Subject detection ของ Nikon คน สัตว์ ยานพาหนะ ตั้งแบบไหนดี

ถ่ายลูกเล่นกับหมาที่สนามหญ้า กดชัตเตอร์ไปหลายภาพ กลับมาดูแล้วหน้าลูกเบลอ แต่หมาคมกริบ หรือถ่ายเพื่อนยืนหน้ารถคันสวย กล้องดันไปจับไฟหน้ารถแทน เรื่องแบบนี้เกิดกับกล้องรุ่นใหม่ได้บ่อยกว่าที่คิด และส่วนใหญ่แก้ได้ที่เมนู Subject detection

เมนูนี้คือระบบตรวจจับวัตถุของกล้อง Nikon Z มาไล่ดูกันว่าแต่ละตัวเลือกในเมนูจับอะไร ทำงานคู่กับพื้นที่โฟกัสแบบไหน เมื่อไรปล่อยให้กล้องเลือกเองได้ และเมื่อไรควรบอกกล้องให้ชัด ข้อมูลทั้งหมดเช็คจากคู่มือออนไลน์และห้องข่าวของ Nikon

Subject detection คืออะไร ทำไมกล้องถึงหาคนเจอเอง

ลองนึกถึงพนักงานรับแขกหน้างานเลี้ยง ถ้าเราบอกว่ารอรับคุณป้าคนเดียว เขาจะมองหาแค่คุณป้า แต่ถ้าบอกว่าใครมาก็รับหมด เขาจะเดินไปหาคนที่อยู่ใกล้หรือเด่นที่สุดก่อน ระบบตรวจจับวัตถุในกล้องทำงานคล้ายกัน กล้องมองภาพทั้งเฟรม หาสิ่งที่เข้าข่าย แล้ววางจุดโฟกัสไว้ให้เอง

Nikon เปิดตัวระบบนี้แบบเต็มรูปแบบพร้อม Z 9 เมื่อ 28 ต.ค. 2021 ห้องข่าวของ Nikon บอกว่ากล้องตรวจจับได้เก้าประเภท คือ คน สุนัข แมว นก จักรยาน มอเตอร์ไซค์ รถยนต์ รถไฟ และเครื่องบิน ใช้ได้ทั้งตอนถ่ายภาพนิ่งและวิดีโอ ฝั่งคนจะหาดวงตาก่อน ถ้าหาไม่เจอจะขยับไปจับศีรษะหรือช่วงบนของร่างกายแทน

หลังจากนั้นระบบเดียวกันก็ลงมาถึงรุ่นที่จับต้องง่ายขึ้น ห้องข่าวของ Nikon เขียนว่า Z 8, Z6III, Z50II และ Z5II ตรวจจับได้เก้าประเภทเท่ากับรุ่นเรือธง ส่วนกล้อง Z รุ่นก่อนหน้า เช่น Z 30 จะเลือกว่าจับคนหรือสัตว์ผ่านโหมดพื้นที่โฟกัสแทน อย่าง Wide-area AF (L-people) หรือ Auto-area AF (animals)

เจ็ดตัวเลือกในเมนู Subject detection จับอะไรบ้าง

ในกล้องรุ่นใหม่อย่าง Z50II ตัวเลือกนี้อยู่ในเมนูถ่ายภาพและเมนูวิดีโอ ชื่อ AF/MF subject detection options คู่มือ Z50II แยกไว้เจ็ดแบบ

Auto ให้กล้องหาเองทั้งคน สัตว์ และยานพาหนะ แล้วเลือกเองว่าจะโฟกัสตัวไหน People หาใบหน้าคน ถ้าเจอดวงตาจะใช้ดวงตา Animal หาสุนัข แมว และนก จับที่หน้าหรือตาเมื่อทำได้

