Live View Composite ของ LUMIX ถ่ายพลุ ดาว ไฟรถ ไม่ให้ขาวโพลนยังไง

คืนที่มีพลุ เราตั้งกล้องบนขาตั้ง เปิดชัตเตอร์ค้างไว้นาน ๆ หวังให้ได้พลุหลายลูกในภาพเดียว แต่พอเปิดดู ตึก ฟ้า และไฟถนนขาวโพลนไปหมด พลุที่อยากได้กลับจมอยู่ในความสว่าง กล้อง LUMIX หลายรุ่นมีโหมดที่ทำมาเพื่อคืนแบบนี้โดยตรง ชื่อว่า Live View Composite

ในบทความนี้เราจะมาดูกันว่าโหมดนี้ต่างจากการเปิดชัตเตอร์นาน ๆ ครั้งเดียวตรงไหน ตั้งเวลาต่อเฟรมยังไง เอาไปใช้กับพลุ ไฟรถ และดาวได้แค่ไหน มีข้อจำกัดอะไรบ้าง และรุ่นไหนมี ข้อมูลเมนู ตัวเลข และรุ่นทั้งหมดเช็คจากคู่มือออนไลน์และหน้าทางการของ Panasonic

Live View Composite คืออะไร ทำไมภาพไม่ขาวโพลน

ลองนึกถึงการเอาแผ่นใสหลายแผ่นมาวางซ้อนกัน แต่ละแผ่นมีพลุอยู่คนละตำแหน่ง ถ้าเราดูทุกแผ่นพร้อมกัน จะเห็นพลุครบทุกลูก ส่วนตึกที่อยู่ตรงเดิมทุกแผ่นก็ยังดูเหมือนเดิม ไม่ได้สว่างขึ้นเพราะซ้อนกันหลายชั้น

คู่มือของ Panasonic อธิบายไว้ว่า กล้องจะถ่ายภาพหลายครั้งต่อเนื่องกัน แล้วเอาเฉพาะส่วนที่สว่างขึ้นมารวมเป็นภาพเดียว ระหว่างถ่ายเราจะเห็นภาพรวมค่อย ๆ ก่อตัวบนจอ คู่มือบอกด้วยว่าโหมดนี้ช่วยลดความสว่างโดยรวม จึงเหมาะกับการถ่ายเส้นแสงของดาวหรือพลุ ในฉากกลางคืนที่มีแสงสว่างอยู่แล้ว

แปลเป็นภาษางานก็คือ ตึกหรือฟ้าที่สว่างเท่าเดิมทุกเฟรม จะคงความสว่างแค่ระดับของเฟรมเดียว ส่วนพลุ ไฟรถ หรือดาวที่ขยับไปเรื่อย ๆ ตรงไหนเคยสว่างก็จะถูกเก็บไว้ทีละจุด จนกลายเป็นเส้น นี่คือเหตุผลที่ภาพไม่ขาวโพลนแบบเปิดชัตเตอร์ยาวครั้งเดียว ซึ่งทุกอย่างในฉากรับแสงสะสมไปพร้อมกันหมด

ดูผลสดบนจอ ช่วยอะไรเราได้บ้าง

ถ้าเคยถ่ายแบบ Bulb คือกดชัตเตอร์ค้างไว้เองนานเท่าที่ต้องการ จะรู้ว่าเราต้องรอจนจบถึงจะรู้ว่าภาพสว่างเกินไปหรือยัง ถ้าพลาดก็ต้องเริ่มใหม่ ซึ่งพลุบางชุดจุดแค่ไม่กี่นาที

โหมดนี้ต่างออกไป เพราะทุกครั้งที่กล้องรวมเฟรมใหม่เข้าไป ภาพบนจอก็อัปเดตตาม บนจอยังมีฮิสโตแกรม ซึ่งเป็นกราฟบอกว่าภาพมีส่วนมืดและส่วนสว่างมากแค่ไหน มีตัวเลขเวลาต่อเฟรมคูณจำนวนภาพที่รวมไปแล้ว และเวลาที่ผ่านไป เราจึงหยุดได้ตอนที่เห็นว่าเส้นแสงพอดีแล้ว ไม่ต้องเดา

