โหมด Anamorphic ของ LUMIX ตั้ง De-squeeze กับภาพ 4:3 ยังไง

ได้เลนส์อนามอร์ฟิกมาลอง ใส่กล้องแล้วเปิดจอดู คนในภาพผอมยืดเหมือนส่องกระจกบ้านผี ถ่ายออกมาเปิดในคอมก็ยังผอมเหมือนเดิม หลายคนเลยคิดว่าเลนส์มีปัญหา หรือตั้ง โหมด Anamorphic ในกล้องผิดตรงไหนสักแห่ง

ที่จริงภาพผอมคือสิ่งที่เลนส์ตั้งใจทำ บทความนี้จะพาไปดูว่า โหมด Anamorphic ของกล้อง LUMIX ช่วยอะไร ค่า De-squeeze แต่ละตัวต้องตั้งยังไงให้ตรงเลนส์ ภาพ 4:3 คลายแล้วกว้างแค่ไหน และทำไมต้องไปคลายภาพจริงในโปรแกรมตัดต่อ ข้อมูลทั้งหมดเช็คจากคู่มือออนไลน์ของ Panasonic

เลนส์อนามอร์ฟิกบีบภาพยังไง

ลองนึกถึงเสื้อยืดลายการ์ตูนที่ยัดลงกล่องแคบ ๆ ลายบนเสื้อจะถูกบีบเข้าหากันด้านข้าง พอหยิบออกมาคลี่ ลายก็กลับมากว้างเท่าเดิม เลนส์อนามอร์ฟิก (anamorphic lens) ทำแบบเดียวกันกับภาพ คือบีบภาพแนวนอนให้แคบลงก่อนส่งไปถึงเซนเซอร์ แต่แนวตั้งไม่ได้บีบ

ผลคือฉากที่กว้างกว่าปกติถูกยัดลงไปในพื้นที่เซนเซอร์เท่าเดิม ภาพที่บันทึกได้จึงดูผอมยืด ต้องเอามาขยายแนวนอนออกทีหลัง ขั้นตอนขยายกลับนี้เรียกว่า De-squeeze หรือการคลายภาพ

ตัวเลขที่เขียนบนเลนส์ เช่น 1.33x หรือ 2.0x คืออัตราที่เลนส์บีบ เลนส์ 2.0x บีบภาพแนวนอนลงครึ่งหนึ่ง ตอนคลายก็ต้องยืดกลับสองเท่า ตัวเลขนี้จึงเป็นค่าที่ต้องจำไปตั้งกล้องและตั้งโปรแกรมตัดต่อ

ถ้าจำได้อย่างเดียว ลองจำว่าเลนส์บีบ เราคลาย และต้องคลายด้วยตัวเลขเดียวกับที่เลนส์บีบ

โหมด Anamorphic ของ LUMIX ช่วยอะไรบ้าง

คู่มือของ Panasonic สรุปไว้สามเรื่อง เรื่องแรกคือเลือกคุณภาพไฟล์ที่เหมาะกับงานอนามอร์ฟิกได้ เรื่องที่สองคือให้จอกล้องแสดงภาพที่คลายแล้ว พร้อมกรอบบอกพื้นที่ที่จะเหลือหลังตัดต่อ เรื่องที่สามคือเปลี่ยนระบบกันสั่นให้เข้ากับเลนส์อนามอร์ฟิก

สิ่งที่โหมดนี้ไม่ได้ทำ คือไม่ได้คลายไฟล์ที่บันทึกลงการ์ด คู่มือเขียนตรง ๆ ว่ากล้องไม่รองรับการคลายภาพของวิดีโอที่ถ่ายแบบอนามอร์ฟิก ต้องใช้โปรแกรมที่รองรับ ไฟล์ในการ์ดจึงยังผอมอยู่เสมอ และภาพที่ส่งออกทาง HDMI ไปจอนอกก็ไม่ถูกคลายด้วย

