ถ่ายกลางคืน ยังไงให้ภาพไม่เบลอ ตั้งค่า Long exposure ทีละขั้น

เคยเป็นไหม ยืนบนสะพานลอยตอนหัวค่ำ เห็นไฟรถไหลเป็นสายสวยมาก ยกกล้องขึ้นมากดถ่าย พอเปิดดูกลับได้ภาพเบลอทั้งภาพ หรือไม่ก็มืดจนต้องดึงแสงขึ้นแล้วหยาบเป็นเม็ด ทั้งที่ตาเราเห็นชัดอยู่ตรงหน้า การ ถ่ายกลางคืน ให้ได้ภาพใส ๆ แบบที่เห็นในเพจถ่ายภาพ ส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากกล้องแพง แต่มาจากการเปิดชัตเตอร์ให้นานพอบนกล้องที่วางนิ่งสนิท

ในบทความนี้เราจะมาดูกันว่า Long exposure หรือการเปิดชัตเตอร์นานคืออะไร ทำไมขาตั้งกล้องถึงสำคัญที่สุด ตั้ง ISO รูรับแสง และเวลาชัตเตอร์ยังไง ถ่ายไฟรถเป็นเส้นต้องเปิดนานแค่ไหน โฟกัสในที่มืดทำยังไง และโหมดกลางคืนในมือถือช่วยได้แค่ไหน หลักนี้ใช้ได้กับกล้องทุกยี่ห้อ

ถ่ายกลางคืน แล้วภาพเบลอ ภาพหยาบ เกิดจากอะไร

ตอนกลางคืนแสงน้อยกว่าตอนกลางวันมาก กล้องเลยต้องหาแสงให้พอจากสามทาง ทางแรกคือเปิดรูรับแสงกว้าง ทางที่สองคือดัน ISO ซึ่งเป็นค่าขยายสัญญาณจากเซนเซอร์ให้สว่างขึ้น ทางที่สามคือเปิดชัตเตอร์ให้นานขึ้น ถ้าใครยังไม่คุ้นกับสามค่านี้ ลองแวะอ่าน สามเหลี่ยมการรับแสง คืออะไร ก่อนก็ได้

ถ้าปล่อยกล้องเลือกเองตอนถือมือ กล้องมักดัน ISO ขึ้นสูงมาก แล้วเปิดชัตเตอร์นานเกินกว่าที่มือเราถือนิ่งไหว ผลที่ได้ก็คือภาพเบลอจากมือสั่น ส่วนจุดมืดในภาพจะหยาบเป็นเม็ดสี เพราะแสงที่เข้ามาจริงมีน้อย

ทางแก้ที่ช่างภาพวิวกลางคืนใช้กันคือกลับข้างเลย วางกล้องให้นิ่งสนิท ลด ISO ลงต่ำ แล้วให้เวลาเป็นตัวเก็บแสงแทน เซนเซอร์ได้รับแสงจริงมากขึ้น ภาพก็ใสขึ้นเอง

Long exposure คืออะไร ทำไมต้องเปิดชัตเตอร์นาน

Long exposure คือการเปิดชัตเตอร์ค้างไว้นานกว่าปกติ อาจเป็นครึ่งวินาที ไปจนถึงหลายสิบวินาที ระหว่างนั้นอะไรที่อยู่นิ่ง เช่น ตึก สะพาน ถนน จะคมชัดเหมือนเดิม ส่วนอะไรที่เคลื่อนที่ เช่น ไฟรถ น้ำ เมฆ คน จะถูกลากเป็นเส้นหรือเบลอนุ่ม ๆ

ลองนึกภาพเอาถังไปรองน้ำฝนตอนฝนตกปรอย ๆ รองแป๊บเดียวก็ได้น้ำนิดเดียว แต่ถ้าวางทิ้งไว้นาน ๆ ก็เต็มถังได้เหมือนกัน เวลาเปิดชัตเตอร์ก็คือเวลาที่เราวางถังรองแสงนั่นเอง

ทีนี้มาดูตัวเลขกัน ทุกครั้งที่เวลาเปิดชัตเตอร์ยาวขึ้นเท่าตัว แสงจะเข้ามาเพิ่มเท่าตัว เรียกว่าหนึ่งสต็อป ISO ก็เหมือนกัน ISO 1600 ลงมา 800 400 200 100 คือลดไปสี่สต็อป ถ้าเราถ่ายที่ ISO 1600 แล้วได้ความสว่างพอดีที่ 1 วินาที พอลด ISO เหลือ 100 ก็ต้องเปิดชัตเตอร์นานขึ้นสี่สต็อป คือ 2 4 8 16 วินาที ความสว่างเท่าเดิม แต่ภาพเนียนกว่ามาก

