ปุ่มหมุน FUJIFILM ใช้แทนโหมด PASM ยังไง ทั้งสปีด ISO และรูรับแสง

เคยเป็นไหม ได้กล้องฟูจิมาแล้วหาปุ่มเลือกโหมด P S A M ไม่เจอ ปุ่มหมุน FUJIFILM บนตัวกล้องมีแต่ตัวเลขสปีด บางรุ่นมีปุ่ม ISO อีกตัว ที่เลนส์ก็มีวงแหวนตัวเลขอีกวง หมุนไปหมุนมาแล้วบนจอขึ้นตัว A บ้าง M บ้าง ก็งงว่าตอนนี้กล้องอยู่โหมดไหนกันแน่

ข่าวดีคือ ปุ่มหมุน FUJIFILM ไม่ได้ยากกว่าโหมด PASM ของกล้องทั่วไปเลย แค่จัดวางคนละแบบ ในบทความนี้เราจะมาดูกันว่าปุ่มแต่ละตัวทำหน้าที่อะไร จับคู่ยังไงถึงกลายเป็นโหมด P S A M ถ้าเลนส์ไม่มีวงแหวนรูรับแสงต้องตั้งตรงไหน และกล้องรุ่นที่ใช้ปุ่มเลือกโหมดแบบปกติต่างกันยังไง ทุกขั้นตอนเช็คจากคู่มือออนไลน์ของ FUJIFILM

ปุ่มหมุน FUJIFILM มีอะไรบ้าง ก่อนจะไปถึงเรื่องโหมด

ลองนึกถึงพัดลมรุ่นเก่าที่มีปุ่มแยกกัน ปุ่มหนึ่งเลือกแรงลม อีกปุ่มตั้งเวลา มองแวบเดียวก็รู้ว่าตั้งอะไรไว้ ไม่ต้องกดเข้าเมนู กล้องฟูจิหลายรุ่นก็คิดแบบเดียวกัน ค่าที่ใช้คุมแสงแต่ละตัวมีปุ่มของตัวเอง

ยกตัวอย่าง X-T5 หน้าเว็บ FUJIFILM บอกว่าบนตัวกล้องมีปุ่มหมุนสามตัว คุม ISO สปีดชัตเตอร์ และการชดเชยแสง แล้วใช้ร่วมกับวงแหวนรูรับแสงที่มีอยู่บนเลนส์ XF ส่วนใหญ่ ทำให้เห็นค่าการรับแสงได้ครบจากตัวกล้อง

ปุ่มสปีดชัตเตอร์ คุมว่าชัตเตอร์เปิดรับแสงนานแค่ไหน ตัวเลขบนปุ่มอย่าง 250 หมายถึง 1/250 วินาที ตัวเลขยิ่งมากยิ่งเปิดสั้น หยุดภาพคนวิ่งได้ดีขึ้น ปุ่ม ISO คุมความไวแสง ตัวเลขยิ่งสูงภาพยิ่งสว่าง แต่มีโอกาสเจอเม็ดนอยส์มากขึ้น วงแหวนรูรับแสงบนเลนส์คุมขนาดช่องที่ให้แสงผ่าน ตัวเลขน้อยแปลว่าช่องกว้าง ฉากหลังเบลอมาก ส่วนปุ่มชดเชยแสงใช้บอกกล้องว่าอยากได้ภาพสว่างหรือมืดกว่าที่กล้องวัดได้

ถ้ายังไม่แน่ใจว่าสามค่านี้เกี่ยวกันยังไง ลองอ่าน สามเหลี่ยมการรับแสง คืออะไร ก่อน แล้วค่อยกลับมาต่อ จะเข้าใจเร็วขึ้นมาก

ปุ่มหมุน FUJIFILM กับตัว A ที่เป็นกุญแจของทั้งระบบ

ถ้าดูใกล้ ๆ จะเห็นว่าปุ่มสปีดชัตเตอร์มีตำแหน่งที่เขียนว่า A และเลนส์ก็มีตำแหน่ง A เหมือนกัน บางเลนส์ A อยู่บนวงแหวนเลย บางเลนส์มีสวิตช์แยกให้เลื่อนไปที่ A

ตัว A ตรงนี้ย่อมาจาก auto แปลง่าย ๆ ว่ายกค่านั้นให้กล้องเลือกเอง ส่วนตำแหน่งที่เป็นตัวเลขแปลว่าเราเลือกเอง พอเข้าใจข้อนี้ข้อเดียว โหมดทั้งสี่ก็ออกมาเองโดยไม่ต้องจำ

