ยกกล้องถ่ายรูปแม่ในสวน กดชัตเตอร์ไปหลายรูป กลับมาดูในคอมถึงเห็นว่ากล้องไปชัดที่ต้นไม้ข้างหลัง หน้าแม่เบลอทั้งชุด หรือถ่ายลูกวิ่งเล่นแล้วโฟกัสหลุดไปที่รั้วบ้าน เรื่องแบบนี้ส่วนใหญ่แก้ได้ที่เมนู พื้นที่โฟกัส ซึ่งเป็นตัวบอกกล้องว่าให้มองหาความชัดตรงไหนของภาพ
บทความนี้จะเล่าว่าพื้นที่แต่ละแบบทำงานยังไง ชื่อเรียกของแต่ละยี่ห้อที่จริงคือหลักเดียวกัน แล้วเลือกยังไงให้ตรงกับงานพอร์ตเทรต ถ่ายสินค้า และเด็กที่วิ่งไม่หยุด
พื้นที่โฟกัส คืออะไร ทำไมกล้องชอบชัดผิดที่
ลองนึกภาพเราส่งกล้องให้เพื่อนช่วยถ่าย แล้วบอกแค่ว่าถ่ายให้หน่อย เพื่อนอาจเล็งตรงไหนก็ได้ที่เขาคิดว่าสำคัญ แต่ถ้าเราชี้ว่าเอาชัดที่หน้าแม่นะ ผลจะตรงใจกว่าเยอะ
กล้องก็เหมือนกัน ออโต้โฟกัส หรือ AF คือระบบที่กล้องหมุนเลนส์ให้ภาพชัดเอง ส่วน พื้นที่โฟกัส หรือ AF area คือขอบเขตที่เราอนุญาตให้กล้องมองหาสิ่งที่จะทำให้ชัด บทความเรื่องเทคนิคจับวัตถุจากเว็บ SNAPSHOT ของ Canon อธิบายว่าโหมดพื้นที่ AF คือตัวบอกกล้องว่าให้มองหาวัตถุตรงไหน
ถ้าเปิดให้กล้องเลือกเองทั้งจอ กล้องจะตัดสินจากสิ่งที่มันเห็น เช่น ความต่างของสีกับความสว่าง หรือระยะห่าง ต้นไม้ที่มีลายชัดและอยู่ใกล้ จึงชนะหน้าคนได้ง่าย ๆ
ถ้ารูปไหนชัดผิดที่ ลองถามตัวเองก่อนว่า ตอนนั้นเราปล่อยให้กล้องเลือกเองทั้งจอหรือเปล่า
สามแบบหลัก จุดเดียว โซน และทั้งจอ
ทุกยี่ห้อแบ่ง พื้นที่โฟกัส ออกเป็นสามกลุ่มใหญ่ ๆ เหมือนกัน ต่างกันแค่ชื่อเรียก
กลุ่มแรกคือจุดเดียว เราเลื่อนกรอบเล็ก ๆ ไปวางตรงที่อยากให้ชัดเอง คู่มือ Nikon แนะนำโหมดแบบจุดเดียวสำหรับวัตถุที่อยู่นิ่ง และต้องการความแม่นยำ หลายรุ่นมีจุดที่เล็กกว่านั้นอีก เช่น Spot AF ของ Canon หรือ Pinpoint ของ Nikon ส่วน Sony ใช้ชื่อ Spot เป็นแบบจุดเดียวหลัก แล้วให้เลือกขนาดกรอบเล็กลงได้ ไว้เล็งของชิ้นเล็กมาก ๆ
กลุ่มที่สองคือโซน เราเลือกกรอบสี่เหลี่ยมขนาดกลาง แล้วกล้องหาจุดชัดเองภายในกรอบนั้น FUJIFILM X-T5 ให้เลือกโซนได้สามขนาด คือ 7×7, 5×5 หรือ 3×3 จุดโฟกัส แปลว่ากว้างกว่าจุดเดียวหลายเท่า แต่ยังไม่ปล่อยทั้งจอ
กลุ่มที่สามคือทั้งจอ กล้องเลือกเองทั้งหมด คู่มือ Sony อธิบาย Wide ว่ากล้องโฟกัสวัตถุที่ครอบคลุมทั้งจอโดยอัตโนมัติ ส่วนคู่มือ FUJIFILM บอกว่าโหมด Wide ในโฟกัสแบบ S จะเลือกวัตถุที่มีความต่างของแสงสูงเอง และเราเลือกจุดเองไม่ได้