รุ่นที่คู่มือออนไลน์มีหัวข้อนี้ และเราเปิดเช็คแล้ว ได้แก่ LUMIX S9, S5II, GH6, GH5II และ G9II ถ้าใช้รุ่นอื่น ลองเปิดคู่มือของรุ่นตัวเองแล้วค้นคำว่า Anamorphic ดูก่อน เพราะเมนูกับคุณภาพไฟล์ที่มีให้ต่างกันไปตามรุ่น

โหมด Anamorphic ต้องเลือกคุณภาพไฟล์แบบไหน

ขั้นแรกอยู่ที่เมนูวิดีโอ ตรงหัวข้อรูปแบบไฟล์ (Rec. File Format) แล้วไปเลือกคุณภาพการบันทึก (Rec Quality) ที่เหมาะกับงานอนามอร์ฟิก ในคู่มือ GH6 บอกให้ตั้งรูปแบบไฟล์เป็น MOV และคุณภาพที่ใช้ได้จะมีป้าย ANAMOR กำกับ

หลายรุ่นมีคุณภาพไฟล์แบบ 4:3 ให้เลือก คือภาพที่สูงกว่าภาพ 16:9 ทั่วไป ใช้พื้นที่เซนเซอร์แนวตั้งได้มากขึ้น พอคลายแนวนอนออกแล้วภาพจะไม่แบนจนเกินไป ตัวอย่างจากคู่มือ GH6 มีแบบ 5.8K และ 4.4K ที่ 4:3 ส่วน GH5II มี 6K-A กับ 4K-A

ฝั่ง S5II คู่มือมีคุณภาพไฟล์ 3.3K ขนาด 3328×2496 พิกเซล ซึ่งเป็นสัดส่วน 4:3 พอดี มีให้เลือกที่ 150 และ 200Mbps แปลว่าข้อมูลต่อวินาทีสูง ต้องใช้การ์ดที่เร็วพอ ใครยังไม่แน่ใจเรื่องการ์ด ลองอ่าน การ์ดความจำ V30 V60 V90 ต่างกันยังไง ประกอบได้

ถ้าเลือก MOV แล้วรายการยาวจนหาไม่เจอ คู่มือบอกว่ากรองรายการตามจำนวนพิกเซลได้ ให้แสดงเฉพาะความละเอียดและสัดส่วนที่ต้องการ ช่วยประหยัดเวลาไล่หามาก

ตั้ง De-squeeze ในโหมด Anamorphic ให้ตรงเลนส์

ค่าที่กล้อง LUMIX มีให้ในเมนู Anamorphic Desqueeze Display คือ 2.0x, 1.8x, 1.5x, 1.33x, 1.30x และปิด คู่มือทุกรุ่นที่เราเช็คมีครบห้าค่าเหมือนกัน และบอกเหมือนกันว่าให้ตั้งตามอัตราบีบของเลนส์ที่ใช้

เมนูนี้อยู่ในหมวดตั้งค่าส่วนตัว (Custom) หัวข้อการแสดงผลวิดีโอ (Video Display Output) แต่มีเงื่อนไขหนึ่งข้อ คือคู่มือให้หมุนแป้นไปที่โหมดวิดีโอ P (P motion table) ก่อนตั้ง บางรุ่นอย่าง S9 ใช้โหมด S&Q ได้ด้วย ส่วน GH5II ใช้โหมด Creative Video

ตั้งถูกแล้ว จอกล้องจะยืดภาพให้ดูสัดส่วนจริง คนไม่ผอมอีก จัดองค์ประกอบได้ง่ายขึ้น ถ้าตั้งผิด เช่น เลนส์ 1.33x แต่ตั้ง 2.0x ภาพบนจอจะอ้วนผิดรูป ใช้เป็นสัญญาณเช็คได้ทันที

ลองคิดเลขง่าย ๆ ภาพ 4:3 กว้างประมาณ 1.33 เท่าของความสูง ถ้าคลายด้วย 2.0x จะได้ประมาณ 2.67 เท่าของความสูง ภาพยาวแบบจอหนัง ส่วนถ้าคลายด้วย 1.33x จะได้ราว 1.77 เท่า ใกล้ภาพ 16:9 ที่เราคุ้นตา