ขาตั้งกล้อง ของชิ้นแรกที่ต้องมีถ้าจะ ถ่ายกลางคืน

ถ้าจะเปิดชัตเตอร์หลายวินาที แทบไม่มีมือใครถือนิ่งไหว ต่อให้กล้องมีกันสั่นดีแค่ไหนก็ตาม ขาตั้งกล้องเลยสำคัญกว่าการเปลี่ยนเลนส์หรือเปลี่ยนกล้อง

ขาตั้งไม่ต้องแพงมาก แต่ต้องนิ่งพอ ลองกางขาให้กว้าง ยืดท่อนบนที่หนากว่าก่อนท่อนล่างสุด และไม่ต้องยกแกนกลางขึ้นถ้าไม่จำเป็น เพราะแกนกลางเป็นจุดที่โยกง่ายที่สุด ถ้ามีลมแรงบนสะพานหรือดาดฟ้า ลองแขวนกระเป๋ากล้องไว้ใต้ขาเพื่อถ่วงน้ำหนักดู

อีกเรื่องที่หลายคนไม่รู้คือ ตอนวางบนขาตั้ง ควรปิดระบบกันสั่นของกล้องหรือเลนส์ คู่มือกล้องหลายรุ่นแนะนำแบบนี้ เพราะระบบกันสั่นออกแบบมาให้แก้อาการมือสั่น พอกล้องนิ่งสนิท มันอาจขยับภาพเองจนเบลอเล็กน้อยได้

ถ้าเพิ่งเริ่ม ลองหาขาตั้งที่นิ่งพอก่อน แล้วค่อยคิดเรื่องเลนส์ทีหลังก็ได้

ตั้ง ISO รูรับแสง และชัตเตอร์ยังไงดี

ลองเริ่มจากโหมด M หรือแมนนวล เพราะเราอยากคุมเวลาชัตเตอร์เอง ถ้ายังไม่คุ้นกับโหมดนี้ ลองดูบทเรียนคู่คลิป เข้าใจโหมด A, S และ M ประกอบไปด้วยก็ได้

ISO ตั้งที่ค่าต่ำสุดแบบปกติของกล้อง ส่วนใหญ่อยู่ที่ 100 หรือ 200

รูรับแสงลองเริ่มที่ราว f/8 เลนส์ส่วนใหญ่จะคมทั่วทั้งภาพในช่วงนี้ ระยะชัดก็ลึกพอให้ทั้งตึกใกล้และไกลชัดพร้อมกัน

ส่วนเวลาชัตเตอร์ ให้ถ่ายหนึ่งรูปก่อน แล้วดูจอ มืดไปก็เพิ่มเวลาเป็นเท่าตัว สว่างไปก็ลดลงครึ่งหนึ่ง วิวเมืองที่มีไฟเยอะ ลองเริ่มราว 2 ถึง 8 วินาที กล้องหลายรุ่นตั้งเวลาได้ยาวสุดราว 30 วินาที ถ้าอยากได้นานกว่านั้นให้ใช้โหมด B หรือ Bulb ที่ชัตเตอร์จะเปิดค้างจนกว่าเราจะสั่งปิด

อย่าเชื่อความสว่างของจอหลังกล้องร้อยเปอร์เซ็นต์ ในที่มืด จอมักดูสว่างกว่าความจริง ลองเปิดฮิสโตแกรมดูด้วย ถ้ากราฟกองอยู่ชิดซ้ายจนแทบไม่มีอะไรตรงกลาง แปลว่าภาพมืดเกินไปแล้ว

ถ่ายไฟรถเป็นเส้น ต้องเปิดชัตเตอร์นานแค่ไหน?

ภาพไฟรถเป็นเส้นคือภาพที่หลายคนอยากลองเป็นภาพแรก หลักคิดง่ายมาก เส้นไฟจะยาวเท่ากับระยะที่รถวิ่งได้ระหว่างที่ชัตเตอร์เปิดอยู่ ถ้าเปิดสั้น เส้นก็สั้นเป็นท่อน ๆ ถ้าเปิดนานพอให้รถวิ่งผ่านทั้งเฟรม เส้นไฟก็จะลากยาวต่อกันจากขอบหนึ่งไปอีกขอบหนึ่ง

ลองเริ่มที่ราว 10 ถึง 30 วินาที แล้วดูว่าเส้นต่อกันพอหรือยัง ถ้าภาพสว่างเกินก่อนเส้นจะยาวพอ ลองหรี่รูรับแสงลงเป็น f/11 หรือ f/16 เพื่อซื้อเวลาเพิ่ม