ลองถามตัวเองแค่สองข้อ สปีดใครเลือก รูรับแสงใครเลือก คำตอบนั้นคือโหมดที่กล้องกำลังใช้

ปุ่มหมุน FUJIFILM จับคู่เป็นโหมด P S A M ยังไง

คู่มือ X-T5 อธิบายไว้ตรงไปตรงมา โหมด P คือหมุนปุ่มสปีดไปที่ A และตั้งเลนส์ไว้ที่ A กล้องเลือกทั้งสปีดและรูรับแสงให้ บนจอจะขึ้นตัว P เหมาะกับตอนถ่ายเล่นทั่วไปที่อยากกดได้ทันที ถ้าอยากได้คู่ค่าอื่นที่สว่างเท่าเดิม หมุนแป้นหมุนหลังได้ เรียกว่า program shift ปิดกล้องเมื่อไหร่ก็กลับเป็นค่าเดิม

โหมด S คือเลนส์ยังอยู่ที่ A แต่หมุนปุ่มสปีดไปที่ตัวเลข เราเลือกสปีด กล้องหารูรับแสงให้ เหมาะกับตอนถ่ายเด็กวิ่งหรือสัตว์เลี้ยงที่อยากหยุดภาพให้นิ่ง ถ้าที่สปีดนั้นกล้องหารูรับแสงให้ภาพสว่างพอดีไม่ได้ ค่ารูรับแสงบนจอจะเป็นสีแดงเตือน

โหมด A คือปุ่มสปีดอยู่ที่ A แล้วหมุนวงแหวนไปที่ตัวเลข เราเลือกรูรับแสง กล้องหาสปีดให้ เหมาะกับถ่ายคนแล้วอยากให้หลังเบลอ ถ้าสปีดที่ต้องใช้ทำไม่ได้ ตัวเลขสปีดบนจอจะเป็นสีแดง

โหมด M คือตั้งเป็นตัวเลขทั้งสองฝั่ง เราคุมเองทั้งหมด บนจอจะมีแถบบอกว่าภาพจะสว่างหรือมืดกว่าที่กล้องวัดได้เท่าไร เหมาะกับฉากที่แสงไม่เปลี่ยน เช่น ถ่ายสินค้าบนโต๊ะ

อีกเรื่องที่ควรรู้ ตัวเลขบนปุ่มสปีดเป็นขั้นเต็ม ถ้าอยากได้ค่าระหว่างกลาง หมุนแป้นหมุนหลังเพื่อปรับทีละ 1/3 สต็อปได้ ส่วนปุ่มสปีดของ X-T5 มีปุ่มล็อก ต้องกดค้างก่อนหมุน

ปุ่ม ISO อยู่ตรงไหนของเรื่องนี้

ปุ่ม ISO ไม่ได้เป็นตัวกำหนดว่ากล้องอยู่โหมดไหน มันเป็นอีกชั้นหนึ่งที่ซ้อนอยู่ใน ปุ่มหมุน FUJIFILM ชุดนี้ ปุ่ม ISO ของ X-T5 มีสามแบบให้เลือก ตำแหน่ง A ให้กล้องปรับ ISO เองตามชุดค่า AUTO1 AUTO2 หรือ AUTO3 ที่ตั้งไว้ในเมนู ตำแหน่ง C ให้หมุนแป้นหมุนหน้าเลือกค่าได้กว้างขึ้นตั้งแต่ 64 ถึง 51200 และตำแหน่งตัวเลข 125 ถึง 12800 คือเลือกเอง

ค่าเริ่มต้นของ AUTO ทั้งสามชุดเริ่มที่ ISO 125 และยอมให้ขึ้นไปสูงสุดที่ 800, 3200 และ 12800 ตามลำดับ คู่มือบอกว่ากล้องจะดัน ISO สูงขึ้นก็ต่อเมื่อสปีดที่ต้องใช้ช้ากว่าค่าสปีดต่ำสุดที่ตั้งไว้เท่านั้น แปลว่าตอนแสงพอ ภาพยังได้ ISO ต่ำอยู่

ปุ่มชดเชยแสงก็มีตำแหน่ง C เหมือนกัน หมุนไปที่ C แล้วใช้แป้นหมุนหน้าปรับได้ตั้งแต่ −5 ถึง +5 สต็อป

กล้องฟูจิไม่ได้มีปุ่ม ISO ทุกรุ่น อย่าง X-E5 คู่มือบอกให้ตั้ง ISO ในเมนู SHOOTING SETTING หรือจะตั้งให้แป้นหมุนหน้าหรือหลังเป็นตัวปรับ ISO ก็ได้

