จ่ายไฟกล้อง ถ่ายยาวแบตไม่พอ ใช้ USB-C แบตดัมมี่ หรือ V-mount ดี

อัดสัมมนาสองชั่วโมง ไลฟ์ขายของทั้งบ่าย หรือตั้งกล้องถ่ายไทม์แลปส์ทิ้งไว้ แล้วกล้องดับกลางคันเพราะแบตหมด เปลี่ยนแบตทีก็เสียจังหวะ บางครั้งก็พลาดช่วงสำคัญไปเลย ทางออกที่คนถ่ายวิดีโอใช้กันคือ จ่ายไฟกล้อง จากข้างนอก ให้กล้องไม่ต้องพึ่งแบตก้อนเล็กก้อนเดียว

บทความนี้จะพาดูสามทางหลัก คือ USB-C PD แบตดัมมี่ต่ออะแดปเตอร์ และแบต V-mount บนริก ว่าแต่ละแบบต้องเช็คอะไรที่กล้องก่อน ต้องใช้ไฟเท่าไร พกขึ้นเครื่องได้แค่ไหน และทำไมเสียบไฟแล้วกล้องยังหยุดอัดได้

จ่ายไฟกล้อง ต่างจากชาร์จแบตยังไง

ลองนึกถึงมือถือที่เสียบสายชาร์จไว้แล้วเล่นเกมไปด้วย ไฟจากสายถูกใช้เลี้ยงเครื่องก่อน เหลือเท่าไรค่อยเข้าแบต กล้องคิดคล้ายกัน แต่หลายรุ่นแยกสองเรื่องนี้ออกจากกันชัดกว่า

ชาร์จแบต คือเติมไฟเข้าแบตตอนปิดกล้อง ส่วนการจ่ายไฟ คือส่งไฟเข้าไปให้กล้องใช้ทำงานขณะเปิดอยู่ กล้องที่ชาร์จผ่าน USB ได้ ไม่ได้แปลว่าจะรับไฟขณะถ่ายได้ทุกรุ่น

ในสเปกของ Sony จะแยกไว้เป็นสองบรรทัด คือ USB power supply กับ Internal Battery Charge อย่าง α7 IV มีทั้งสองอย่าง ผ่านช่อง USB Type-C และรองรับ USB Power Delivery ส่วนคู่มือ Canon EOS R5 บอกว่าถ้าเปิดสวิตช์กล้อง อะแดปเตอร์จะจ่ายไฟให้กล้อง และแบตจะไม่ถูกชาร์จระหว่างที่เปิดกล้องอยู่

ก่อนซื้ออุปกรณ์อะไร ลองเปิดหน้าสเปกกล้องของเรา หาคำว่า USB power supply หรือการจ่ายไฟผ่าน USB ดูก่อน

ทางแรก จ่ายไฟกล้อง ผ่าน USB-C PD

USB PD หรือ USB Power Delivery คือมาตรฐานที่ให้ที่ชาร์จกับอุปกรณ์คุยกันก่อนว่าจะส่งไฟแรงแค่ไหน USB-IF องค์กรที่ดูแลมาตรฐาน USB ระบุว่าเดิมจ่ายได้สูงสุด 100 วัตต์ ที่ 20 โวลต์ กับสาย 5 แอมป์ และรุ่น 3.1 ขยายได้ถึง 240 วัตต์ กล้องไม่ได้ใช้ไฟเยอะขนาดนั้น แต่ตัวเลขนี้บอกว่าหัวชาร์จกับสายแต่ละเส้นรับได้ไม่เท่ากัน

ข้อดีของทางนี้คือเบาและหาของง่าย ใช้หัวชาร์จหรือพาวเวอร์แบงก์ที่มีอยู่แล้วก็ได้ คู่มือ α7 IV บอกว่าถ้าต่อกับอุปกรณ์ที่รองรับ USB PD จะช่วยลดการใช้แบตลงได้อีก แต่ก็มีเงื่อนไขที่ต้องรู้

