FTZ ใช้เลนส์ Nikon F กับกล้อง Z ได้แค่ไหน ตัวไหนออโต้โฟกัสได้

เปิดตู้กันชื้นดูทีไร ก็เห็นเลนส์ Nikon F เรียงอยู่สามสี่ตัว บางตัวเก็บเงินอยู่นานกว่าจะได้มา พอคิดจะย้ายไปกล้องมิเรอร์เลส Nikon Z ก็เริ่มสงสัยว่าเลนส์พวกนี้จะใช้ต่อได้ไหม หรือต้องขายทิ้งแล้วเริ่มใหม่หมด คำตอบอยู่ที่อะแดปเตอร์ FTZ ของ Nikon เอง แต่ใช้ได้แค่ไหน ขึ้นอยู่กับว่าเลนส์ของเราเป็นแบบไหน

มาไล่ดูกันว่าเลนส์ตัวไหนยังออโต้โฟกัสได้ ตัวไหนเหลือแค่โฟกัสมือ กันสั่นกับความเร็วโฟกัสเป็นยังไง กล้อง Z ฝั่ง DX ต้องระวังอะไร และอะแดปเตอร์สองรุ่นต่างกันตรงไหน ข้อมูลทั้งหมดเช็คจากหน้าทางการของ Nikon ตั้งใจให้เราตัดสินใจจากเลนส์ที่มีอยู่จริง ไม่ได้ชวนให้ซื้ออะไรเพิ่ม

FTZ คืออะไร ทำไมต้องมีตัวกลาง

ลองนึกถึงข้อต่อท่อประปาดู ท่อสองขนาดต่อกันตรง ๆ ไม่ได้ ต้องมีข้อต่อตรงกลาง เลนส์ Nikon F ออกแบบมาให้ใช้กับกล้อง DSLR ที่มีกระจกสะท้อนภาพอยู่ในตัว เลนส์จึงต้องอยู่ห่างจากเซนเซอร์ระยะหนึ่ง ส่วนกล้อง Z ไม่มีกระจก ตัวบางกว่า และใช้เมาท์คนละแบบ

อะแดปเตอร์ตัวนี้คือข้อต่อนั้น ด้านหนึ่งเสียบกล้อง อีกด้านเสียบเลนส์ ตรงกลางมีหน้าสัมผัสไฟฟ้าส่งสัญญาณระหว่างกัน Nikon เขียนไว้ว่าคุณภาพของภาพ การวัดแสง และออโต้โฟกัส เทียบเท่ากับตอนใช้เลนส์ F บนกล้อง DSLR

แต่มีอย่างหนึ่งที่ข้อต่อนี้ไม่ได้ส่งต่อไป คือแกนที่กล้อง DSLR บางรุ่นใช้หมุนโฟกัสให้เลนส์ เรื่องนี้แหละที่แบ่งเลนส์ F เป็นกลุ่มที่ออโต้โฟกัสได้ กับกลุ่มที่ต้องหมุนโฟกัสเอง

เลนส์ที่มีมอเตอร์ในตัว ยังออโต้โฟกัสได้

กลุ่มแรกคือเลนส์ที่มีมอเตอร์โฟกัสอยู่ในตัวเลนส์เอง ดูง่าย ๆ จากชื่อบนกระบอก ถ้าขึ้นต้นด้วย AF-S, AF-P หรือ AF-I ก็อยู่ในกลุ่มนี้

AF-S ใช้มอเตอร์ที่ Nikon เรียกว่า Silent Wave Motor หรือ SWM ส่วน AF-P ใช้มอเตอร์แบบสเต็ปปิ้ง ที่ Nikon บอกว่าโฟกัสได้นุ่มและเงียบกว่า AF-S ส่วน AF-I เป็นรุ่นเก่ากว่าที่มีมอเตอร์ในตัวเหมือนกัน

ตามตารางของ Nikon เลนส์ AF-S แบบ G, E และ D, AF-P แบบ G และ E และ AF-I แบบ D ใช้ได้ครบทั้งออโต้โฟกัส โฟกัสมือ และทุกโหมดถ่าย หน้า FTZ II ระบุว่าถ่ายแบบออโต้โฟกัสได้กับเลนส์กลุ่มนี้ 94 รุ่น ส่วนหน้าของ FTZ รุ่นแรกยังเขียนไว้ 93 รุ่น ถ้าอยากรู้ว่าเลนส์ของเราอยู่ในรายการไหม เช็คชื่อรุ่นในเอกสารรายการเลนส์ของ Nikon จะชัวร์กว่า