บล็อกของ Panasonic ออสเตรเลียก็เขียนไว้ว่า การถ่ายดาวด้วยกล้องทั่วไปมักต้องลองผิดลองถูกพอสมควร และโหมดนี้ให้ดูภาพบนจอได้ระหว่างที่ภาพกำลังรับแสง ใช้ได้ดีกับการวาดภาพด้วยแสง ถ่ายเส้นไฟ และงาน Long exposure แบบอื่น ๆ

ถ้าเห็นฮิสโตแกรมเริ่มชนขอบขวาเยอะ ลองกดหยุดไว้ก่อน แล้วดูภาพที่ได้

ตั้งค่า Live View Composite ทีละขั้น

ขั้นตอนในคู่มือของ S5II, S1II, GH7 และ G9II เขียนไว้ใกล้เคียงกัน เริ่มจากตั้งโหมดถ่ายเป็น M ถ้าใช้ S1II ให้โยกสวิตช์ไปฝั่งถ่ายภาพก่อน แล้วเข้าเมนูถ่ายภาพ ไปที่หมวดถ่ายภาพอื่น ๆ เลือก Live View Composite แล้วกด Start

จากนั้นจัดเฟรมแล้วตั้งกล้องให้นิ่ง ตั้งความเร็วชัตเตอร์ด้วยแป้นหมุนด้านหลัง และตั้ง ISO ผ่านปุ่ม ISO ค่าความเร็วชัตเตอร์ที่ตั้งตรงนี้คือเวลาเปิดรับแสงของแต่ละเฟรม ไม่ใช่เวลาทั้งหมด คู่มือระบุช่วงไว้ตั้งแต่ 60 วินาทีถึง 1/1.6 วินาที

กดชัตเตอร์สุดครั้งแรก กล้องจะเก็บภาพไว้ใช้ลดนอยส์ก่อน กดสุดอีกครั้งเพื่อเริ่มถ่าย กล้องจะถ่ายด้วยค่าที่ตั้งไว้ ลดนอยส์ แล้วรวมเข้าภาพทีละเฟรม พอได้ภาพที่ต้องการ กดชัตเตอร์สุดอีกครั้งเพื่อหยุด แล้วกดปุ่ม Q เพื่อออกจากโหมด

มีเรื่องเล็ก ๆ ที่ทำให้หลายคนงง คือถ้าเราเปลี่ยนความเร็วชัตเตอร์หรือ ISO หลังเก็บภาพลดนอยส์ไปแล้ว หรือกดเข้าไปดูภาพ ภาพลดนอยส์จะถูกทิ้ง ต้องกดเก็บใหม่อีกรอบ และบางเมนูจะซ่อนไปหลังจากเก็บภาพลดนอยส์แล้ว

ตั้งเวลาต่อเฟรมกับ ISO ให้เสร็จก่อน แล้วค่อยกดเก็บภาพลดนอยส์ จะได้ไม่ต้องเริ่มใหม่

ตั้งเวลาต่อเฟรมยังไง ให้ฉากหลังพอดี

หัวใจของโหมดนี้คือเวลาต่อเฟรม เพราะฉากหลังที่ไม่ขยับจะสว่างเท่ากับเฟรมเดียวเสมอ ไม่ว่าจะถ่ายนานแค่ไหน เราจึงตั้งเวลาต่อเฟรมจากความสว่างของฉากหลัง ส่วนความยาวของเส้นแสงคุมด้วยเวลารวมว่าจะถ่ายต่อไปอีกนานเท่าไร

