เห็นคลิปน้ำกระเซ็นช้า ๆ หรือเมฆที่วิ่งผ่านฟ้าเร็ว ๆ แล้วอยากทำบ้าง หลายคนถ่ายมาตามปกติ แล้วไปนั่งปรับความเร็วในโปรแกรมตัดต่อทีหลัง บางทีภาพกระตุก บางทีก็งงว่าต้องตั้งอะไรตั้งแต่ตอนถ่าย กล้อง Sony หลายรุ่นมี โหมด S&Q ที่ทำเรื่องนี้ให้จบในกล้องได้เลย
มาดูกันว่า S&Q ทำงานยังไง ตัวเลขเฟรมเรตสองตัวที่ต้องตั้งหมายถึงอะไร ได้ภาพช้าหรือเร็วกี่เท่า ต้องแลกกับอะไร และต่างจากการถ่าย 120p แล้วไปทำช้าในโปรแกรมตรงไหน ชื่อเมนูและตัวเลขทั้งหมดเช็คจากคู่มือออนไลน์ของ Sony
โหมด S&Q คืออะไร
S&Q ย่อมาจาก Slow and Quick Motion คู่มือของ Sony อธิบายว่าเป็นโหมดถ่ายวิดีโอแบบช้า ไว้เก็บจังหวะเร็ว ๆ ที่ตามองไม่ทัน และแบบเร็ว ไว้ย่อการเปลี่ยนแปลงที่กินเวลานานให้จบในคลิปสั้น ๆ
ลองนึกถึงสมุดภาพที่เราวาดแล้วพลิกให้ภาพขยับ ถ้าวาดไว้ 100 หน้าแต่พลิกช้า ๆ ภาพก็ขยับช้า ถ้าวาดไว้แค่ 10 หน้าแล้วพลิกเร็ว ทุกอย่างก็ดูเร็วไปหมด วิดีโอก็คือภาพนิ่งหลายภาพเรียงกัน เฟรมเรตคือจำนวนภาพต่อวินาที ถ้ายังไม่คุ้นกับเรื่องนี้ ลองอ่าน เฟรมเรต 24, 30, 60fps ต่างกันยังไง ก่อนได้
โหมด S&Q ใช้หลักเดียวกับสมุดภาพ คือให้กล้องเก็บภาพด้วยจังหวะหนึ่ง แล้วบันทึกไฟล์ให้เล่นด้วยอีกจังหวะหนึ่ง ความต่างของสองจังหวะนี้คือความช้าหรือเร็วที่เราเห็น
ตัวเลขสองตัวในโหมด S&Q ทำงานคู่กันยังไง
ในเมนู S&Q Settings มีหัวข้อ Frame Rate Settings ข้างในมีสองค่าที่ต้องตั้ง ค่าแรกคือ Frame Rate หรือจำนวนภาพที่กล้องเก็บจริงในหนึ่งวินาที ค่าที่สองคือ Rec Frame Rate หรือเฟรมเรตของไฟล์ ซึ่งเป็นความเร็วที่คลิปจะเล่นตอนเปิดดู
วิธีคิดง่ายที่สุดคือเอาตัวเลขที่ถ่ายหารด้วยตัวเลขของไฟล์ ตารางในคู่มือ Sony α1 บอกว่า ถ่าย 120fps แล้วบันทึกเป็นไฟล์ 24p จะได้ภาพช้าลง 5 เท่า ถ่าย 120fps บันทึกเป็น 30p ช้าลง 4 เท่า ถ้าสองตัวเลขเท่ากัน เช่น ถ่าย 60fps บันทึก 60p ภาพจะเล่นเร็วปกติ
กลับกัน ถ้าตัวเลขที่ถ่ายน้อยกว่า ภาพจะเร็วขึ้น ถ่าย 1fps แล้วบันทึกเป็น 30p ได้เร็วขึ้น 30 เท่า แปลว่าถ้าตั้งกล้องถ่ายเมฆไว้ 30 นาที จะได้คลิปยาวประมาณ 1 นาที
CREATOR SCHOOL THAILAND · SONY
ช้าหรือเร็วกี่เท่า คิดจากตัวเลขสองตัว
เฟรมเรตที่ถ่าย หารด้วย เฟรมเรตของไฟล์
ภาพช้า
120 ÷ 24 = 5
ถ่าย 120fps บันทึก 24p
ช้าลง 5 เท่า เหตุการณ์ 5 วินาที กลายเป็นคลิปราว 25 วินาที
เล่นปกติ
60 ÷ 60 = 1
ถ่าย 60fps บันทึก 60p
ตัวเลขเท่ากัน ภาพเล่น ความเร็วปกติ ถ่าย 120fps บันทึก 120p ก็เหมือนกัน
ภาพเร็ว
2 ÷ 30
