F-Log2 ของ FUJIFILM คืออะไร ต่างจาก F-Log ยังไง แก้สีด้วย LUT ไหน

ตั้งใจจะลองถ่ายวิดีโอแบบ Log กับกล้อง FUJIFILM เปิดเมนูไปก็เจอทั้ง F-Log, F-Log2 และบางรุ่นมี F-Log2 C อีกตัว ชื่อคล้ายกันจนเดาไม่ถูกว่าต่างกันตรงไหน พอลองถ่ายด้วย F-Log2 ภาพก็ดูมืดกว่าที่คิด แถมตั้ง ISO ต่ำ ๆ ไม่ได้

บทความนี้จะพาไล่ดูทีละเรื่อง ว่า Log ตัวใหม่ต่างจาก F-Log เดิมยังไง ทำไมภาพมืดกว่า ทำไม ISO ขั้นต่ำสูงขึ้น F-Log2 C เพิ่มอะไร โหลด LUT ทางการได้ที่ไหน และดูภาพตอนถ่ายยังไงไม่ให้หลอกตา ทุกตัวเลขมาจากเอกสารและคู่มือของ FUJIFILM

ใครยังไม่แน่ใจว่า Log คืออะไร ทำไมภาพออกมาจืด ลองอ่าน โปรไฟล์ Log คืออะไร ทำไมภาพออกมาเทา และควรใช้ตอนไหน ก่อน บทความนี้จะไม่ปูพื้นซ้ำ

F-Log2 คืออะไร ต่างจาก F-Log เดิมตรงไหน

ลองนึกถึงการยัดเสื้อผ้าลงกระเป๋าเดินทาง กระเป๋าใบเดิมพับเสื้อได้จำนวนหนึ่ง ถ้าอยากใส่ได้มากขึ้น ก็ต้องพับให้แน่นขึ้น Log ก็คือการพับช่วงแสงจากมืดสุดถึงสว่างสุดให้ลงไฟล์ได้ครบ ส่วน F-Log2 ตัวใหม่คือการพับให้แน่นกว่าเดิม เพื่อให้ช่วงแสงที่กว้างขึ้นลงไฟล์ได้

FUJIFILM เขียนไว้ในหน้า X-H2S ว่าโหมดนี้บันทึกช่วงไดนามิกได้มากกว่า 14 สต็อป ช่วงไดนามิกคือระยะห่างระหว่างส่วนมืดสุดกับสว่างสุดที่ยังเห็นรายละเอียด ตัวเลขนี้แปลว่า ท้องฟ้าจ้ากับเงาใต้ต้นไม้ในฉากเดียวกัน มีโอกาสเก็บรายละเอียดได้ทั้งคู่มากขึ้น

แต่ตัวเลขนี้ไม่เท่ากันทุกรุ่น หน้า X-M5 เขียนว่ารุ่นนั้นได้มากกว่า 13 สต็อป และกว้างกว่า F-Log เดิม ทั้งสองหน้าบอกแค่ว่ากว้างกว่า F-Log เดิม ไม่ได้ให้ตัวเลขสต็อปของ F-Log ไว้เทียบ และมีหมายเหตุว่าเป็นผลทดสอบภายในของ FUJIFILM เวลาอ่านสเปก จึงควรดูของรุ่นที่เราใช้จริง

ทำไมภาพ Log ตัวใหม่ถึงดูมืดกว่าตัวเดิม

ใครเคยลองสลับสองโหมดจะเห็นว่าตัวใหม่ดูมืดกว่า ไม่ได้คิดไปเอง เอกสารทางการของ FUJIFILM บอกตัวเลขไว้ชัด ในไฟล์ 10 บิต ซึ่งเก็บค่าความสว่างได้ 1,024 ระดับ วัตถุสีเทากลาง 18% ของ F-Log อยู่ที่ระดับ 470 ส่วน F-Log2 อยู่ที่ 400

ตัวเลขอีกตัวที่น่าดูคือสีขาว 90% ซึ่งใกล้เคียงกระดาษขาว ตัวเดิมวางไว้ที่ 705 แต่ตัวใหม่วางไว้ที่ 570 พูดง่าย ๆ คือตัวใหม่ดันทุกอย่างลงต่ำกว่า เพื่อเหลือที่ด้านบนไว้เก็บส่วนสว่างจ้า อย่างท้องฟ้า ไฟถนน หรือแสงสะท้อนบนน้ำ