กดชัตเตอร์ยังไงไม่ให้กล้องสั่น

ถึงจะวางบนขาตั้งแล้ว ตอนนิ้วกดปุ่มชัตเตอร์ กล้องก็ยังโยกได้นิดหนึ่ง และภาพเบลอจากจังหวะนี้ก็เป็นสาเหตุที่หลายคนหาไม่เจอ

ทางที่ง่ายที่สุดคือตั้งเวลาถ่ายเอง หรือ Self-timer ไว้ที่ 2 วินาที กดแล้วปล่อยมือ ให้กล้องนิ่งก่อนค่อยเริ่มถ่าย ถ้ามีรีโมต สายลั่นชัตเตอร์ หรือแอปของกล้องในมือถือ ก็ยิ่งสะดวก โดยเฉพาะตอนใช้โหมด Bulb ที่ต้องกดค้างไว้นาน ๆ

โฟกัสในที่มืด ทำยังไงดี?

ระบบโฟกัสอัตโนมัติต้องการแสงและความต่างของสีหรือความสว่างในภาพ ในที่มืดมาก ๆ กล้องเลยมักวิ่งหาโฟกัสไปมาแล้วไม่ยอมจับ หรือจับผิดจุด

ทางแรก ลองหาจุดที่สว่างและมีขอบชัดในระยะที่เราอยากให้คม เช่น ไฟป้ายตึก หรือหลอดไฟริมถนน แล้วให้กล้องโฟกัสที่จุดนั้น พอจับได้แล้วให้สลับเป็นโฟกัสแมนนวล จะได้ไม่วิ่งหาใหม่ตอนกดถ่าย

ทางที่สอง ใช้โฟกัสแมนนวลตั้งแต่ต้น เปิดการขยายภาพบนจอ ซูมเข้าไปที่ไฟดวงเล็ก ๆ ที่อยู่ไกล แล้วค่อย ๆ หมุนวงแหวนโฟกัสจนจุดไฟเล็กและคมที่สุด

Long exposure NR คืออะไร ควรเปิดไหม

ยิ่งเปิดชัตเตอร์นาน เซนเซอร์ก็ยิ่งมีโอกาสเกิดจุดสีเล็ก ๆ หรือฝ้าในส่วนมืด กล้องหลายรุ่นเลยมีเมนูลดนอยส์สำหรับการเปิดชัตเตอร์นาน ชื่อมักเป็น Long exposure NR

หลักการคือ หลังถ่ายเสร็จ กล้องจะถ่ายอีกหนึ่งเฟรมแบบปิดม่านไว้ เพื่อจดว่าจุดไหนบนเซนเซอร์ที่สว่างขึ้นมาเอง แล้วเอาไปหักออกจากภาพจริง ข้อเสียคือต้องรอนานขึ้น ในคู่มือกล้องบางรุ่นบอกว่าเวลาประมวลผลจะเพิ่มขึ้นราวเท่าตัว ถ่าย 20 วินาที ก็ต้องรออีกราว 20 วินาทีถึงจะถ่ายรูปต่อไปได้

ถ้าถ่ายแค่ไม่กี่รูปและอยากได้ไฟล์สะอาด เปิดไว้ก็คุ้ม แต่ถ้ากำลังถ่ายต่อกันหลายรูป เช่น รอจังหวะรถหลายรอบ ลองปิดไว้ก่อน แล้วค่อยลดนอยส์ในโปรแกรมแต่งภาพทีหลังดู

มือถือ ถ่ายกลางคืน ได้แค่ไหน

มือถือรุ่นใหม่ ๆ ส่วนใหญ่มีโหมดกลางคืนที่ทำงานต่างจากกล้องเล็กน้อย แทนที่จะเปิดชัตเตอร์ยาวทีเดียว มันจะถ่ายหลายภาพติดกัน แล้วเอามาเรียงซ้อนและรวมเป็นภาพเดียว ภาพเลยสว่างและเนียนกว่าที่คิด

เคล็ดลับเหมือนกับกล้องเลย ยิ่งมือถือนิ่ง ยิ่งได้ภาพดี มือถือบางรุ่นจะรู้ตัวว่ากำลังวางอยู่บนขาตั้ง แล้วยอมเก็บแสงนานขึ้นเอง ลองหาขาตั้งมือถือเล็ก ๆ หรือพิงมือถือกับขอบกำแพง แล้วตั้งเวลาถ่ายสามวินาทีดู

