนึ่งเป็นค่าที่วัดจริง อีกตัวเป็นค่าทางทฤษฎี ไม่ควรเอามาเทียบกันตรง ๆ
เรื่องที่สาม คิดว่าเลนส์ภาพยนตร์ทุกตัวต้องหมุนโฟกัสเอง ตอนนี้ SIGMA มีสาย AF Cine ที่ใช้ออโต้โฟกัสได้แล้ว
คืนนี้มาลองเช็คงานของเรากัน
เริ่มจากเปิดคลิปล่าสุดที่เราถ่าย ดูว่ามีช็อตไหนที่ต้องเปลี่ยนจุดชัดกลางช็อตบ้าง แล้วเราทำด้วยออโต้โฟกัสหรือหมุนเอง
จากนั้นลองนับว่าในงานหนึ่งงาน เราเปลี่ยนเลนส์กี่ครั้ง และใช้ follow focus หรือ matte box ไหม ถ้าคำตอบคือแทบไม่ได้ใช้ เลนส์ที่มีอยู่น่าจะพอแล้ว
ถ้าอยากลองความรู้สึกของการดึงโฟกัส ลองตั้งกล้องบนขาตั้ง ปิดออโต้โฟกัส ให้คนเดินเข้าหากล้องช้า ๆ แล้วหมุนตามให้ชัดตลอด
ถ้าทำแล้วยังหลุดโฟกัสบ่อย ลองหรี่รูรับแสงลงอีกนิดให้ระยะชัดลึกขึ้น และเปิด focus peaking ในกล้องช่วยดูขอบที่ชัด
สิ่งที่อยากให้จำกลับไป
เลนส์ภาพยนตร์ของ SIGMA ต่างจากเลนส์ถ่ายภาพที่วิธีทำงาน ค่า T บอกแสงที่ผ่านเลนส์จริง เฟือง 0.8M ต่อ follow focus ได้ทันที ระยะหมุนโฟกัสยาวให้ดึงโฟกัสได้นุ่ม หน้าเลนส์ 95mm ใช้ matte box ตัวเดียวทั้งชุด และมีหกสายให้เลือกตามงาน ก่อนมองหาตัวที่ใช่ ลองถามตัวเองก่อนว่างานของเราทำกันกี่คน และต้องเปลี่ยนเลนส์บ่อยแค่ไหน
อ่านต่อ
ถ้าอยากเข้าใจรูรับแสงกับความสว่างก่อน ลองอ่าน สามเหลี่ยมการรับแสง คืออะไร ส่วนคนที่อยากรู้ว่าเลนส์ถ่ายภาพของ SIGMA แต่ละตระกูลต่างกันยังไง ลองดู เลนส์ SIGMA Art, Contemporary, Sports ต่างกันยังไง และถ้าอยากดูสเปกเลนส์ภาพยนตร์ทุกสายจากต้นทาง เปิด หน้า Cine Lenses ของ SIGMA Global ได้เลย
CreatorSchoolThailand ทำงานร่วมกับ SIGMA Thailand ในบางโปรเจกต์ บทความนี้ไม่ได้รับค่าตอบแทน