ความหมายกับเราคือ ภาพบนจอตอนถ่ายจะดูมืดและจืดกว่าเดิม อย่าเพิ่งตกใจแล้วเปิดแสงเพิ่มตามความรู้สึก ให้ดูจากเครื่องมือวัดแสงหรือภาพที่ผ่านการแปลงแล้ว ซึ่งจะพูดถึงในหัวข้อ View Assist

ISO ขั้นต่ำที่สูงขึ้น ต้องวางแผนก่อนออกกอง

เรื่องที่หลายคนเจอตอนถ่ายกลางแดดคือ ตั้ง ISO ต่ำ ๆ ไม่ได้ คู่มือ X-H2S บอกว่าตอนใช้ F-Log กล้องให้ตั้ง ISO ได้ตั้งแต่ 640 ถึง 12800 แต่พอเปลี่ยนเป็น Log ตัวใหม่ทั้งแบบมีและไม่มี C ขั้นต่ำขยับขึ้นเป็น ISO 1250

ISO ขั้นต่ำ 1250 ของ X-H2S แปลว่าอะไร ลองนึกภาพว่ากล้องรับแสงไวขึ้นเกือบเท่าตัวจาก 640 ในร่มหรือกลางคืนไม่ค่อยมีปัญหา แต่กลางแดดเที่ยง ภาพจะสว่างเกินได้ง่าย ถ้าอยากคงสปีดชัตเตอร์ไว้ให้การเคลื่อนไหวดูนุ่มแบบวิดีโอ ก็ต้องลดแสงด้วยวิธีอื่น เช่น หรี่รูรับแสง หรือใส่ฟิลเตอร์ ND ที่ช่วยลดแสงหน้าเลนส์

ตัวเลข ISO แต่ละรุ่นอาจไม่เหมือนกัน ก่อนออกกองลองเปิดคู่มือออนไลน์ของรุ่นเราในหัวข้อ F-Log หรือ HLG RECORDING จะเห็นช่วง ISO ที่ตั้งได้ของแต่ละโหมด

ถ้าจะถ่าย Log ตัวใหม่กลางแจ้ง ลองพกฟิลเตอร์ ND ไปด้วยทุกครั้ง จะไม่ต้องเลือกระหว่างภาพสว่างเกินกับสปีดชัตเตอร์ที่สูงเกินไป

F-Log2 C เพิ่มอะไรขึ้นมา

ตัว C มาทีหลัง อย่างใน X-H2S ถูกเพิ่มเข้ามาด้วยเฟิร์มแวร์เวอร์ชัน 7.10 ที่ประกาศเมื่อ 21 พ.ย. 2024 หน้าเฟิร์มแวร์เขียนว่าตัว C ให้ช่วงสีที่กว้างกว่าตัวไม่มี C

ต้องแยกให้ออกระหว่างสองเรื่อง เรื่องแรกคือความสว่าง ที่เรียกว่าเส้นโค้งแกมมา เอกสารของ FUJIFILM บอกว่าเส้นโค้งของสองตัวนี้เหมือนกันทุกอย่าง ค่าเทากลางก็อยู่ที่ 400 เท่ากัน ช่วงแสงที่เก็บได้จึงไม่ต่างกัน

เรื่องที่สองคือช่วงสี ตัวเดิมกับตัวไม่มี C ใช้ช่วงสีชื่อ F-Gamut ส่วนตัว C ใช้ F-Gamut C ที่ FUJIFILM บอกว่าออกแบบมาให้แก้สีง่ายขึ้น ลองนึกถึงกล่องสีไม้ กล่องใหม่ใส่สีได้หลากหลายกว่า แต่ถ้าเราไม่ได้แก้สีละเอียด ความต่างนี้อาจไม่ค่อยเห็น