ลองเริ่มแบบนี้ดู ถ่ายภาพธรรมดาหนึ่งภาพในโหมด M ก่อน ปรับเวลาและ ISO จนตึก ต้นไม้ หรือฟ้าออกมาสว่างแบบที่อยากเห็นในภาพสุดท้าย จดค่านั้นไว้ แล้วเอาค่าเดียวกันมาใช้ในโหมดนี้ ถ้าฉากหลังมืดไปก็เพิ่มเวลาต่อเฟรม ถ้าสว่างไปก็ลดลง

เรื่อง ISO มีกรอบที่ต้องรู้ คู่มือ S5II, S5IIX และ S1II ระบุช่วง ISO ในโหมดนี้ไว้ที่ 100 ถึง 3200 ส่วน GH7 และ G9II อยู่ที่ 100 ถึง 1600 ถ้าเปิด ISO ขยายจะลงไปได้ถึง 50 และคู่มือบางรุ่นบอกว่าช่วงที่ใช้ได้ยังขึ้นกับ Photo Style ที่เลือกด้วย เช่น ใน S5II ถ้าใช้ V-Log หรือ REAL TIME LUT ค่า Dual Native ISO จะถูกล็อกเป็น AUTO ถ้าอยากเข้าใจเรื่อง ISO สองระดับของ LUMIX อ่านต่อได้ใน Dual Native ISO คืออะไร

ใช้กับพลุ ไฟรถ และดาวยังไง

พลุ เป็นงานที่เห็นผลของโหมดนี้ชัดที่สุด เพราะฉากรอบงานพลุมักมีไฟตึกและไฟเวทีสว่างอยู่แล้ว ให้ตั้งเวลาต่อเฟรมจากความสว่างของตึก แล้วปล่อยกล้องรวมพลุไปเรื่อย ๆ ดูบนจอว่าเริ่มแน่นพอหรือยัง พลุลูกไหนสว่างกว่าที่เคยมีในตำแหน่งนั้นก็จะถูกเติมเข้ามา ส่วนควันพลุที่ลอยค้างและสว่างกว่าฟ้า ก็จะถูกเก็บไว้ด้วยเหมือนกัน ถ้าลมนิ่ง ลองหยุดเร็วขึ้นหน่อย

ไฟรถ เป็นงานที่ลองได้ง่ายที่สุดในเมือง ตั้งกล้องบนสะพานลอยหรือระเบียงที่มองเห็นถนน ตั้งเวลาต่อเฟรมให้ถนนและตึกสว่างพอดี แล้วรอให้รถผ่านไปหลายคัน เส้นไฟหน้าและไฟท้ายจะค่อย ๆ ต่อกันยาวขึ้น ป้ายไฟที่สว่างอยู่แล้วจะไม่บานออกตามเวลาที่ถ่าย

ดาว ต้องใช้เวลานานที่สุด เพราะดาวเคลื่อนที่ช้ามาก หลักทั่วไปที่ใช้กันคือ ท้องฟ้าดูเหมือนหมุนรอบเราราว 15 องศาต่อชั่วโมง เพราะโลกหมุนครบรอบในราวหนึ่งวัน เส้นดาวที่ยาวสวยจึงมักต้องถ่ายเป็นชั่วโมง คู่มือทุกรุ่นที่เช็คในบทความนี้บอกว่าถ่ายได้ครั้งละไม่เกิน 3 ชั่วโมง ครบแล้วกล้องจะหยุดเอง ถ้าอยากได้เส้นดาวทั้งคืนจริง ๆ ต้องเริ่มรอบใหม่ แล้วเอาภาพมาต่อกันทีหลัง

ถ่ายดาวครั้งแรก ลองตั้งเวลารวมเริ่มต้นไว้ราว 20 ถึง 30 นาทีก่อน ดูว่าเส้นยาวแค่ไหน แล้วค่อยขยับเวลาในคืนต่อไป