อีกตัวที่ควรรู้คือ E ท้ายชื่อเลนส์ เช่น AF-P NIKKOR 70-300mm f/4.5-5.6E ED VR ตัว E แปลว่าเลนส์สั่งกลีบรูรับแสงด้วยไฟฟ้า ต่างจากแบบ D และ G ที่ใช้คันโยกกลไก Nikon บอกว่ากล้อง DSLR รุ่นเก่ากับกล้องฟิล์มใช้เลนส์ E ไม่ได้ แต่บนกล้อง Z เลนส์ E อยู่ในกลุ่มที่ใช้ได้ครบ

ระวังสับสนอีกเรื่อง AF-S บนชื่อเลนส์คือชนิดมอเตอร์ แต่ AF-S ในเมนูกล้องคือโหมดโฟกัสทีละครั้ง ถ้ายังงง แวะอ่าน โหมดโฟกัส AF-S กับ AF-C ต่างกันยังไง ก่อนได้

เลนส์ AF และ AF-D ได้แค่โฟกัสมือ

กลุ่มที่สองคือเลนส์ที่ชื่อขึ้นต้นด้วย AF เฉย ๆ ไม่มี S, P หรือ I ต่อท้าย เช่น AF NIKKOR 50mm f/1.8D ที่หลายคนเรียกกันว่า AF-D เลนส์กลุ่มนี้ไม่มีมอเตอร์ในตัว Nikon อธิบายว่าเลนส์ AF แบบนี้ใช้การเชื่อมกลไกระหว่างเลนส์กับตัวกล้อง หมายถึงมอเตอร์อยู่ในบอดี้ DSLR แล้วหมุนแกนเล็ก ๆ ที่เมาท์ไปขับโฟกัสในเลนส์

กล้อง Z ไม่มีมอเตอร์ตัวนั้น และอะแดปเตอร์ก็ไม่ได้ใส่มาให้ ตารางของ Nikon จึงขีดช่องออโต้โฟกัสของเลนส์ AF แบบ G และ D ไว้ เหลือโฟกัสมืออย่างเดียว

ข่าวดีคือเลนส์กลุ่มนี้ยังมีชิปส่งข้อมูล กล้องจึงวัดแสงได้ ใช้โหมดถ่ายได้ครบ และมีตัวช่วยที่ Nikon เรียกว่า electronic rangefinder คือกล้องบอกบนจอว่าโฟกัสเข้าแล้วหรือยัง ระหว่างที่เราหมุนวงแหวนเอง ส่วนเลนส์ AF รุ่นเก่ากว่าที่ไม่มีตัว G หรือ D ในชื่อ ยังวัดแสงได้ แต่ไม่มีตัวช่วยนี้

แล้วโฟกัสมือใช้งานจริงได้แค่ไหน? ขึ้นอยู่กับงาน ถ่ายวิว สินค้าบนโต๊ะ หรือคนที่นั่งนิ่ง ๆ ก็ทำได้สบาย แต่ถ้าเป็นเด็กวิ่ง กีฬา หรืออีเวนต์ที่คนขยับตลอด จะเหนื่อยขึ้นมาก

ถ้าเลนส์ตัวโปรดเป็น AF-D ลองถามตัวเองก่อนว่า งานที่เราใช้ตัวนี้บ่อยที่สุด โฟกัสมือทันไหม

เลนส์แมนนวลรุ่นเก่า AI, AI-P และ PC-E

กลุ่มที่สามคือเลนส์ที่เป็นโฟกัสมือมาตั้งแต่แรก เลนส์ AI-P กับเลนส์ PC-E ที่ใช้ปรับมุมมองตึกมีชิปในตัว ตารางของ Nikon บอกว่าใช้โหมดถ่ายและวัดแสงได้ ยกเว้น PC Micro 85mm f/2.8D ที่ใช้ได้แค่โหมด M