ปุ่มหมุน FUJIFILM บางรุ่นมีตำแหน่ง P บนปุ่มสปีด

X-E5 เพิ่มตำแหน่ง P มาบนปุ่มสปีดอีกช่อง คู่มือบอกว่าถ้าหมุนไปที่ P กล้องจะทำงานในโหมด P เสมอ ไม่ว่าวงแหวนรูรับแสงจะตั้งไว้ที่เท่าไร สะดวกตอนอยากยกทุกอย่างให้กล้องเร็ว ๆ โดยไม่ต้องก้มดูเลนส์

ส่วนถ้าหมุนไปที่ A ก็ยังทำงานแบบเดียวกับที่เล่าไปเมื่อกี้ วงแหวนอยู่ที่ A ได้โหมด P วงแหวนเป็นตัวเลขได้โหมด A

ปุ่มหมุน FUJIFILM กับเลนส์ที่ไม่มีวงแหวนรูรับแสง

เลนส์บางตัวไม่มีวงแหวนรูรับแสง เช่น XC35mmF2 เลนส์ตัวเล็กน้ำหนักราว 130 กรัม แบบนี้หน้าที่ของวงแหวนจะย้ายไปอยู่ที่แป้นหมุนหน้าบนตัวกล้องแทน

สิ่งที่ต้องตั้งคือเมนู BUTTON/DIAL SETTING แล้วเข้าไปที่ APERTURE SETTING คู่มือ X-T5 บอกให้เลือก AUTO ถ้าจะใช้โหมด P หรือ S และเลือก MANUAL ถ้าจะใช้โหมด A แล้วค่อยใช้แป้นหมุนเลือกรูรับแสง

ใน X-E5 มีตัวเลือก AUTO + MANUAL เพิ่มมา ถ้าตั้งไว้แบบนี้ หมุนแป้นหมุนหน้าไปจนเจอตำแหน่ง A ก็เท่ากับวงแหวนอยู่ที่ A หมุนต่อไปจนตัวเลขรูรับแสงขึ้นบนจอ ก็เท่ากับเลือกรูรับแสงเอง ถ้าอยากเปลี่ยนหน้าที่ของแป้นหมุนหน้า ไปตั้งได้ในเมนู COMMAND DIAL SETTING

ถ้าใช้เลนส์ไม่มีวงแหวนแล้วหมุนแป้นยังไงรูรับแสงก็ไม่เปลี่ยน ลองเปิดเมนู APERTURE SETTING ดูก่อนว่าตั้งไว้ที่ AUTO อย่างเดียวหรือเปล่า

กล้องฟูจิที่ใช้ปุ่มเลือกโหมด PASM แทน

ปุ่มหมุน FUJIFILM แบบปุ่มสปีดกับวงแหวนไม่ได้มีในกล้องฟูจิทุกตัว อย่าง X-S20 มีปุ่มเลือกโหมดแบบที่หลายคนคุ้น หมุนไปที่ P S A หรือ M ได้เลย นอกจากนั้นบนปุ่มยังมีตำแหน่ง AUTO, FILTER, Vlog, ตำแหน่งตั้งค่าเอง C1 ถึง C4 และตำแหน่งถ่ายวิดีโอ

เลนส์ตัวเดิมยังใช้ได้เหมือนกัน คู่มือ X-S20 บอกว่าถ้าเลนส์มีวงแหวนก็หมุนวงแหวนเลือกรูรับแสงในโหมด A และ M ถ้าเลนส์ไม่มีวงแหวน หรือวงแหวนตั้งไว้ที่ A ก็ใช้แป้นหมุนหน้าแทน

ข้อนี้คือเหตุผลที่บอกว่าต้องเช็คคู่มือของรุ่นตัวเองทุกครั้ง แม้ชื่อตระกูลเดียวกัน แต่ละรุ่นก็จัดปุ่มต่างกันได้ คู่มือออนไลน์ของ FUJIFILM แยกไว้ทีละรุ่น ค้นด้วยชื่อรุ่นตามด้วยคำว่า manual ก็เจอ

ความเข้าใจผิดเรื่อง ปุ่มหมุน FUJIFILM ที่พบบ่อย

เรื่องแรก คิดว่าตัว A บนปุ่มสปีดคือโหมด A ที่จริงตัว A บนปุ่มแปลว่าให้กล้องเลือกสปีด ถ้าเลนส์ก็อยู่ที่ A ด้วย กล้องจะเป็นโหมด P ไม่ใช่โหมด A ดูตัวอักษรบนจอจะชัวร์ที่สุด