ข้อจำกัดที่ควรรู้ก่อนออกไปถ่าย

คู่มือระบุว่าโหมดนี้ใช้ไม่ได้เมื่อตั้งชัตเตอร์เป็นแบบอิเล็กทรอนิกส์ เปิด High Resolution mode เปิด Filter Settings หรือเปิด Silent Mode ไว้ ถ้าเข้าเมนูแล้วกดไม่ได้ ลองเช็คสี่อย่างนี้ก่อน

กล้องจะเปิด Long Exposure NR ให้อัตโนมัติ ส่วนนี้คือเหตุผลที่ต้องมีขั้นเก็บภาพลดนอยส์ตอนเริ่ม ถ้าใช้แฟลช แฟลชจะยิงแค่เฟรมแรก ซึ่งเอาไว้เติมแสงฉากหน้าครั้งเดียวได้ และตอนกดหยุด ภาพเฟรมสุดท้ายอาจไม่ถูกรวมเข้าไป ถ้ามีพลุลูกสวยกำลังขึ้น อย่าเพิ่งรีบกดหยุด

อีกเรื่องที่ต้องคิดเอง คือแบตเตอรี่และขาตั้ง การถ่ายเป็นชั่วโมงกินแบตต่อเนื่อง และคู่มือแนะนำให้ใช้ขาตั้งกล้องเพื่อลดการสั่น ภาพเฟรมไหนสั่นก็จะถูกรวมเข้าไปด้วย ตอนกดชัตเตอร์ก็กดให้นุ่มมือ อย่าดันตัวกล้อง เพราะแรงกดก็ทำให้เฟรมนั้นสั่นได้

ความเข้าใจผิดเรื่อง Live View Composite ที่พบบ่อย

เรื่องแรก คิดว่ายิ่งถ่ายนาน ทั้งภาพจะยิ่งสว่าง ที่จริงส่วนที่ไม่ขยับจะคงความสว่างเท่าเฟรมเดียว สิ่งที่เพิ่มขึ้นคือเส้นแสงของสิ่งที่ขยับ ถ้าทั้งภาพมืดไป ต้องเพิ่มเวลาต่อเฟรมหรือ ISO ไม่ใช่ถ่ายให้นานขึ้น

เรื่องที่สอง คิดว่าโหมดนี้ใช้แทนการถ่าย Long exposure ได้ทุกงาน ถ้าอยากได้น้ำตกหรือทะเลที่เนียนเป็นหมอก เราต้องการให้ทุกส่วนเฉลี่ยกันไป ไม่ใช่เก็บแค่ส่วนที่สว่างที่สุด งานแบบนั้นยังต้องใช้การเปิดชัตเตอร์ยาวครั้งเดียว ลองอ่านพื้นฐานได้ใน ถ่ายกลางคืน ยังไงให้ภาพไม่เบลอ ตั้งค่า Long exposure ทีละขั้น

เรื่องที่สาม คิดว่ามีโหมดนี้แล้วไม่ต้องใช้ขาตั้ง กล้องรวมภาพจากตำแหน่งเดิมทุกเฟรม ถ้ากล้องขยับระหว่างทาง ไฟตึกก็จะกลายเป็นเส้นซ้อน ๆ ไปด้วย

เรื่องที่สี่ คิดว่ากล้อง LUMIX ทุกรุ่นมีโหมดนี้ ไม่ใช่ทุกรุ่น และบางรุ่นได้มาภายหลังผ่านเฟิร์มแวร์ ถ้ากำลังเลือกกล้องเพราะอยากได้โหมดนี้ ลองเปิดคู่มือของรุ่นนั้นดูก่อนตัดสินใจ

Live View Composite มีใน LUMIX รุ่นไหนบ้าง?