ถ่าย 2fps บันทึก 30p
เร็วขึ้น 15 เท่า อัดไว้ 10 นาที ได้คลิปราว 40 วินาที
ค่าความเร็วจากตารางในคู่มือ S&Q Settings ของ Sony α1 ระบบ NTSC ความยาวคลิปคำนวณจากค่าในตาราง ตัวเลขสูงสุดที่ถ่ายได้ต่างกันตามรุ่น
ถ้าจะจำแค่อย่างเดียว ลองจำว่าตัวเลขที่ถ่ายมากกว่าไฟล์ ภาพจะช้า ตัวเลขที่ถ่ายน้อยกว่าไฟล์ ภาพจะเร็ว
ตั้งตัวเลข โหมด S&Q ยังไงให้ได้ภาพที่อยากได้
คู่มือของรุ่นที่เช็คได้ ทั้ง α1, α7S III รวมถึง ZV-E1 และ ZV-E10 II ที่ลงส่วนเสริม 4K 120p แล้ว ให้เลือกตัวเลขที่ถ่ายได้ตั้งแต่ 240fps ลงไปจนถึง 1fps ส่วนไฟล์เลือกได้ 24p, 30p, 60p และ 120p เมื่อตั้งกล้องเป็นระบบ NTSC ถ้า ZV-E1 ยังไม่ได้ลงส่วนเสริมนี้ จะถ่ายได้สูงสุด 120fps
ถ้าอยากได้ภาพช้า ให้เริ่มจากถามว่าคลิปของเราใช้ไทม์ไลน์กี่ p ถ้าตัดต่อที่ 24p แล้วถ่าย 120fps จะได้ช้าลง 5 เท่า ถ้ากล้องถ่าย 240fps ได้ ภาพจะช้าลง 10 เท่า เหตุการณ์จริง 2 วินาทีจะกลายเป็นคลิปราว 20 วินาที
ถ้าอยากได้ภาพเร็ว ให้คิดจากความยาวที่อยากได้ เช่น อยากย่อการจัดโต๊ะ 15 นาทีให้เหลือราว 1 นาที ต้องเร็วขึ้นประมาณ 15 เท่า ลองตั้งถ่าย 2fps แล้วบันทึกเป็น 30p ซึ่งตารางของ Sony บอกว่าเร็วขึ้น 15 เท่าพอดี
เข้าโหมด S&Q และตั้งค่าตรงไหน
ขั้นแรกคือเปลี่ยนกล้องเข้า โหมด S&Q ก่อน a7 IV มีปุ่มหมุนแยกภาพนิ่ง วิดีโอ และ S&Q ไว้บนตัวกล้อง ZV-E1 ใช้สวิตช์ Still/Movie/S&Q แทน ส่วน α1 ใช้ปุ่มหมุนเลือกโหมดไปที่ S&Q Motion
จากนั้นเลือกโหมดรับแสง จะเป็นแบบอัตโนมัติ ปรับรูรับแสงเอง ปรับชัตเตอร์เอง หรือปรับเองทั้งหมดก็ได้ แล้วเข้าเมนู Shooting ต่อด้วยหมวด Image Quality/Rec แล้วเลือก S&Q Settings ตรงนี้คือที่ตั้ง Frame Rate กับ Rec Frame Rate ในหัวข้อ Frame Rate Settings พอตั้งเสร็จก็กดปุ่ม MOVIE เพื่อเริ่มอัดและกดอีกครั้งเพื่อหยุด
โหมด S&Q ต้องแลกกับอะไรบ้าง
เรื่องแรกที่ต้องรู้ คู่มือ Sony ทุกรุ่นที่เช็คเขียนตรงกันว่า โหมด S&Q ไม่บันทึกเสียง คลิปที่ได้จะเงียบสนิท ถ้างานต้องใช้เสียงจริงจากหน้างาน ต้องอัดเสียงแยก หรือใช้เพลงประกอบแทน
เรื่องที่สองคือความละเอียด ตัวเลขที่ถ่ายสูงสุดจะใช้กับไฟล์ 4K ไม่ได้ คู่มือ α1, α7S III รวมถึง ZV-E1 และ ZV-E10 II ที่ลงส่วนเสริม 4K 120p บอกว่า 240fps เลือกไม่ได้เมื่อตั้งรูปแบบไฟล์เป็นกลุ่ม 4K ส่วน ZV-E1 ที่ยังไม่ได้ลงส่วนเสริม 120fps จะเลือกไม่ได้กับไฟล์กลุ่ม 4K แปลว่าถ้าอยากช้ามากที่สุด เราจะได้ไฟล์ระดับ HD