ส่วนเลนส์ AI, AI ที่ดัดแปลงแล้ว และ Nikon Series E ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับตัว E ท้ายชื่อเลนส์ที่เล่าไปก่อนหน้า ไม่มีชิป ใช้ได้แค่โหมด A กับ M และ Nikon แนะนำให้ใส่ทางยาวโฟกัสกับรูรับแสงกว้างสุดของเลนส์ ในเมนู Non-CPU lens data ของกล้องก่อน กล้องจะได้รู้ว่าเราใช้เลนส์อะไรอยู่

มีเลนส์บางกลุ่มที่ Nikon ระบุว่าใช้กับอะแดปเตอร์ไม่ได้เลย เช่น เลนส์ Non-AI, เลนส์ IX-NIKKOR, เลนส์ที่ต้องใช้ชุดโฟกัส AU-1 และเลนส์ฟิชอายรุ่นเก่าบางตัว Nikon เตือนว่าถ้าใส่แล้วรู้สึกติด อย่าฝืน เพราะอาจทำให้อะแดปเตอร์หรือเลนส์เสียหาย

กันสั่นของเลนส์ F บนกล้อง Z ทำงานยังไง

ถ้ากล้อง Z ของเรามีกันสั่นในบอดี้ และเลนส์ F มี VR อยู่แล้ว Nikon บอกว่ากันสั่นของเลนส์กับกล้องจะทำงานร่วมกัน และถ้าเลนส์มีสวิตช์ VR ให้ตั้งที่สวิตช์บนเลนส์ เพราะสวิตช์บนเลนส์มาก่อนเมนูในกล้อง

ถ้าเลนส์ไม่มี VR ก็ยังได้กันสั่นจากตัวกล้องอย่างเดียว เลนส์แมนนวลที่ไม่มีชิปก็ใช้ได้ ถ้าเราใส่ทางยาวโฟกัสในเมนูกล้องไว้ ข้อจำกัดคือ Synchro VR ที่กล้อง Z บางรุ่นใช้ผสานกันสั่นของเลนส์กับกล้องเข้าด้วยกัน จะไม่ทำงานเมื่อใช้ผ่านอะแดปเตอร์

ส่วนกล้อง Z ฝั่ง DX ต้องดูดี ๆ Nikon ระบุชัดว่า Z 50 กับ Z fc ไม่มีกันสั่นในตัวกล้อง ถ้าใส่เลนส์ F ที่ไม่มี VR ตอนถ่ายภาพนิ่งก็ไม่มีกันสั่นช่วย ส่วนหน้าสเปกของ Z30 กับ Z50II มีแค่กันสั่นแบบอิเล็กทรอนิกส์สำหรับวิดีโอ ไม่มีรายการกันสั่นในบอดี้สำหรับภาพนิ่ง ถ้าใช้สองรุ่นนี้ คิดไว้ก่อนว่าภาพนิ่งต้องพึ่ง VR ของเลนส์จะปลอดภัยกว่า

ถ้าใช้กล้อง Z ฝั่ง DX แล้วเลนส์ไม่มี VR ลองดันสปีดชัตเตอร์ให้เร็วขึ้นอีกนิด หรือพกขาตั้งไปด้วย

FTZ ทำให้โฟกัสช้าลงไหม

Nikon บอกว่าออโต้โฟกัสผ่าน FTZ II เทียบเท่ากับตอนใช้เลนส์ตัวนั้นบน DSLR พูดง่าย ๆ คืออย่าคาดหวังว่าใส่อะแดปเตอร์แล้วเลนส์จะกลายเป็นอีกตัว และ Nikon ก็มีหมายเหตุไว้ด้วยว่า ตำแหน่งและการเคลื่อนไหวของตัวแบบอาจทำให้โฟกัสยากขึ้นในบางสถานการณ์

Nikon เขียนรายละเอียดไว้เพิ่มว่า เลนส์บางตัวอาจปรับรูรับแสงช้า และถ่ายต่อเนื่องช้าลง ส่วนเมนูตั้งความเร็วโฟกัส ใช้ได้กับเลนส์ AF-P และเลนส์ AF-S 22 รุ่นในรายการเท่านั้น ตัวอื่นจะโฟกัสที่ความเร็วสูงสุด เรื่องนี้สำคัญกับคนถ่ายวิดีโอที่อยากให้โฟกัสเลื่อนช้า ๆ