ถ้าไม่แน่ใจว่าเลนส์บีบเท่าไร ลองดูตัวเลขบนกระบอกเลนส์หรือกล่องก่อน แล้วตั้งให้ตรงกันทุกครั้งที่เปลี่ยนเลนส์

อีกเรื่องที่ควรเปิดคู่กัน ภาพที่คลายแล้วมักกว้างกว่าที่จะใช้จริง ตอนตัดต่อหลายคนจะตัดขอบซ้ายขวาออกให้ได้สัดส่วนที่ต้องการ ถ้าตอนถ่ายวางของสำคัญไว้ขอบภาพ ก็อาจโดนตัดหายไป

คู่มือของ LUMIX แนะนำให้ใช้ Frame Marker ในเมนูเดียวกัน เป็นกรอบเส้นที่ซ้อนบนจอ บอกมุมภาพที่จะเหลือหลังตัด เหมือนกระดาษที่เราเจาะช่องไว้ส่องดูว่าภาพสุดท้ายจะออกมาแค่ไหน

โหมด Anamorphic กับกันสั่นในตัวกล้อง

กันสั่นในตัวกล้องคำนวณจากมุมภาพของเลนส์ พอเลนส์บีบภาพแนวนอน มุมภาพจริงก็เปลี่ยนไป กล้อง LUMIX จึงมีหัวข้อ Anamorphic (Video) ในเมนูกันสั่น ให้เลือก 2.0x, 1.8x, 1.5x, 1.33x หรือ 1.30x ตรงกับค่าบีบของเลนส์ ตั้งแล้วไอคอนกันสั่นบนจอจะแสดงค่านั้นด้วย

คู่มือ S9 มีข้อควรรู้สามเรื่อง ถ้าเปิด Boost I.S. ไว้ด้วย กล้องจะใช้ Boost I.S. ก่อน ถ้าตั้งให้ใช้กันสั่นในเลนส์ หัวข้อนี้จะถูกล็อกไว้ที่ปิด และเมื่อเปิดหัวข้อนี้ กันสั่นอิเล็กทรอนิกส์ระดับสูงสุดจะใช้ไม่ได้ คู่มือยังเตือนว่ากันสั่นของเลนส์อาจทำงานไม่ถูก ถ้าเจอแบบนั้นให้ปิดกันสั่นที่เลนส์

อยากเข้าใจกันสั่นในกล้องกับในเลนส์ให้ชัดกว่านี้ ลองอ่าน กันสั่นในกล้อง ในเลนส์ หรือกิมบอล ต่างกันยังไง ได้

คลายภาพจริงในโปรแกรมตัดต่อ

เพราะกล้องไม่คลายไฟล์ให้ งานจริงจึงไปจบในโปรแกรมตัดต่อ หลักการคือบอกโปรแกรมว่าพิกเซลของคลิปนี้ไม่ใช่สี่เหลี่ยมจัตุรัส แต่ต้องยืดแนวนอนออกตามค่าบีบของเลนส์ ช่องนี้มักชื่อว่าสัดส่วนพิกเซล (pixel aspect ratio)

ใน DaVinci Resolve จะอยู่ในหน้าตั้งค่าคลิป (Clip Attributes) ส่วน Premiere Pro อยู่ในเมนูตีความคลิป (Interpret Footage) ตั้งให้ใกล้ค่าเลนส์ที่สุด แล้วสร้างไทม์ไลน์ตามสัดส่วนภาพที่อยากส่งออก ค่าสำเร็จรูปในแต่ละโปรแกรมไม่ได้มีครบทุกค่า เช่น Premiere Pro ยังไม่มี 1.8x ให้เลือกตรง ๆ ถ้าค่าไม่ตรงหรือเมนูในเวอร์ชันของเราชื่อไม่ตรง ลองค้นในคู่มือโปรแกรมด้วยคำว่า anamorphic หรือ pixel aspect ratio