Birds เป็นตัวเลือกเฉพาะนก จับหน้าหรือตาของนก ถ้าไม่เจอจะจับทั้งตัวนก Vehicle หารถยนต์ มอเตอร์ไซค์ รถไฟ เครื่องบิน และจักรยาน โดยรถไฟจะจับเฉพาะหัวขบวน Airplanes เฉพาะเครื่องบิน จับลำตัว หัว หรือห้องนักบิน แล้วแต่ขนาดในเฟรม ตัวเลือกสุดท้ายคือปิดการตรวจจับ

ตัวเลือก Birds กับ Airplanes ไม่ได้มีมาตั้งแต่แรกในทุกรุ่น Z 8 ได้ Birds จากเฟิร์มแวร์ 2.00 เมื่อ ก.พ. 2024 ส่วน Z 9 ได้ทั้ง Birds และ Airplanes จากเฟิร์มแวร์ 4.10 เมื่อ ต.ค. 2023 กล้องของเราจึงอาจเห็นรายการไม่เท่าบทความนี้ ลองเช็คเวอร์ชันเฟิร์มแวร์ในเมนู Setup ก่อน

Subject detection ทำงานกับพื้นที่โฟกัสแบบไหน

ตรงนี้คือจุดที่หลายคนพลาด เปิดตั้งประเภทไว้แล้ว แต่กล้องไม่ยอมหาอะไรเลย เพราะการตรวจจับไม่ได้ทำงานกับพื้นที่โฟกัสทุกแบบ

คู่มือ Z50II เขียนว่าตอนใช้โฟกัสอัตโนมัติ การตรวจจับทำงานกับ Wide-area AF ทั้งแบบ S, L, C1 และ C2 กับ 3D-tracking ที่ใช้ได้เฉพาะภาพนิ่ง กับ Subject-tracking AF ที่ใช้ได้เฉพาะวิดีโอ และกับ Auto-area AF ส่วน Pinpoint AF, Single-point AF และ Dynamic-area AF ไม่อยู่ในรายการนี้

พูดง่าย ๆ คือ ถ้าเราเลือกจุดโฟกัสเล็ก ๆ จุดเดียว กล้องจะเชื่อเราและโฟกัสตรงนั้น ถ้าเราเปิดพื้นที่กว้างหรือให้กล้องเลือกเอง การตรวจจับถึงจะเข้ามาช่วยหาตา หาหน้า หรือหาตัวรถให้

ส่วนเรื่องว่าพื้นที่โฟกัสแต่ละแบบเหมาะกับงานไหน เป็นอีกเรื่องที่ยาวพอสมควร ในบทความนี้ขอเน้นเฉพาะสามแบบที่ใช้คู่กับการตรวจจับบ่อยที่สุด

Auto-area AF คือให้กล้องดูทั้งเฟรมแล้วเลือกเองทั้งหมด เหมาะกับภาพเล่น ๆ ที่ตัวแบบเด่นอยู่คนเดียว ถ้ามีหลายคนในเฟรม คู่มือบอกว่ากล้องจะแสดงจุดโฟกัสสีเทาบนตัวแบบอื่น และกดปุ่มทิศทางซ้ายขวาเพื่อสลับไปตัวอื่นได้

Wide-area AF คือเราเป็นคนวางกรอบไว้คร่าว ๆ แล้วให้กล้องหาตัวแบบในกรอบนั้น เหมาะเวลามีคนหลายคนแต่เรารู้ว่าคนที่ต้องการยืนอยู่ฝั่งไหนของเฟรม

3D-tracking คือเราเลือกตัวแบบเอง แล้วให้กล้องตามไปเรื่อย ๆ ระหว่างที่กดชัตเตอร์ค้างครึ่งทาง ห้องข่าวของ Nikon อธิบายว่าช่วยให้ตัวแบบชัดอยู่ได้แม้เคลื่อนที่เร็วหรือเปลี่ยนทิศแบบคาดไม่ถึง โหมดนี้ใช้ได้กับภาพนิ่ง ฝั่งวิดีโอใช้ Subject-tracking AF แทน