เลนส์คิตฝั่ง DX สามตัว คือ AF-S DX NIKKOR 18-55mm f/3.5-5.6G VR, AF-S DX NIKKOR 18-55mm f/3.5-5.6G VR II และ AF-S DX VR Zoom-Nikkor 55-200mm f/4-5.6G IF-ED Nikon ระบุว่าบางสถานการณ์อาจโฟกัสไม่เข้า ให้ลองโฟกัสซ้ำหรือหมุนโฟกัสเอง ส่วนเลนส์ AF-P ตำแหน่งโฟกัสอาจเลื่อนหลังปิดเปิดกล้อง

ใครใช้เทเลคอนเวอร์เตอร์ AF-S หรือ AF-I อยู่ ใช้ต่อได้กับเลนส์ 38 รุ่นในรายการของ Nikon แต่บางคู่โฟกัสอาจช้าลง หรือโฟกัสวัตถุที่มืดและคอนทราสต์ต่ำไม่ได้ ส่วนเทเลคอนเวอร์เตอร์ของเลนส์ Z ใช้ผ่านอะแดปเตอร์ไม่ได้

ฝั่งวิดีโอ Nikon เขียนไว้ว่าระหว่างถ่ายอาจได้ยินเสียงจากเลนส์หรืออะแดปเตอร์ และเมนู Vignette control กับ Auto distortion control ที่ใช้แก้ขอบมืดและความบิดเบี้ยวในเมนูวิดีโอจะไม่มีผล ใครอัดเสียงด้วยไมค์บนกล้อง ลองอัดทดสอบสั้น ๆ ก่อนงานจริงดู

FTZ กับ FTZ II ต่างกันยังไง

เรื่องเลนส์ที่ใช้ได้ ไม่ต่างกัน Nikon ใช้เอกสารรายการเลนส์ฉบับเดียวกันสำหรับทั้งสองรุ่น ใครมีรุ่นแรกอยู่แล้วก็ใช้เลนส์ชุดเดิมได้

ที่ต่างคือรูปทรง FTZ รุ่นแรกมีฐานยึดขาตั้งยื่นอยู่ใต้อะแดปเตอร์ ส่วน FTZ II ตัดฐานนี้ออก Nikon บอกว่าแบบนี้จับกล้องแนวตั้งได้ถนัดขึ้น นิ้วไม่ไปติด และสลับเลนส์ Z กับเลนส์ F ได้ในขณะที่กล้องยังติดบนขาตั้ง ตัวก็เล็กลง รุ่น II หนักราว 125 กรัม ยาวราว 70 มม. ส่วนรุ่นแรกหนักราว 135 กรัม ยาวราว 80 มม.

ถ้ายังไม่มีอะแดปเตอร์ ลองคิดจากการใช้งานจริง ถ้าถือกล้องแนวตั้งหรือสลับเลนส์บนขาตั้งบ่อย ตัวที่ไม่มีฐานจะคล่องกว่า ถ้าเจอรุ่นแรกมือสองสภาพดี ก็ใช้เลนส์ได้ชุดเดียวกัน

กล้อง Z ฝั่ง DX ใช้เลนส์ F ผ่าน FTZ ได้ไหม

ใช้ได้ หน้าสเปกของ Z30 และ Z50II เขียนไว้ว่ารองรับเลนส์เมาท์ F ผ่านอะแดปเตอร์ โดยอาจมีข้อจำกัด กติกาออโต้โฟกัสเป็นชุดเดียวกับที่เล่ามา

ที่ต้องคิดเพิ่มคือขนาดเซนเซอร์ เลนส์ฟูลเฟรมพอมาอยู่บนกล้อง DX มุมภาพจะแคบลง เหมือนตอนใส่บน DSLR ตัว DX ในทางกลับกัน ถ้าเอาเลนส์ DX ไปใส่กล้อง Z ฟูลเฟรม Nikon บอกว่ากล้องจะสลับไปใช้พื้นที่ภาพแบบ DX ให้เอง ภาพจะมีขนาดเล็กลง เรื่องขนาดเซนเซอร์อ่านเพิ่มได้ใน ขนาดเซนเซอร์ Full Frame, APS-C, M43 ต่างกันยังไง

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย

เรื่องแรก คิดว่าใส่ FTZ แล้วเลนส์ Nikon ทุกตัวจะออโต้โฟกัสได้ ที่จริงได้เฉพาะเลนส์ที่มีมอเตอร์ในตัว