CREATOR SCHOOL THAILAND · GEAR
ชื่อต่างกัน แต่หลักเดียวกัน
พื้นที่โฟกัสสามกลุ่ม เทียบชื่อเรียกจากคู่มือของแต่ละยี่ห้อ
จุดเดียว
เราวางกรอบเอง ชัดตรงนั้น
Canon Spot AF, 1-point AF
Sony Spot
Nikon Pinpoint, Single-point AF
FUJIFILM Single point
เหมาะกับของนิ่ง
โซน
เราเลือกกรอบ กล้องหาจุดในกรอบ
Canon Flexible Zone AF
Sony Zone
Nikon Wide-area AF
FUJIFILM Zone
กึ่งกลางระหว่างจุดเดียวกับโซน คือแบบขยายจุด เราวางจุดเอง ถ้าวัตถุหลุดกล้องใช้จุดรอบ ๆ ช่วย Canon Expand AF area, Sony Expand Spot, Nikon Dynamic-area AF
เหมาะกับของที่ขยับหรือมีหลายคน
ทั้งจอ
กล้องเลือกเองทั้งหมด
Canon Whole area AF
Sony Wide
Nikon Auto-area AF
FUJIFILM Wide
ใช้คู่ระบบจับคนจับตา
ชื่อจากคู่มือ Canon EOS R50, Sony Help Guide, Nikon Z series และ FUJIFILM X-T5 ชื่อและตัวเลือกจริงต่างกันไปตามรุ่น ลองเช็คในเมนูกล้องของเรา
Tracking กับระบบจับตา ทำงานยังไง
Tracking คือการให้กล้องเกาะวัตถุไว้แล้วเลื่อนจุดโฟกัสตามเมื่อวัตถุขยับ คู่มือ Sony ระบุว่า Tracking เลือกได้เฉพาะตอนตั้งโฟกัสต่อเนื่อง หรือ Continuous AF และกล้องจะตามวัตถุไปตลอดที่เรากดชัตเตอร์ค้างครึ่งทาง ใครยังไม่แน่ใจว่าโฟกัสต่อเนื่องต่างจากโฟกัสครั้งเดียวยังไง มีบทความแยกไว้ให้ในช่วงอ่านต่อ
อีกระบบที่ทำให้ชีวิตง่ายขึ้นมากคือระบบจับวัตถุ หรือ Subject detection กล้องจะรู้ว่าในภาพมีคน สัตว์ หรือยานพาหนะ แล้วเลือกตามนั้น ส่วนระบบจับตา หรือ Eye AF ทำงานต่อจากนั้นอีกชั้น คู่มือ Canon EOS R50 เขียนไว้ชัดว่า ถ้าตั้งวัตถุที่จะตรวจจับเป็น None ระบบจับตาจะไม่ทำงาน
แต่ระบบนี้ก็มีวันพลาด คู่มือ Canon บอกว่ากล้องอาจจับวัตถุไม่ได้ ถ้าวัตถุเล็กหรือใหญ่เกินไป สว่างหรือมืดเกินไป ถูกบังบางส่วน หรือกลืนไปกับฉากหลัง
ถ่ายพอร์ตเทรต ตั้ง พื้นที่โฟกัส แบบไหนดี
งานถ่ายคน ถ้ากล้องเรามีระบบจับตา ลองเปิดจับคนกับจับตา แล้วใช้พื้นที่ทั้งจอหรือโซนกว้างก่อน กล้องจะหาตาให้เองเกือบทุกครั้ง เราเหลือหน้าที่แค่จัดองค์ประกอบ