ข้อแรก ต้องมีแบตที่ยังมีไฟอยู่ในกล้อง คู่มือ α7 IV บอกว่าถ้าแบตหมดเกลี้ยง กล้องจะไม่เปิด คู่มือ Canon EOS R5 ก็บอกทำนองเดียวกันว่าต้องใส่แบตไว้ และถ้าแบตหมด อะแดปเตอร์จะชาร์จแบตแทน โดยไม่จ่ายไฟให้กล้อง

ข้อสอง Sony บอกว่าแบตอาจช่วยจ่ายไฟเสริมในบางสภาวะ แปลว่าแบตในกล้องอาจค่อย ๆ ลดลงได้แม้เสียบสายอยู่ ข้อสาม ให้เสียบหรือถอดสายตอนปิดกล้องเท่านั้น และ Sony ก็เขียนไว้ว่าไม่รับประกันว่าจะใช้ได้กับแหล่งจ่ายไฟภายนอกทุกตัว

ถ้ากล้องรองรับ ลองเริ่มจากหัวชาร์จ USB PD ที่มีอยู่ก่อน ทดสอบอัดยาวที่บ้านสักชั่วโมง ดูว่าแบตในกล้องลดลงไหม

ทางที่สอง แบตดัมมี่ต่ออะแดปเตอร์หรือพาวเวอร์แบงก์

แบตดัมมี่คือก้อนที่หน้าตาเหมือนแบต ใส่ในช่องแบตแทนก้อนจริง แต่ข้างในไม่มีเซลล์เก็บไฟ มีสายออกมาต่อกับแหล่งไฟข้างนอก ผู้ผลิตกล้องบางเจ้าเรียกว่า DC coupler

ตัวอย่างของทางการคือ Canon DR-E6 หน้าร้านของ Canon บอกว่าใช้แทนแบตเพื่อ จ่ายไฟกล้อง จากไฟบ้าน คู่กับอะแดปเตอร์ AC-E6N ที่ขายแยก รายชื่อกล้องที่ใช้ได้มีทั้ง EOS R, R5, R6, R6 Mark II และ R7

ข้อดีของแบตดัมมี่คือกล้องไม่ต้องพึ่งแบตในตัวเลย เหมาะกับงานตั้งกล้องนิ่ง ๆ อย่างอัดสัมมนา ไลฟ์ หรือไทม์แลปส์ที่มีปลั๊กใกล้มือ ส่วนแบตดัมมี่ที่ต่อพาวเวอร์แบงก์ผ่าน USB ได้ ก็มีขายจากผู้ผลิตอื่นหลายเจ้า

ข้อที่ต้องระวังคือ ไม่ใช่ทุกตัวจะเข้ากับกล้องได้ดี หน้า Canon เองยังบอกให้เช็คตารางความเข้ากันได้ของรุ่นที่มีเครื่องหมายกำกับ ถ้าซื้อของผู้ผลิตอื่น ลองดูรีวิวที่ใช้กับกล้องรุ่นเดียวกับเรา และเช็คว่าพาวเวอร์แบงก์จ่ายไฟได้พอ

ถ้างานส่วนใหญ่ของเราถ่ายในห้องที่มีปลั๊ก ลองดูแบตดัมมี่ของแบรนด์กล้องเราเองก่อน เพราะเช็คความเข้ากันได้ง่ายที่สุด

ทางที่สาม แบต V-mount และริก

V-mount คือมาตรฐานแบตก้อนใหญ่ที่ใช้กันในงานกล้องวิดีโอ มีตัวล็อกเป็นรูปตัว V ยึดกับเพลทหลังริก แล้วแยกไฟออกไปเลี้ยงกล้อง จอมอนิเตอร์ และไฟ LED ได้พร้อมกัน

ลองดูตัวอย่างจริงอย่าง IDX iMicro-98P ความจุ 97 วัตต์ชั่วโมง แรงดัน 14.5 โวลต์ ช่อง D-Tap จ่ายได้ถึง 100 วัตต์ และช่อง USB-C PD จ่ายได้ถึง 60 วัตต์ แปลว่าก้อนเดียวเลี้ยงได้ทั้งกล้องผ่านแบตดัมมี่ และอุปกรณ์อื่นบนริก