เรื่องที่สอง คิดว่าเลนส์ AF-D ใช้กับกล้อง Z ไม่ได้เลย ที่จริงใช้ได้ วัดแสงได้ และกล้องยังบอกได้ว่าโฟกัสเข้าหรือยัง แค่ต้องหมุนโฟกัสเอง

เรื่องที่สาม คิดว่าย้ายไปกล้อง Z ต้องขายเลนส์ F ทิ้งให้หมดก่อน ไม่จำเป็นเลย บางตัวอาจใช้ต่อได้ดี บางตัวอาจไม่เหมาะกับงานของเราแล้ว ตัดสินใจทีละตัวจะเสียดายน้อยกว่า

เรื่องที่สี่ คิดว่า FTZ II ใช้เลนส์ได้มากกว่ารุ่นแรก ที่จริงรายการเลนส์เป็นชุดเดียวกัน

คืนนี้มาลองเช็คเลนส์ในตู้กันก่อน

เริ่มจากหยิบเลนส์ออกมาทีละตัว อ่านชื่อบนกระบอกว่าขึ้นต้นด้วย AF-S, AF-P, AF-I หรือ AF เฉย ๆ ท้ายชื่อมีตัว G, E หรือ D ไหม มีคำว่า VR ไหม แล้วจดแยกเป็นสามกลุ่ม ออโต้โฟกัสได้ โฟกัสมือพร้อมตัวช่วย และโฟกัสมืออย่างเดียว

จากนั้นลองนึกว่าแต่ละตัวใช้กับงานอะไรบ่อยที่สุด งานที่ต้องตามโฟกัสอย่างเด็กหรือกีฬา เลนส์กลุ่มแรกจะตอบโจทย์กว่า งานช้า ๆ อย่างวิวหรือสินค้า กลุ่มที่สองก็ยังใช้ได้ดี

ถ้ามีโอกาส ลองยืมกล้อง Z กับอะแดปเตอร์จากเพื่อน หรือไปลองที่ร้านกล้อง เอาเลนส์ของเราไปใส่ดูจริงก่อนตัดสินใจ ถ้าเลนส์มีวงแหวนรูรับแสง Nikon แนะนำให้หมุนไปที่รูรับแสงแคบสุดก่อนใส่

ถ้าลองแล้วเลนส์ที่ควรออโต้โฟกัสได้กลับโฟกัสไม่เข้า ลองเช็คชื่อรุ่นกับเอกสารรายการเลนส์ของ Nikon อีกครั้ง ถ้าเป็นเลนส์คิต DX สามตัวที่เล่าไว้ ลองกดโฟกัสซ้ำ หรือหมุนโฟกัสเองในสถานการณ์นั้น

สิ่งที่อยากให้จำกลับไป

FTZ และ FTZ II คือข้อต่อที่ทำให้เลนส์ Nikon F ใช้กับกล้อง Z ได้ เลนส์ AF-S, AF-P และ AF-I ยังออโต้โฟกัสได้ เลนส์ AF และ AF-D ที่พึ่งมอเตอร์ในบอดี้ DSLR จะเหลือโฟกัสมือ แต่ยังวัดแสงได้ Nikon ระบุว่าออโต้โฟกัสเทียบเท่าตอนอยู่บน DSLR กล้อง Z ฝั่ง DX อย่าง Z30, Z 50, Z50II และ Z fc ต้องพึ่ง VR ของเลนส์ และอะแดปเตอร์สองรุ่นใช้เลนส์ได้ชุดเดียวกัน ลองเช็คเลนส์ในตู้ทีละตัว แล้วตัดสินใจจากงานที่เราถ่ายจริง

อ่านต่อ

ถ้ากำลังคิดว่าเลนส์ระยะไหนควรเก็บไว้ ลองอ่าน ทางยาวโฟกัส 24, 35, 50, 85mm ต่างกันยังไง และถ้าอยากดูรายการเลนส์ฉบับเต็มจาก Nikon เปิด หน้าอะแดปเตอร์ตัวใหม่ของ Nikon กับ เอกสารรายการเลนส์เมาท์ F ที่ใช้กับอะแดปเตอร์ทั้งสองรุ่น ได้เลย

บทความนี้ CreatorSchoolThailand เขียนเอง ไม่ได้รับค่าตอบแทนจาก Nikon