ปัญหาจะเกิดเมื่อมีคนหลายคนในภาพ เช่น ถ่ายแม่แต่มีคนเดินผ่านข้างหลัง กล้องอาจกระโดดไปหาคนที่ใกล้กว่า ตอนนั้นให้ลดพื้นที่ลงเป็นโซนหรือจุดเดียว แล้ววางไว้บนหน้าคนที่เราต้องการ
ถ้ากล้องไม่มีระบบจับตา หรือแสงน้อยจนจับไม่ได้ ใช้จุดเดียววางบนตาข้างที่ใกล้กล้องที่สุด บทความของ Canon เล่าว่าระบบจับตาที่ตั้งเลือกตาเป็น Auto ก็วางกรอบบนตาข้างที่ใกล้กล้องกว่าเหมือนกัน
ถ่ายคนรอบหน้า ลองเปิดระบบจับตาไว้ก่อน แล้วค่อยหดพื้นที่ลงเมื่อเห็นว่ากล้องเลือกผิดคน
ถ่ายสินค้า ใช้จุดเดียวเล็ก ๆ คุมเอง
ของที่วางนิ่งบนโต๊ะไม่ต้องให้กล้องคิดแทน และถ้าปล่อยทั้งจอ กล้องมักไปชัดที่ขอบโต๊ะหรือของประกอบฉากที่มีลายชัดกว่าตัวสินค้า
งานนี้ใช้จุดเดียว หรือจุดเล็กแบบ Spot แล้ววางบนตัวหนังสือหรือโลโก้บนฉลาก เพราะเป็นจุดที่คนดูจะมองหาว่าชัดไหม คู่มือ Sony บอกว่า Spot ไว้โฟกัสวัตถุเล็กมากในพื้นที่แคบ
ข้อควรรู้คือ ระบบจับวัตถุออกแบบมาหาคน สัตว์ หรือยานพาหนะ ไม่ใช่ขวดครีม งานนี้ลองปิดระบบจับวัตถุ แล้วคุมจุดเองดู จะรู้ชัดกว่าว่ากล้องกำลังเล็งตรงไหน
เด็กวิ่ง สัตว์เลี้ยง ของที่ขยับไม่หยุด
วัตถุที่วิ่งไปมา จุดเดียวเล็กเกินจะเล็งให้ทัน มาลองใช้โซนหรือทั้งจอ คู่กับโฟกัสต่อเนื่องและ Tracking กัน คู่มือ Canon EOS R50 ระบุว่าโหมดแบบขยายจุด และ Flexible Zone ได้ผลกับวัตถุที่เคลื่อนไหว ส่วนคู่มือ Nikon แนะนำ Dynamic area สำหรับวัตถุที่ตำแหน่งในภาพไม่แน่นอน
เคล็ดลับจากบทความของ Canon คือ เริ่มให้กล้องเกาะวัตถุก่อนจังหวะสำคัญเล็กน้อย การเริ่มตามตอนที่วัตถุยังอยู่ไกลมากได้ผลน้อยกว่า และถ้ากล้องหลุดไปจับของอื่นบ่อย ให้ปิดการตามทั้งจอ กล้องจะเลิกตามเมื่อวัตถุออกนอกพื้นที่ที่เรากำหนด
ถ่ายเด็กวิ่งในสนามที่มีเด็กหลายคน ลองใช้โซนกลาง ๆ แทนทั้งจอ จะได้ไม่ต้องลุ้นว่ากล้องเลือกลูกใคร
CREATOR SCHOOL THAILAND · GEAR
เลือกพื้นที่โฟกัสตามงาน
เริ่มจากค่านี้ แล้วหดพื้นที่ลงเมื่อกล้องเลือกผิด
พอร์ตเทรต
เปิดจับคนและจับตา ใช้ทั้งจอหรือโซนกว้าง
มีคนอื่นในภาพ ลดเป็นโซนหรือจุดเดียววางบนหน้าคนที่ต้องการ
ถ่ายสินค้า
จุดเดียวหรือ Spot วางบนตัวหนังสือบนฉลาก
ปิดระบบจับวัตถุ คุมเองทั้งหมด
เด็กวิ่ง สัตว์เลี้ยง
โซนหรือทั้งจอ คู่กับโฟกัสต่อเนื่องและ Tracking
เริ่มให้กล้องเกาะก่อนจังหวะสำคัญเล็กน้อย ถ้าหลุดไปจับของอื่นบ่อย ปิดการตามทั้งจอ