วัตต์ชั่วโมง หรือ Wh คือหน่วยบอกว่าแบตเก็บพลังงานได้เท่าไร ส่วนวัตต์คือกำลังที่อุปกรณ์ดึงไปใช้ ลองนึกถึงถังน้ำกับก๊อก Wh คือขนาดถัง วัตต์คือก๊อกเปิดแรงแค่ไหน

ข้อเสียคือหนักและเกะกะ ต้องมีริกหรือเพลทมารองรับ จึงเหมาะกับงานที่กล้องอยู่บนขาตั้งหรือแบกริกทั้งวันอยู่แล้ว มากกว่างานถือกล้องเบา ๆ เดินถ่าย

ถ้าถ่ายงานยาวที่ต้องใช้จอนอกและไฟด้วย ลองคิดเรื่อง V-mount เพราะก้อนเดียวเลี้ยงได้หลายชิ้น

จ่ายไฟกล้อง ต้องใช้กี่วัตต์ คิดยังไงไม่ให้ขาด

มาลองคิดจากตัวเลขของ Sony กัน แบต NP-FZ100 มีความจุ 16.4 วัตต์ชั่วโมง คู่มือ α6700 ซึ่งใช้แบตรุ่นนี้ บอกว่าอัดวิดีโอ HD 60p ต่อเนื่องได้ราว 185 นาทีผ่านจอหลังกล้อง ที่อุณหภูมิ 25 องศา ถ้าเอา 16.4 หารด้วยราว 3.1 ชั่วโมง จะได้ราว 5 วัตต์ แปลว่าในเงื่อนไขทดสอบนี้ กล้องกินไฟเฉลี่ยราว 5 วัตต์

ตัวเลขนี้เป็นค่าเฉลี่ยจากการคำนวณเอง ถ้าอัด 4K เปิดกันสั่น หรือใช้งานจริงที่มีซูมและเปิดปิดกล้อง จะกินไฟมากกว่านี้ คู่มือเดียวกันก็บอกว่าการถ่ายจริงแบบมีการใช้งานอื่นด้วย อยู่ได้ราว 100 นาที

ฝั่งแบต V-mount ขนาด 97 วัตต์ชั่วโมง เท่ากับแบต NP-FZ100 ราวหกก้อน แต่ในการใช้งานจริงจะได้น้อยกว่านั้น เพราะเสียพลังงานไปกับการแปลงแรงดัน และต้องแบ่งไปเลี้ยงจอกับไฟด้วย

เรื่องที่ต้องรู้ถ้าจะบินไปถ่ายงาน คือกติกาของ IATA แบตลิเธียมสำรองที่ไม่เกิน 100 วัตต์ชั่วโมง ต้องถือขึ้นเครื่องเท่านั้น ห้ามโหลดใต้ท้อง ถ้า 100 ถึง 160 วัตต์ชั่วโมง ต้องได้รับอนุญาตจากสายการบิน และพกแบตสำรองได้ไม่เกินสองก้อน ถ้าเกิน 160 ต้องส่งแบบสินค้าอันตราย และสายการบินแต่ละเจ้าอาจมีกติกาเพิ่ม

ก่อนซื้อแบตก้อนใหญ่ ลองดูตัวเลข Wh บนฉลาก ถ้าต้องบินบ่อย ก้อนไม่เกิน 100 Wh จะยุ่งน้อยที่สุด

เสียบไฟแล้ว ทำไมกล้องยังหยุดอัดเพราะร้อน

หลายคนคิดว่าเสียบไฟแล้วจะอัดได้ไม่จำกัด แต่ไฟเป็นแค่เรื่องเดียว อีกเรื่องคือความร้อน คู่มือ α7 IV เขียนไว้ว่า ขณะรับไฟจากปลั๊ก เวลาอัดต่อเนื่องอาจสั้นลง ขึ้นกับอุณหภูมิของกล้องและแบต

