เสียงก้อง ตอนอัดเสียงในห้อง แก้ยังไงด้วยของที่มีในบ้าน

ตั้งกล้องในห้องนั่งเล่น แสงสวย ภาพคม พูดจบไปหนึ่งเทค พอเปิดฟังกลับได้เสียงเหมือนอัดในห้องน้ำ คำพูดซ้อนกันจนฟังยาก ทั้งที่ตอนพูดไม่รู้สึกอะไรเลย อาการนี้คือ เสียงก้อง ปัญหาที่คนเริ่มทำคลิปในบ้านเจอกันแทบทุกคน

เรื่องนี้สำคัญกว่าที่คิด คนดูให้อภัยภาพที่ไม่สวยได้ง่ายกว่าเสียงที่ฟังยาก คลิปภาพธรรมดาแต่เสียงชัด คนยังดูจนจบได้ แต่ถ้าภาพสวยแล้วเสียงก้อง คนจำนวนมากไม่อยู่ดูต่อ บทความนี้จะพาไปดูว่าเสียงก้องเกิดจากอะไร แล้วแก้ยังไงด้วยของที่มีอยู่แล้วในบ้าน ยังไม่ต้องซื้ออะไรเพิ่มสักชิ้น

เสียงก้อง คือเสียงเดียวกันที่มาถึงไมค์หลายรอบ

เวลาเราพูด เสียงไม่ได้วิ่งตรงไปที่ไมค์อย่างเดียว มันกระจายออกไปทุกทิศ ชนผนัง เพดาน พื้น กระจก แล้วเด้งกลับมาที่ไมค์ช้ากว่าเสียงตรงนิดหนึ่ง ไมค์เลยได้ยินเสียงเดียวกันหลายรอบซ้อนกัน นั่นแหละคือ เสียงก้อง

นึกภาพลูกปิงปองที่โยนเข้าไปในห้องว่างผนังแข็ง มันจะเด้งไปมาอีกนานกว่าจะหยุด แต่ถ้าโยนเข้าไปในห้องที่มีหมอนกับผ้าห่มเต็มไปหมด มันหยุดแทบทันที เสียงก็แบบเดียวกัน ผิวแข็งเรียบอย่างผนังปูน กระเบื้อง กระจก หรือโต๊ะไม้ สะท้อนเสียงได้ดี ส่วนผ้าหนา ๆ ที่นุ่มและฟูจะดูดเสียงไว้

ปัญหาคือห้องคอนโดและห้องในบ้านสมัยนี้มักเป็นผนังเรียบ พื้นกระเบื้องหรือลามิเนต เฟอร์นิเจอร์น้อย ห้องที่ดูโล่งสะอาดตาสวยในภาพ เลยมักเป็นห้องที่เสียงแย่ที่สุด

แล้วทำไมตอนพูดเราไม่รู้สึก เพราะสมองกรองเสียงสะท้อนของห้องให้เราอัตโนมัติ แต่ไมค์ไม่มีสมองแบบนั้น ได้ยินอะไรก็เก็บไว้หมด

วิธีเช็กง่าย ๆ คือใส่หูฟังแล้วฟังไฟล์ที่อัดไว้ อย่าฟังจากลำโพงมือถือหรือลำโพงโน้ตบุ๊ก เพราะลำโพงเล็กกลบรายละเอียดของห้องไปเกือบหมด พอใส่หูฟัง คุณจะได้ยินหางเสียงที่ลากตามหลังทุกคำชัดขึ้นทันที

วิธีแก้ เสียงก้อง ที่ได้ผลที่สุด คือเอาไมค์เข้าใกล้ปาก

ก่อนจะไปหาผ้าห่มมาแขวน แก้ตรงนี้ก่อน เพราะได้ผลมากที่สุดและไม่เสียเงินสักบาท

เสียงตรงจากปากเบาลงเร็วมากเมื่อไมค์อยู่ไกลขึ้น ทุกครั้งที่ระยะห่างเพิ่มเป็นสองเท่า เสียงตรงที่ไปถึงไมค์จะเบาลงประมาณ 6dB หูเราได้ยินความต่างนี้ชัดเจน ในขณะที่เสียงสะท้อนในห้องดังพอ ๆ กันไม่ว่าไมค์จะอยู่ตรงไหน พอไมค์อยู่ไกล สัดส่วนเสียงก้องก็มากขึ้น พอไมค์อยู่ใกล้ เสียงตรงก็ชนะเสียงก้อง

ไมค์บนหัวกล้องที่อยู่ห่างปากหนึ่งถึงสองเมตรถึงมักได้เสียงก้องด้วยเหตุนี้ ขณะที่ไมค์หนีบปกเสื้อซึ่งห่างแค่ฝ่ามือเดียวกลับได้เสียงชัด ทั้งที่อยู่ในห้องเดียวกันแท้ ๆ