ถ้าอยากได้ภาพทั้งแนวนอนและแนวตั้งจากการถ่ายครั้งเดียว อันนั้นเป็นอีกโจทย์ อ่านต่อได้ใน Open Gate คืออะไร ถ่ายครั้งเดียวได้ทั้งแนวนอนและแนวตั้งบน LUMIX

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยเรื่องโหมด Anamorphic

เรื่องแรก คิดว่าเปิด De-squeeze บนจอแล้ว ไฟล์จะคลายมาให้ด้วย ไม่ใช่ ค่านี้มีผลแค่ภาพบนจอกล้อง ไฟล์ในการ์ดยังผอม และภาพทาง HDMI ก็ไม่ถูกคลาย

เรื่องที่สอง คิดว่าต้องใช้ภาพ 4:3 เท่านั้น ที่จริงเลือกไฟล์ได้หลายแบบตามคู่มือแต่ละรุ่น แต่ 4:3 ช่วยให้ภาพหลังคลายไม่แบนเกินไปเมื่อใช้เลนส์บีบมาก

เรื่องที่สาม ตั้งกันสั่นแค่ครั้งเดียวแล้วลืม พอเปลี่ยนไปใช้เลนส์ปกติ ค่ากันสั่นแบบอนามอร์ฟิกยังค้างอยู่ ภาพอาจสั่นผิดจังหวะ ลองปิดทุกครั้งที่ถอดเลนส์อนามอร์ฟิกออก

คืนนี้มาลองตั้งกล้องแล้วถ่ายทดสอบกัน

เริ่มจากดูตัวเลขบนเลนส์ว่าบีบเท่าไร จดไว้ แล้วเปิดคู่มือรุ่นของเราค้นหัวข้อ Anamorphic ดูว่ามีคุณภาพไฟล์แบบไหนให้เลือก

ต่อมาหมุนแป้นไปโหมดวิดีโอ P เลือกรูปแบบไฟล์และคุณภาพที่มีป้าย ANAMOR หรือแบบ 4:3 เปิด Anamorphic Desqueeze Display ตามค่าเลนส์ เปิด Frame Marker และตั้งกันสั่น Anamorphic (Video) เป็นค่าเดียวกัน

ลองถ่ายของกลม ๆ เช่น จานข้าวหรือนาฬิกา ประมาณ 10 วินาที แล้วเอาไปคลายในโปรแกรมตัดต่อ ถ้าจานกลับมากลมจริง แปลว่าตั้งค่าถูกทั้งสองฝั่ง

ถ้าทำแล้วจานยังรีหรืออ้วน ลองเช็คก่อนว่าค่าในโปรแกรมตัดต่อตรงกับค่าบนเลนส์ไหม และไทม์ไลน์ไม่ได้บีบภาพซ้ำอีกรอบ

สิ่งที่อยากให้จำกลับไป

เลนส์อนามอร์ฟิกบีบภาพแนวนอนไว้ เราต้องคลายกลับด้วยตัวเลขเดียวกัน โหมด Anamorphic ของ LUMIX ช่วยเลือกไฟล์ที่เหมาะ แสดงภาพที่คลายแล้วบนจอ มีกรอบ Frame Marker และมีกันสั่นที่ตั้งตามค่าเลนส์ได้ห้าค่า ตั้งแต่ 1.30x ถึง 2.0x แต่กล้องไม่คลายไฟล์ให้ งานคลายภาพจริงจึงอยู่ในโปรแกรมตัดต่อเสมอ

อ่านต่อ

ถ้าอยากรู้ว่าเลนส์ยี่ห้อไหนใส่กล้อง LUMIX ฟูลเฟรมได้บ้าง ลองอ่าน L-Mount บน LUMIX ใส่เลนส์ SIGMA หรือ Leica ได้แค่ไหน และถ้าอยากอ่านจากต้นทาง เปิด หน้าคู่มือ Anamorphic ของ LUMIX S9 ได้เลย

บทความนี้ CreatorSchoolThailand เขียนเอง ไม่ได้รับค่าตอบแทนจาก Panasonic