รุ่นไหนใช้ F-Log2 ได้ เช็คจากตรงไหน

คำถามนี้ตอบเป็นรายชื่อตายตัวไม่ได้ เพราะ FUJIFILM เพิ่มโหมดผ่านเฟิร์มแวร์อยู่เรื่อย ๆ หน้า LUT ทางการเองก็เขียนหมายเหตุไว้ว่า การรองรับ Log สองตัวใหม่นี้ต่างกันไปตามรุ่น

วิธีเช็คที่แน่นอนที่สุดมีสามทาง ทางแรกเปิดหน้าสินค้ารุ่นนั้นบนเว็บ FUJIFILM ดูหัวข้อวิดีโอ ทางที่สองเปิดคู่มือออนไลน์ของรุ่นนั้นในเมนูวิดีโอ ทางที่สามดูหน้าเฟิร์มแวร์ ว่าเวอร์ชันไหนเพิ่มโหมดอะไร แล้วอัปเฟิร์มแวร์กล้องให้เป็นตัวล่าสุด

ตัวอย่างที่เห็นในหน้าทางการตอนนี้ เช่น X-H2S ที่มีทั้งสองตัวหลังอัปเฟิร์มแวร์ และ X-M5 ที่หน้าสินค้าเขียนว่ารองรับตัวไม่มี C ส่วนรุ่นอื่น ให้เช็คด้วยสามทางข้างบนก่อนตัดสินใจซื้อหรือรับงาน

LUT ทางการของ FUJIFILM โหลดที่ไหน ใช้ยังไง

LUT คือไฟล์สูตรแปลงสี เอาภาพ Log ที่จืด ๆ แปลงให้เป็นภาพสีปกติในคลิกเดียว เหมือนเอาฟิล์มเนกาทีฟไปอัดเป็นรูป FUJIFILM มีหน้าดาวน์โหลด LUT แยกตามรุ่นกล้อง แต่ละรุ่นเป็นไฟล์ zip ให้แตกไฟล์ แล้วนำไฟล์ .cube เข้าโปรแกรมตัดต่อ

เรื่องที่ต้องระวังคือ เลือก LUT ให้ตรงกับรุ่นกล้อง และตรงกับโหมดที่ถ่าย ถ่ายตัว C ก็ใช้ LUT ของตัว C ถ้าใส่ผิดตัว ภาพจะสว่างผิด หรือสีเพี้ยน เพราะสูตรแปลงตั้งจากค่าเทากลางกับช่วงสีคนละชุด

สำหรับคนที่แก้สีลึกกว่านั้น FUJIFILM มีหน้า Technical Data ให้โหลดเอกสารของ Log ทั้งสามแบบ รวมถึงไฟล์ IDT ที่ใช้กับระบบจัดการสีในโปรแกรมระดับมืออาชีพ มือใหม่ยังไม่ต้องใช้ แค่รู้ว่ามีไว้ก็พอ

ถ้าเพิ่งเริ่ม ลองใส่ LUT ทางการก่อน แล้วค่อยปรับความสว่างกับไวต์บาลานซ์ทีหลัง จะได้ภาพตั้งต้นที่ไว้ใจได้

ดูภาพตอนถ่ายด้วย F-Log VIEW ASSIST

ปัญหาของการถ่าย Log คือภาพบนจอจืดจนตัดสินใจยาก ว่าแสงพอหรือยัง สีผิวเป็นยังไง กล้อง FUJIFILM หลายรุ่นจึงมีเมนู F-Log VIEW ASSIST อย่างใน GFX100 II เมนูนี้อยู่ในหมวดตั้งค่าหน้าจอ คู่มือ GFX100 II อธิบายว่า เมื่อเปิดเป็น ON กล้องจะแสดงภาพที่แปลงโทนแล้ว เทียบเท่ามาตรฐาน BT.709 ซึ่งเป็นมาตรฐานภาพวิดีโอทั่วไป ทั้งตอนถ่ายและตอนเปิดดูคลิป รุ่นอื่นตำแหน่งเมนูอาจต่างไปบ้าง ลองเช็คในคู่มือรุ่นของเราดู

ที่สำคัญคือ View Assist เปลี่ยนแค่ภาพบนจอ ไฟล์ที่บันทึกยังเป็น Log เหมือนเดิม เราจึงเปิดไว้ได้ตลอด แล้วดูสีกับแสงบนจอให้ใกล้ผลลัพธ์จริง