ข้อจำกัดคือเราคุมเวลาชัตเตอร์เองได้น้อย และโหมดกลางคืนมักตั้งใจทำให้ภาพนิ่ง ไม่ได้ตั้งใจลากไฟรถเป็นเส้น ถ้าอยากได้ไฟเป็นเส้นจากมือถือ อาจต้องใช้แอปหรือโหมดที่ตั้งเวลาชัตเตอร์เองได้ ส่วนใครถ่ายด้วยมือถือเป็นหลัก ลองแวะดู 12 เทคนิคถ่ายภาพด้วยมือถือ ต่อได้

ความเข้าใจผิดเรื่อง ถ่ายกลางคืน ที่พบบ่อย

เรื่องแรก ต้องใช้เลนส์ไวแสงเท่านั้น ถ้าถ่ายวิวที่อยู่นิ่ง เลนส์คิตธรรมดาบนขาตั้งก็ถ่ายได้คมมาก เพราะเราใช้เวลาแทนการเปิดรูรับแสงกว้าง เลนส์ไวแสงจะมีประโยชน์จริงตอนถ่ายคนหรือของที่ขยับ ซึ่งเปิดชัตเตอร์นานไม่ได้

เรื่องที่สอง ISO สูงคือทางเดียวที่จะถ่ายมืด ๆ ได้ ถ้าวางกล้องได้ ลด ISO แล้วเพิ่มเวลามักได้ภาพเนียนกว่า ISO สูงเหมาะกับตอนที่ต้องถือกล้องด้วยมือ หรือมีคนหรือสิ่งที่ขยับอยู่ในภาพ

เรื่องที่สาม ยิ่งมืดสนิทยิ่งสวย จริง ๆ แล้วช่วงเวลาที่ภาพวิวเมืองสวยมากคือหลังพระอาทิตย์ตกไม่นาน ตอนที่ท้องฟ้ายังเป็นสีน้ำเงินเข้ม ไฟเมืองเริ่มเปิดแล้ว ฟ้าไม่ดำสนิท ตึกก็ยังมีรายละเอียด

คืนนี้มาลองถ่ายไฟรถจากสะพานลอยกัน

หาสะพานลอยหรือจุดที่มองเห็นถนนได้ยาว ๆ ตั้งกล้องบนขาตั้ง ปิดกันสั่น ตั้งโหมด M ที่ ISO ต่ำสุด รูรับแสง f/8 แล้วตั้งเวลาถ่ายเอง 2 วินาที

เริ่มที่ 4 วินาที ถ่ายหนึ่งรูป แล้วเพิ่มเป็น 8 15 และ 30 วินาที รวมสี่รูป เอามาเทียบกันว่าเส้นไฟยาวขึ้นแค่ไหน ท้องฟ้าสว่างขึ้นแค่ไหน แล้วเลือกเวลาที่ชอบที่สุดไว้เป็นค่าตั้งต้นของเราเอง

ถ้าทำแล้วภาพยังเบลออยู่ ลองซูมดูว่าเบลอทั้งภาพหรือเบลอแค่บางส่วน ถ้าเบลอทั้งภาพ แปลว่ากล้องขยับ ลองเช็คขาตั้ง ลม และการกดชัตเตอร์ ถ้าเบลอแค่ระยะใดระยะหนึ่ง แปลว่าโฟกัสพลาด ลองโฟกัสแมนนวลใหม่ที่ไฟดวงเล็ก ๆ ดู

สิ่งที่อยากให้จำกลับไป

การถ่ายภาพวิวตอนกลางคืนให้ใส ไม่ได้เริ่มจากกล้องแพง แต่เริ่มจากกล้องที่นิ่ง ISO ที่ต่ำ และเวลาที่นานพอ วางขาตั้งให้มั่น ปิดกันสั่น ตั้งเวลาถ่ายเอง โฟกัสแมนนวลที่ไฟดวงเล็ก แล้วปรับเวลาทีละเท่าตัวจนได้ภาพที่ชอบ ส่วนมือถือก็ใช้หลักเดียวกัน ยิ่งนิ่งยิ่งได้ภาพดี

อ่านต่อ

ถ้าอยากเข้าใจว่าทำไมการลด ISO แล้วเพิ่มเวลาถึงได้ภาพเท่าเดิม กลับไปอ่าน สามเหลี่ยมการรับแสง คืออะไร อีกรอบ แล้วฝึกคุมค่าเองกับบทเรียนคู่คลิป เข้าใจโหมด A, S และ M ส่วนใครอยากรู้ว่าเมนูลดนอยส์ตอนเปิดชัตเตอร์นานทำงานยังไงในคู่มือจริง ลองดูหน้า Long exposure NR ในคู่มือ Nikon Z50II และถ้าถ่ายด้วยมือถือ Pixel ลองดูคำแนะนำ Night Sight จาก Google ได้