เรื่องที่สอง คิดว่ากล้องแบบนี้บังคับให้ปรับเองทั้งหมด ปุ่มหมุน FUJIFILM ไม่ได้บังคับแบบนั้น ตั้งทุกปุ่มไว้ที่ A ก็ได้โหมด P เหมือนกล้องทั่วไป ค่อย ๆ ปลดทีละปุ่มเมื่อพร้อม

เรื่องที่สาม คิดว่า ISO ไปอยู่ที่ A แล้วกล้องเป็นออโต้ทั้งหมด ISO เป็นเรื่องแยก โหมดยังขึ้นกับปุ่มสปีดกับรูรับแสงเหมือนเดิม

เรื่องที่สี่ คิดว่าเลนส์ไม่มีวงแหวนใช้กับระบบนี้ไม่ได้ ใช้ได้ แค่ย้ายหน้าที่ไปอยู่ที่แป้นหมุนผ่านเมนู APERTURE SETTING

เรื่องที่ห้า ตั้งปุ่มสปีดไว้ที่ B เพื่อเปิดชัตเตอร์ค้างแล้วงงว่าทำไมได้แค่ 30 วินาที คู่มือ X-T5 บอกว่าถ้ารูรับแสงยังอยู่ที่ A สปีดจะถูกล็อกไว้ที่ 30 วินาที ต้องตั้งรูรับแสงเป็นตัวเลขก่อน

ปุ่มหมุน FUJIFILM ลองตั้งตามนี้ดูคืนนี้

หาที่มุมห้องที่มีโคมไฟสักดวง แล้วลองทำตามนี้ทีละขั้น ดูตัวอักษรที่มุมจอไปด้วยทุกครั้ง

เริ่มจากหมุนปุ่มสปีดไปที่ A และตั้งเลนส์ไว้ที่ A บนจอควรขึ้นตัว P ลองกดชัตเตอร์ครึ่งหนึ่งแล้วดูว่ากล้องเลือกสปีดกับรูรับแสงเท่าไร

จากนั้นหมุนวงแหวนไปที่ตัวเลขน้อยที่สุดของเลนส์ บนจอจะเปลี่ยนเป็นตัว A ลองหมุนไปตัวเลขมากขึ้นทีละขั้น แล้วดูว่าสปีดที่กล้องเลือกช้าลงยังไง

แล้วหมุนวงแหวนกลับไปที่ A และหมุนปุ่มสปีดไปที่ 250 บนจอจะเป็นตัว S ลองถ่ายมือที่โบกไปมา เทียบกับตอนตั้ง 30 ดู

สุดท้ายตั้งเป็นตัวเลขทั้งสองฝั่ง บนจอจะเป็นตัว M หมุนจนแถบวัดแสงอยู่ตรงกลาง แล้วลองหมุนให้เกินไปทางบวกหรือลบดูว่าภาพเปลี่ยนยังไง

ถ้าทำแล้วตัวอักษรไม่เปลี่ยนตามที่เล่า ลองเช็คสามอย่าง เลนส์ของเรามีสวิตช์ A แยกจากวงแหวนหรือเปล่า เมนู APERTURE SETTING ตั้งไว้แบบไหน และกล้องของเราเป็นรุ่นที่ใช้ปุ่มเลือกโหมดแทนหรือเปล่า

สิ่งที่อยากให้จำกลับไป

ปุ่มหมุน FUJIFILM ก็คือโหมด P S A M ที่แยกออกมาเป็นปุ่ม ตำแหน่ง A แปลว่ายกค่านั้นให้กล้อง ตำแหน่งตัวเลขแปลว่าเราเลือกเอง สปีดกับรูรับแสงใครเลือก คำตอบคือโหมดนั้น ปุ่ม ISO เป็นอีกชั้นที่ซ้อนอยู่ เลนส์ไม่มีวงแหวนก็ใช้แป้นหมุนแทนผ่านเมนู APERTURE SETTING และแต่ละรุ่นจัดปุ่มไม่เหมือนกัน เช็คคู่มือของรุ่นตัวเองก่อนเสมอ

อ่านต่อ

อยากเข้าใจว่าแต่ละโหมดเหมาะกับงานแบบไหน ดูบทเรียนคู่คลิป เข้าใจโหมด A, S และ M แล้วใช้กล้องได้มั่นใจขึ้น ถ้ายังไม่แน่นเรื่องสปีด รูรับแสง ISO อ่าน สามเหลี่ยมการรับแสง คืออะไร ตั้งโหมดได้แล้วอยากเล่นโทนสีของฟูจิต่อ อ่าน Film Simulation ของ FUJIFILM คืออะไร และถ้าอยากดูขั้นตอนจากต้นทาง เปิด คู่มือ X-T5 หัวข้อ P, S, A, and M Modes ได้เลย