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยเรื่อง F-Log2

เรื่องแรก คิดว่าตัวใหม่ดีกว่าตัวเดิมทุกงาน ที่จริงตัวใหม่เหมาะกับฉากที่มีทั้งส่วนมืดและสว่างจ้าในเฟรมเดียว แต่ต้องแลกกับ ISO ขั้นต่ำที่สูงกว่า งานในร่มที่แสงไม่ต่างกันมาก F-Log เดิมก็พอ

เรื่องที่สอง คิดว่าภาพมืดแปลว่าถ่ายผิด ตัวใหม่วางเทากลางไว้ต่ำกว่า F-Log เป็นปกติ ให้ดูผ่าน View Assist หรือเครื่องมือวัดแสง ไม่ใช่ดูจากภาพ Log ตรง ๆ

เรื่องที่สาม คิดว่าตัว C เก็บแสงได้มากกว่าตัวไม่มี C ที่จริงเส้นโค้งความสว่างเหมือนกัน ที่ต่างคือช่วงสี

เรื่องที่สี่ คิดว่า LUT ตัวไหนก็ใช้ได้ LUT ต้องตรงกับรุ่นและโหมดที่ถ่าย ไม่อย่างนั้นสีกับแสงจะผิดตั้งแต่จุดเริ่ม

คืนนี้มาลองถ่าย F-Log2 กับ F-Log เทียบกัน

เริ่มจากเปิดเมนูวิดีโอในกล้องของเรา ดูว่ามีโหมดไหนให้เลือกบ้าง ถ้าไม่เห็นโหมดใหม่ ลองเช็คหน้าเฟิร์มแวร์ของรุ่นนั้นก่อน

หามุมในบ้านที่มีทั้งโคมไฟเปิดอยู่และมุมมืด ตั้งกล้องบนขาตั้ง ถ่ายคลิปสั้น ๆ ด้วย F-Log หนึ่งคลิป แล้วเปลี่ยนเป็นตัวใหม่ถ่ายฉากเดิมอีกคลิป เปิด F-Log VIEW ASSIST ไว้ระหว่างถ่าย แล้วจดว่า ISO ขั้นต่ำของสองโหมดต่างกันเท่าไหร่

จากนั้นเข้าเว็บ FUJIFILM โหลด LUT ของรุ่นเรา ใส่ LUT ให้ตรงโหมดของแต่ละคลิป แล้วเทียบดูว่าหลอดไฟกับมุมมืดเก็บรายละเอียดได้ต่างกันแค่ไหน

ถ้าทำแล้วภาพหลังใส่ LUT ยังสว่างเกินหรือมืดเกิน ลองเช็คก่อนว่าเลือก LUT ตรงกับโหมดที่ถ่ายหรือเปล่า แล้วค่อยปรับความสว่างก่อนจุดที่ใส่ LUT ไม่ใช่ปรับหลัง

สิ่งที่อยากให้จำกลับไป

สรุปสั้น ๆ Log ตัวใหม่ของ FUJIFILM พับช่วงแสงให้แน่นกว่า F-Log เดิม เก็บส่วนสว่างจ้าได้มากขึ้น แลกกับภาพที่ดูมืดกว่าและ ISO ขั้นต่ำที่สูงขึ้น ตัว C ใช้เส้นโค้งความสว่างเดียวกัน แต่ช่วงสีกว้างกว่า รุ่นที่รองรับต่างกันไป ต้องเช็คจากหน้าทางการ ส่วนตอนแก้สี ให้ใช้ LUT ทางการที่ตรงทั้งรุ่นและโหมด และเปิด View Assist ไว้ตอนถ่ายเสมอ

อ่านต่อ

ถ้าอยากเข้าใจพื้นฐานว่าทำไมต้องถ่าย Log ลองอ่าน โปรไฟล์ Log คืออะไร ทำไมภาพออกมาเทา และควรใช้ตอนไหน และถ้าพร้อมโหลดไฟล์ ไปที่ หน้าดาวน์โหลด LUT ของ FUJIFILM ได้เลย

บทความนี้ CreatorSchoolThailand เขียนเอง ไม่ได้รับค่าตอบแทนจาก FUJIFILM