จากคู่มือออนไลน์ทางการที่เปิดเช็คตอนเขียน รุ่นที่มีโหมดนี้ ได้แก่ S1II, S5II, S5IIX, GH7 และ G9II รุ่นก่อนหน้าบางรุ่นก็มีเหมือนกัน บล็อกของ Panasonic ออสเตรเลียยกตัวอย่าง S5, GH5II, G95 และ G100 แต่ช่วงตัวเลขของรุ่นเหล่านี้อาจต่างจากที่เล่าในบทความ ส่วน S5II ได้มาจากเฟิร์มแวร์เวอร์ชัน 2.0 ที่ Panasonic ประกาศว่าให้อัปเดตได้ตั้งแต่ 13 มิถุนายน 2023 และเวอร์ชันเดียวกันยังเพิ่มให้ตั้งโหมดนี้ไว้ที่ปุ่ม Fn ได้ด้วย

ถ้าใช้รุ่นอื่นที่ไม่อยู่ในรายชื่อนี้ ลองเปิดคู่มือออนไลน์ของรุ่นนั้นที่ eww.pavc.panasonic.co.jp แล้วหาชื่อโหมดนี้ในเมนูถ่ายภาพ หรือดูในรายการเฟิร์มแวร์ว่ามีเพิ่มเข้ามาภายหลังหรือเปล่า

วันนี้มาลองถ่ายไฟรถกันดู

เริ่มจากหาที่ที่มองเห็นถนนจากมุมสูง เช่น สะพานลอยหรือระเบียงคอนโด ตั้งกล้องบนขาตั้ง ตั้งชัตเตอร์เป็นแบบกลไก และเช็คว่าไม่ได้เปิด Silent Mode ไว้

ถ่ายภาพทดสอบในโหมด M หนึ่งภาพ ค่าเริ่มลองคือราว 2 วินาที ISO 100 ซึ่งเป็นแค่จุดตั้งต้น ไม่ใช่ค่าตายตัว แล้วปรับจนถนนกับตึกสว่างพอดี เอาค่านั้นไปใช้ในโหมดนี้ กดเก็บภาพลดนอยส์ กดเริ่มถ่าย แล้วดูบนจอว่าเส้นไฟค่อย ๆ ยาวขึ้น พอเส้นไฟเต็มถนนแบบที่ชอบ กดหยุด

ถ้าลองแล้วฉากหลังยังสว่างเกิน ลองลดเวลาต่อเฟรมลงครึ่งหนึ่ง ถ้าเส้นไฟขาดเป็นช่วง ๆ ลองเพิ่มเวลาต่อเฟรมขึ้น ถ้าเข้าเมนูไม่ได้ ลองเช็คประเภทชัตเตอร์ Filter Settings และ High Resolution mode อีกครั้ง

สิ่งที่อยากให้จำกลับไป

Live View Composite คือโหมดที่ให้กล้อง LUMIX ถ่ายหลายเฟรมแล้วเก็บเฉพาะส่วนที่สว่างขึ้นมารวมกัน ฉากหลังจึงสว่างเท่าเฟรมเดียว ส่วนพลุ ไฟรถ และดาวต่อกันเป็นเส้น เวลาต่อเฟรมคุมความสว่างฉากหลัง เวลารวมคุมความยาวเส้น ดูผลได้สดบนจอ หยุดได้ตอนที่พอดี ถ่ายได้ครั้งละไม่เกิน 3 ชั่วโมง และใช้ไม่ได้กับชัตเตอร์อิเล็กทรอนิกส์

อ่านต่อ

ถ้าอยากเข้าใจการเปิดชัตเตอร์ยาวตั้งแต่พื้นฐาน อ่าน ถ่ายกลางคืน ยังไงให้ภาพไม่เบลอ ตั้งค่า Long exposure ทีละขั้น ใครกำลังเลือกกล้อง LUMIX ให้ตรงกับงาน ลองดูบทเรียนคู่คลิป 8 Checklist ก่อนเลือกกล้อง Panasonic Lumix และถ้าอยากอ่านขั้นตอนจากต้นทาง เปิด คู่มือ Live View Composite ของ LUMIX S5II จาก Panasonic ได้เลย