มีไมค์หนีบปกเสื้อก็ใช้มันเลย ถ้าเป็นไมค์ตั้งโต๊ะ วางห่างปากประมาณหนึ่งคืบ หรือราว 15 ถึง 25 เซนติเมตร ไมค์ช็อตกันบนขาตั้งหรือบูมให้เข้าใกล้ที่สุดเท่าที่ไม่ติดเฟรม แล้วเล็งมาที่ปาก ส่วนใครที่ไม่มีไมค์เสริมเลย มือถือที่วางใกล้ตัวแล้วอัดเสียงแยกไว้ มักได้เสียงดีกว่าไมค์ในตัวกล้องที่ตั้งอยู่ไกล

ระยะไมค์สำคัญกว่าราคาไมค์ ไมค์ราคาถูกที่อยู่ใกล้ ชนะไมค์แพงที่อยู่ไกลเกือบทุกครั้ง

ของในบ้านที่ช่วยลด เสียงก้อง

ไมค์ใกล้แล้วแต่ยังก้องอยู่? ขั้นต่อไปคือลดเสียงที่เด้งไปมาในห้อง ของที่ช่วยได้คือของที่นุ่ม หนา และฟู

ผ้าม่านหนาที่รูดปิดหน้าต่างช่วยได้เยอะ เพราะกระจกสะท้อนเสียงแรงมาก พรมผืนใหญ่บนพื้นช่วยลดเสียงที่เด้งระหว่างพื้นกับเพดาน โซฟาผ้า หมอนอิง เตียงที่มีผ้าห่ม และตู้เสื้อผ้าที่เปิดประตูให้เห็นเสื้อผ้าแขวนอยู่ ก็ดูดเสียงได้ดีทั้งนั้น

ถ้าห้องนั้นจัดอะไรไม่ได้ ลองย้ายไปอัดในห้องนอนแทนห้องนั่งเล่นดู ห้องนอนมีที่นอน ผ้าห่ม และตู้เสื้อผ้าอยู่แล้ว เลยมักก้องน้อยกว่าห้องอื่นในบ้านแบบเห็นได้ชัด ลองแบบนี้ก่อนจะเสียเงินซื้ออะไรเพิ่ม เพราะบางครั้งแค่เปลี่ยนห้อง ปัญหาก็จบ ไม่ต้องแก้อะไรต่อเลย

วางของนุ่มไว้ตรงไหนก็มีผลเหมือนกัน เริ่มจากผนังที่อยู่ตรงหน้าคุณ เพราะเสียงพูดพุ่งไปทางนั้นมากที่สุดแล้วสะท้อนกลับมาที่ไมค์ ผนังด้านหลังตัวคุณก็สำคัญ ไมค์ที่เล็งมาหาคุณจะได้ยินเสียงสะท้อนจากผนังนั้นตรง ๆ ถ้าหน้าคุณหันไปเจอผนังเปล่า ลองแขวนผ้าห่มหนา ๆ บนขาตั้งหรือราวตากผ้าไว้หลังกล้อง กล้องมองไม่เห็น แต่ไมค์ได้ยินความต่าง

ผ้าห่มหนึ่งผืนหลังกล้อง ช่วยได้มากกว่าแผ่นโฟมสิบแผ่นที่ติดผิดที่

เลือกมุมห้องให้ถูก

นอกจากของในห้องแล้ว ตำแหน่งที่คุณนั่งก็เปลี่ยนเสียงได้ อย่านั่งหันหลังชิดผนังหรือเข้าไปอยู่ตรงมุมห้อง เสียงจะสะท้อนกลับมาเร็วมาก แถมย่านเสียงต่ำจะอื้อขึ้นด้วย

ถ้าทำได้ ขยับออกมาจากผนังด้านหลังสักหนึ่งเมตร แล้วนั่งให้แนวการพูดเฉียงกับผนัง แทนที่จะพูดตรงเข้าหาผนังเรียบ ๆ ผนังที่มีชั้นหนังสือเต็ม ๆ เป็นผนังที่ดีที่จะอยู่ใกล้ หนังสือขนาดไม่เท่ากันช่วยกระจายเสียงไม่ให้สะท้อนกลับมาเป็นก้อนเดียว

เสียงรบกวนที่มักมาด้วยกันในบ้านเรา

เสียงก้องมักไม่ได้มาคนเดียว บ้านเราอากาศร้อน เลยมีเสียงที่ไมค์จับได้แต่เราชินจนไม่ได้ยินอีกหลายอย่าง แอร์ พัดลม ตู้เย็น เสียงรถ ไปจนถึงเสียงฝนบนหลังคา

ก่อนอัด ลองหลับตาแล้วตั้งใจฟังห้องเงียบ ๆ สักสิบวินาที คุณจะได้ยินเสียงที่ไม่เคยสังเกตมาก่อน ตัวการที่เจอบ่อยที่สุดคือแอร์กับพัดลม ถ้าทนร้อนไหว ปิดระหว่างเทคแล้วค่อยเปิดตอนพัก อย่าลืมเปิดโหมดห้ามรบกวนในมือถือด้วย เสียงแจ้งเตือนเด้งกลางเทคเป็นอีกเรื่องที่ทำให้ต้องอัดใหม่บ่อยกว่าที่คิด