พอกล้องทำงานนาน ๆ ตัวกล้องร้อนขึ้นเรื่อย ๆ อากาศเมืองไทยที่ร้อนอยู่แล้วก็ยิ่งทำให้ถึงจุดที่กล้องตัดเร็วขึ้น การจ่ายไฟจากข้างนอกช่วยเรื่องแบตหมด แต่ไม่ได้ช่วยเรื่องกล้องร้อน

ทางที่ช่วยได้คือ ตั้งกล้องในที่ร่ม ไม่ตากแดด เปิดจอหลังกล้องออกจากตัวกล้อง และวางพาวเวอร์แบงก์ห่างจากตัวกล้อง ไม่แปะติดกัน

ความเข้าใจผิดเรื่อง จ่ายไฟกล้อง ที่พบบ่อย

เรื่องแรก กล้องชาร์จผ่าน USB ได้ แปลว่าเสียบไฟถ่ายได้ ไม่เสมอไป ต้องดูว่าสเปกเขียนว่าจ่ายไฟขณะใช้งานได้ด้วย

เรื่องที่สอง เสียบไฟไว้ แบตในกล้องจะเต็มไปด้วย คู่มือ α7 IV และ EOS R5 บอกตรงกันว่า ระหว่างเปิดกล้อง แบตจะไม่ถูกชาร์จ

เรื่องที่สาม สาย USB-C ทุกเส้นเหมือนกัน สายกับหัวชาร์จรองรับกำลังไฟต่างกัน ถ้าต่อแล้วไอคอนจ่ายไฟไม่ขึ้น ลองเปลี่ยนสายหรือหัวชาร์จก่อน

คืนนี้มาลองเช็คระบบไฟของเรากัน

เริ่มจากเปิดหน้าสเปกกล้องของเรา หาว่ามีบรรทัดจ่ายไฟผ่าน USB หรือไม่ แล้วลองหาชื่อแบตดัมมี่ของแบรนด์กล้องเราไว้

ถ้ากล้องรองรับ USB PD ลองเสียบหัวชาร์จที่มี เปิดกล้อง ดูว่าจอขึ้นไอคอนรับไฟไหม แล้วลองอัดทิ้งไว้สักชั่วโมงในห้อง จดว่าแบตในกล้องลดไปเท่าไร และกล้องร้อนจนเตือนหรือเปล่า

ถ้าทำแล้วยังไม่ได้ผล ลองเปลี่ยนสายเป็นเส้นที่รองรับ PD เปลี่ยนหัวชาร์จ และใส่แบตที่มีไฟอยู่ในกล้องเสมอ ถ้ายังไม่ได้อีก ทางแบตดัมมี่ของแบรนด์กล้องเองคือทางที่ชัวร์กว่า

สิ่งที่อยากให้จำกลับไป

จ่ายไฟกล้อง ไม่เหมือนชาร์จแบต กล้องต้องรองรับการรับไฟขณะทำงานด้วย USB-C PD เบาและง่ายแต่ต้องมีแบตในกล้อง แบตดัมมี่เหมาะกับงานนิ่งที่มีปลั๊ก V-mount เหมาะกับริกที่ต้องเลี้ยงหลายชิ้น ดูตัวเลข Wh ก่อนขึ้นเครื่อง และอย่าลืมว่าเสียบไฟแล้วกล้องก็ยังร้อนได้

แล้วงานยาวงานถัดไปของเรา จะเลี้ยงไฟกล้องด้วยทางไหน?

อ่านต่อ

ถ้ากำลังเตรียมไลฟ์ยาว อ่านต่อที่ ไลฟ์ขายของ ร้านเล็กเริ่มยังไง ตั้งแต่ตั้งมือถือจนวัดผล และถ้าจะเพิ่มไฟบนริกด้วย ดูต่อที่ ไฟถ่ายวิดีโอ ที่บ้าน ดวงแรกควรเป็นแบบไหน ใครอยากอ่านคำแนะนำเรื่องจ่ายไฟจากผู้ผลิตโดยตรง ลองเปิด คู่มือ Sony α7 IV เรื่องการรับไฟจากปลั๊ก