สรุปจากคู่มือ Canon Sony Nikon FUJIFILM และบทความเทคนิคจับวัตถุของ Canon ปรับตามกล้องและงานของเรา
ความเข้าใจผิดเรื่อง พื้นที่โฟกัส ที่พบบ่อย
เรื่องแรก กล้องรุ่นใหม่มีระบบจับตาแล้ว ตั้งทั้งจอไว้ตลอดก็จบ ระบบนี้เก่งจริง แต่ยังพลาดได้ตามที่คู่มือ Canon บอกไว้ ทั้งตอนวัตถุถูกบัง ตอนแสงน้อย หรือตอนวัตถุกลืนกับฉากหลัง
เรื่องที่สอง จุดเดียวคือของมือโปร มือใหม่ไม่ต้องยุ่ง ที่จริงจุดเดียวเข้าใจง่ายที่สุด เพราะกรอบอยู่ตรงไหน ชัดตรงนั้น สำหรับของนิ่งมันแม่นที่สุดด้วย
เรื่องที่สาม เปิด Tracking ได้ทุกเวลา คู่มือ Sony ระบุว่า Tracking ใช้ได้เฉพาะตอนโฟกัสต่อเนื่อง และบางรุ่นเลือกไม่ได้ตอนถ่ายวิดีโอ ถ้าหาเมนูไม่เจอ ให้เช็คโหมดโฟกัสก่อน
คืนนี้มาลองตั้ง พื้นที่โฟกัส ของเรากัน
หยิบกล้องมาเปิดเมนูโฟกัส หาคำว่า AF area, Focus Area หรือ AF-area mode แล้วดูว่ากล้องเรามีแบบไหนบ้าง ลองเทียบกับสามกลุ่มในบทความนี้
จากนั้นวางของสองชิ้นห่างกันบนโต๊ะ ตั้งจุดเดียวแล้วเลื่อนกรอบสลับไปมาระหว่างของสองชิ้น ดูว่าความชัดย้ายตามจริงไหม ต่อด้วยตั้งทั้งจอ แล้วดูว่ากล้องเลือกชิ้นไหนเอง
สุดท้ายลองหาปุ่มที่ตั้งให้เปลี่ยนพื้นที่ได้เร็ว เพราะงานจริงต้องสลับบ่อย ใครถ่ายคนในบ้านได้ ลองเปิดจับตาแล้วให้คนในบ้านเดินช้า ๆ เข้าหากล้อง
ถ้าทำแล้วกล้องยังชัดผิดที่ ลองเช็คว่าตั้งโฟกัสแบบต่อเนื่องหรือครั้งเดียว และแสงพอไหม แล้วลดพื้นที่ลงทีละขั้นจนกล้องเลือกถูก
สิ่งที่อยากให้จำกลับไป
พื้นที่โฟกัส มีสามกลุ่มเหมือนกันทุกยี่ห้อ จุดเดียวไว้คุมเองกับของนิ่ง โซนไว้จำกัดขอบเขตเมื่อวัตถุขยับหรือมีหลายคน ทั้งจอไว้ปล่อยให้กล้องเลือกพร้อมระบบจับตา Tracking ต้องคู่กับโฟกัสต่อเนื่อง และเมื่อกล้องเลือกผิด ให้หดพื้นที่ลง ไม่ใช่โทษกล้อง
แล้วรูปที่ชัดผิดที่รูปล่าสุดของเรา ตอนนั้นตั้งพื้นที่ไว้แบบไหนอยู่?
อ่านต่อ
ถ้ายังสับสนว่าโฟกัสครั้งเดียวกับโฟกัสต่อเนื่องต่างกันยังไง อ่านต่อที่ โหมดโฟกัส AF-S กับ AF-C ต่างกันยังไง ส่วนคนที่ถ่ายของขายออนไลน์ ดูต่อที่ ถ่ายภาพสินค้า ด้วยมือถือให้ดูขายได้ ใครอยากอ่านเทคนิคระบบจับวัตถุเพิ่ม ลองเปิด 5 Tips for Better Subject Detection and Tracking ของ Canon