ถ้ายังไม่แน่ใจจะเริ่มตรงไหน ลองตั้ง Wide-area AF (L) คู่กับประเภทที่ตรงงานก่อน เราคุมตำแหน่งได้ ส่วนกล้องช่วยหาตาให้

เมื่อไรควรล็อกประเภทใน Subject detection แทน Auto

Auto สะดวกที่สุด เพราะไม่ต้องสลับเมนูเลย แต่ Auto ก็คือกล้องตัดสินใจแทนเรา ถ้าในเฟรมมีของหลายประเภทพร้อมกัน กล้องอาจเลือกตัวที่เราไม่ได้ตั้งใจ

ลองล็อกเป็น People เมื่อถ่ายคนที่มีสัตว์เลี้ยงหรือยานพาหนะอยู่ด้วย เช่น ถ่ายพรีเซ็นเตอร์ยืนหน้ารถ หรือถ่ายเด็กอุ้มแมว บทความสอนของ Nikon เคยแนะนำไว้แบบเดียวกันตอนระบบยังแยกเป็นโหมดคนกับสัตว์ ว่าถ้าคนกับสัตว์อยู่ในเฟรมเดียวกันให้เลือกโหมดที่ให้ความสำคัญกับคน

ลองล็อกเป็น Animal เมื่อถ่ายสัตว์เลี้ยงล้วน ๆ และเลือก Birds เมื่อถ่ายนก ห้องข่าวของ Nikon บอกว่าตัวเลือก Birds ของ Z 8 ช่วยจับนกได้ทั้งตอนบินและตอนเกาะ รวมถึงฉากหลังรก ๆ ที่มีกิ่งไม้หรือคอนทราสต์สูง

ลองล็อกเป็น Vehicle หรือ Airplanes เมื่อไปงานแข่งรถหรืองานแสดงการบิน เพราะในงานแบบนี้มักมีคนดูอยู่หน้าเลนส์ด้วย ถ้าปล่อย Auto กล้องอาจกระโดดไปจับหน้าคน

ส่วนการปิด Subject detection เหมาะกับงานที่ไม่มีตัวแบบเป็นคน สัตว์ หรือยานพาหนะเลย เช่น ถ่ายอาหาร ถ่ายสินค้าบนโต๊ะ หรือถ่ายวิวที่เราเลือกจุดโฟกัสเอง

ฝั่งวิดีโอ ตั้งอะไรเพิ่มอีกหนึ่งข้อ

เมนูวิดีโอของ Z50II มีข้อย่อยชื่อ AF when subject not detected ใช้ตอนตั้งโฟกัสแบบ Full-time AF คู่มือบอกว่าถ้าเปิดไว้ กล้องจะโฟกัสต่อแม้ไม่เจอตัวแบบประเภทที่เลือก ถ้าปิด กล้องจะหยุดโฟกัสเมื่อไม่เจอตัวแบบประเภทนั้น

ลองนึกถึงคลิปพูดหน้ากล้อง ถ้าเราลุกออกจากเฟรมแล้วกลับมานั่งใหม่ การปิดข้อนี้ช่วยให้โฟกัสไม่วิ่งไปจับผนังหลังห้องระหว่างที่เราไม่อยู่ ส่วนคลิปที่กล้องต้องโฟกัสของอื่นด้วย เช่น ยกสินค้าขึ้นมาโชว์ การเปิดไว้จะเหมาะกว่า

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยเรื่อง Subject detection

เรื่องแรก คิดว่าเปิดแล้วจะจับได้ทุกครั้ง คู่มือเขียนไว้ว่าการตรวจจับอาจไม่แม่นเมื่อหน้าคนใหญ่หรือเล็กเกินไป แสงน้อย มีอะไรบัง ใส่แว่นหรือแว่นกันแดด หรือตัวแบบขยับมากเกินไป