อีกเทคนิคที่ช่วยคนตัดต่อได้เยอะ คืออัดความเงียบของห้องไว้ 10 ถึง 20 วินาทีก่อนเริ่มพูด เสียงนี้เรียกว่า room tone เอาไว้วางแทนช่องว่างตอนตัดคำผิดออก และใช้เป็นตัวอย่างเสียงรบกวนให้โปรแกรมลดเสียงรบกวนเรียนรู้ได้ด้วย

ความเข้าใจผิดเรื่อง เสียงก้อง ที่พบบ่อย

หลายคนเชื่อว่าติดแผงไข่หรือแผ่นโฟมแล้วจะหายก้อง ความจริงแผงไข่กระดาษแทบไม่ช่วยอะไรเลย ส่วนแผ่นโฟมซับเสียงแบบบาง ๆ ช่วยได้แค่เสียงแหลม เสียงพูดส่วนที่ต่ำกว่ายังสะท้อนอยู่เหมือนเดิม ยิ่งติดน้อยเกินไปหรือติดผิดผนัง ก็แทบไม่ต่างจากไม่ติด ของนุ่มหนาอย่างผ้าห่มและเสื้อผ้ามักได้ผลมากกว่า ในราคาที่ถูกกว่าด้วย

เดี๋ยวค่อยไปแก้ตอนตัดต่อก็ได้ ประโยคนี้ก็ได้ยินบ่อย จริงอยู่ว่าปลั๊กอินลดเสียงก้องและเครื่องมือ AI แยกเสียงพูดเก่งขึ้นมาก และช่วยงานที่อัดมาแล้วได้จริง แต่ถ้าก้องมาก เสียงที่ผ่านการแก้จะเริ่มแปลก ๆ เหมือนคนพูดผ่านโทรศัพท์ หรือเหมือนหุ่นยนต์ แก้ที่ต้นทางห้านาที ประหยัดเวลาแก้ทีหลังได้หลายชั่วโมง

แล้วถ้าซื้อไมค์แพงล่ะ จะแก้ปัญหาห้องได้ไหม คำตอบคือไม่ ราคาไม่ได้ช่วยเรื่องห้อง ไมค์คอนเดนเซอร์ที่ไวมากยิ่งเก็บเสียงห้องได้ชัด สิ่งที่ช่วยได้จริงคือระยะ กับทิศทางรับเสียงของไมค์ที่เล็งมาที่ปากคุณ

ทำได้คืนนี้ ทดสอบห้องใน 5 นาที

ยืนตรงจุดที่จะอัด แล้วตบมือดัง ๆ หนึ่งครั้ง ฟังเสียงที่ตามมา ได้ยินเสียงวิ้งหรือเสียงหางยาว ๆ หลังตบมือไหม ถ้าได้ยิน ห้องนั้นก้อง แต่ถ้าเสียงตบมือหายไปทันทีแบบทึบ ๆ ห้องนั้นถือว่าดี

จากนั้นอัดเสียงตัวเองพูดประโยคเดียวกันสามเทค เทคแรกใช้ไมค์ตามปกติ เทคที่สองขยับไมค์เข้าใกล้ปากจนเหลือครึ่งหนึ่งของระยะเดิม เทคที่สามเพิ่มผ้าห่มหนึ่งผืนหลังกล้องแล้วรูดม่านปิด ใส่หูฟังแล้วฟังเทียบกันทั้งสามเทค คุณจะได้ยินเองว่าแต่ละขั้นช่วยได้แค่ไหน จดไว้ด้วยว่าห้องไหน มุมไหน และระยะไมค์เท่าไหร่ที่ได้เสียงดีที่สุด ครั้งหน้าจะได้ตั้งได้ทันที ไม่ต้องเริ่มทดสอบใหม่ทุกครั้ง

ทำครบแล้วยังก้อง? ลองย้ายไปห้องนอน หรือนั่งหันหน้าเข้าหาตู้เสื้อผ้าที่เปิดไว้ ถ้ายังไม่พออีก ขั้นต่อไปที่คุ้มที่สุดคือไมค์หนีบปกเสื้อสักตัว ก่อนจะไปคิดถึงการทำห้องเก็บเสียงจริงจัง

สิ่งที่อยากให้จำกลับไป

เสียงก้องเป็นเรื่องของระยะและห้องมากกว่าเรื่องไมค์ เอาไมค์เข้าใกล้ปาก แล้วเติมของนุ่มให้ห้อง แค่สองอย่างนี้ก็แก้ได้เกือบทุกกรณี โดยแทบไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และเมื่อคนดูได้ยินคุณชัด เขาจะอยู่ฟังสิ่งที่คุณตั้งใจสอนจนจบ

อ่านต่อ

ทบทวนการตั้งค่าวิดีโอให้ภาพไม่กะพริบใต้ไฟบ้านได้ที่ เฟรมเรต 24, 30, 60fps ต่างกันยังไง ถ่ายวิดีโอใช้แบบไหนดี ถ้าอยากรู้หลักฟิสิกส์ของเสียงสะท้อนเพิ่ม อ่านได้ที่ Reverberation บน Wikipedia

บทความนี้เรียบเรียงโดยทีม CreatorSchoolThailand โดยใช้ AI ช่วยค้นคว้าและเรียบเรียง