เรื่องที่สอง คิดว่าตั้ง Animal แล้วจะจับแต่สัตว์ คู่มือเตือนว่าโหมดสัตว์และนกอาจจับของที่หน้าตาคล้ายสัตว์ได้ ส่วนโหมดยานพาหนะก็อาจพลาดกับบางรูปทรงหรือบางสี ถ้าถ่ายสัตว์ คู่มือยังแนะนำให้ปิดไฟช่วยโฟกัสได้ถ้าแสงไปรบกวนสัตว์

เรื่องที่สาม คิดว่าตั้งในเมนูภาพนิ่งแล้ววิดีโอจะตามไปด้วย คู่มือ Z50II บอกว่าเลือกประเภทแยกกันได้ระหว่างภาพนิ่งกับวิดีโอ ข้อนี้จึงมีอยู่ทั้งในเมนูถ่ายภาพและเมนูวิดีโอ ลองเช็คให้ครบทั้งสองที่

เรื่องที่สี่ คิดว่าระบบทำงานเท่ากันทุกโหมด คู่มือบอกว่าประสิทธิภาพอาจลดลงตอนถ่ายความเร็วสูง หรือตอนเลือกโทนแบบ HLG หรือ N-Log

คืนนี้มาลองตั้งระบบตรวจจับกับกล้องในมือกัน

เริ่มจากเปิดเมนูถ่ายภาพ หา AF/MF subject detection options แล้วดูว่ากล้องของเรามีตัวเลือกอะไรบ้าง ถ้าไม่เห็นเมนูนี้ แปลว่ากล้องเป็นรุ่นที่เลือกคนหรือสัตว์ผ่านโหมดพื้นที่โฟกัส ให้ไปดูที่เมนู AF-area mode แทน

ต่อมาตั้งพื้นที่โฟกัสเป็น Wide-area AF (L) แล้วเลือก People ลองให้คนในบ้านนั่งคู่กับสัตว์เลี้ยงหรือตุ๊กตา ถ่ายหนึ่งภาพ จากนั้นสลับเป็น Auto แล้วถ่ายอีกภาพ ดูว่ากรอบโฟกัสไปเกาะที่ไหนต่างกัน

ถ้ามีกล้องที่มี 3D-tracking ลองให้คนเดินไปมาในห้อง กดชัตเตอร์ค้างครึ่งทางแล้วดูว่ากรอบตามไปไหม สุดท้ายเปิดเมนูวิดีโอแล้วตั้งค่าแยกอีกรอบ

ถ้าทำแล้วกรอบโฟกัสยังไม่ขึ้น ลองเช็คก่อนว่าพื้นที่โฟกัสไม่ได้อยู่ที่ Single-point หรือ Dynamic-area และไฟในห้องไม่มืดเกินไป แล้วค่อยเช็คเวอร์ชันเฟิร์มแวร์กับคู่มือออนไลน์ของรุ่นเรา

สิ่งที่อยากให้จำกลับไป

Subject detection คือการบอกกล้องว่าให้มองหาอะไร Auto เหมาะกับภาพทั่วไปที่ตัวแบบเด่นชัด แต่เมื่อมีของหลายประเภทในเฟรม การล็อกเป็น People, Animal, Birds, Vehicle หรือ Airplanes ช่วยให้กล้องไม่เลือกผิดตัว และอย่าลืมว่าใน Z50II ตอนใช้โฟกัสอัตโนมัติ การตรวจจับทำงานกับ Wide-area, 3D-tracking, Subject-tracking และ Auto-area เท่านั้น

อ่านต่อ

ถ้าเพิ่งเริ่มใช้กล้องและอยากเข้าใจพื้นฐานก่อน ลองอ่าน เริ่มถ่ายภาพ ตั้งแต่รู้จักกล้องจนลงมือถ่าย และ เข้าใจโหมด A, S และ M แล้วใช้กล้องได้มั่นใจขึ้น ส่วนรายละเอียดจากต้นทาง เปิด หัวข้อ Focus ในคู่มือออนไลน์ Nikon Z50II ได้เลย

บทความนี้ CreatorSchoolThailand เขียนเอง ไม่ได้รับค่าตอบแทนจาก Nikon