เรื่องที่สามคือแสง คู่มือเตือนว่าตอนถ่ายช้า ชัตเตอร์จะเร็วขึ้น ภาพอาจมืดกว่าที่ควร ให้แก้ด้วยการเปิดรูรับแสงกว้างขึ้นหรือดัน ISO ขึ้น ถ้าอยากรู้ว่าชัตเตอร์กับเฟรมเรตเกี่ยวกันยังไง ลองอ่าน กฎ 180 องศา ประกอบ
เรื่องที่สี่ เวลาที่ขึ้นบนจอระหว่างอัดคือความยาวของคลิปที่จะได้ ไม่ใช่พื้นที่ที่เหลือในการ์ด และเวลาที่ถ่ายจริงจะไม่เท่ากับความยาวคลิป
CREATOR SCHOOL THAILAND · SONY
เช็คสี่ข้อ ก่อนกดอัดในโหมด S&Q
เสียง
โหมดนี้ไม่บันทึกเสียง ถ้างานต้องใช้เสียงหน้างาน อัดเสียงแยก หรือเตรียมเพลงประกอบไว้
ความละเอียด
240fps เลือกไม่ได้เมื่อรูปแบบไฟล์เป็นกลุ่ม 4K ใน α1, α7S III และ ZV-E1 กับ ZV-E10 II ที่ลงส่วนเสริม 4K 120p ส่วน ZV-E1 ที่ยังไม่ลงส่วนเสริมคือ 120fps ช้าสุดจะได้ไฟล์ HD
แสง
ถ่ายช้าแล้วชัตเตอร์เร็วขึ้น ภาพอาจมืด ลอง เปิดรูรับแสงกว้างขึ้น หรือเพิ่ม ISO
เวลาบนจอ
ตัวเลขระหว่างอัดคือ ความยาวคลิปที่จะได้ ไม่ใช่พื้นที่ที่เหลือในการ์ด
เรียบเรียงจากหน้า S&Q Settings ในคู่มือออนไลน์ของ Sony α1, α7S III, ZV-E1 และ ZV-E10 II ส่วนเสริม 4K 120p
ต่างจากถ่าย 120p แล้วไปทำช้าในโปรแกรมยังไง
ตารางในคู่มือ Sony เองตอบเรื่องนี้ไว้แล้ว ถ้าถ่าย 120fps แล้วบันทึกเป็นไฟล์ 120p ภาพจะเล่นเร็วปกติ ไฟล์ 120p ที่ได้จากโหมดวิดีโอปกติก็ทำงานแบบเดียวกัน คือเปิดดูแล้วไม่ช้า เราต้องไปบอกโปรแกรมตัดต่อเองว่าจะให้ช้าเท่าไร
ข้อดีของการถ่าย 120p ไว้ก่อนคือยืดหยุ่น ช่วงไหนอยากช้าค่อยทำช้า ช่วงไหนอยากปกติก็ใช้ได้ทันที เลือกความเร็วทีหลังได้ บนไทม์ไลน์ 24p ไฟล์ 120p จะช้าได้สูงสุด 5 เท่าโดยไม่ต้องให้โปรแกรมสร้างภาพเพิ่ม
ข้อดีของการใช้ S&Q คือได้ภาพช้าหรือเร็วออกมาจากกล้องเลย เปิดดูในกล้องก็เห็นผลทันที ส่งไฟล์ต่อได้โดยไม่ต้องตัดต่อ และทำภาพเร็วได้ถึงหลายสิบเท่าในกล้อง แต่ก็ต้องตัดสินใจเรื่องความเร็วตั้งแต่ตอนถ่าย และยอมเสียเสียงไป
ถ้ารู้แน่ว่าช็อตนี้จะใช้แบบช้าทั้งช็อต ลอง S&Q ถ้ายังไม่แน่ใจ ถ่าย 120p ในโหมดวิดีโอไว้ก่อนจะเหลือทางเลือกมากกว่า
ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยเรื่อง โหมด S&Q
เรื่องแรก คิดว่าเลือกตัวเลขที่ถ่ายสูงไว้ภาพจะช้าเสมอ ที่จริงต้องดูคู่กับเฟรมเรตของไฟล์ ถ่าย 120fps แล้วบันทึกเป็น 120p ภาพก็เล่นเร็วปกติ
เรื่องที่สอง คิดว่าคลิปไม่มีเสียงเพราะไมค์เสีย โหมดนี้ไม่บันทึกเสียงอยู่แล้ว เป็นข้อกำหนดที่คู่มือเขียนไว้
เรื่องที่สาม คิดว่าทุกรุ่นถ่ายได้ถึง 240fps ตัวเลขสูงสุดต่างกันตามรุ่น บางรุ่นอย่าง ZV-E1 และ ZV-E10 II ก็ขึ้นกับว่าลงส่วนเสริม 4K 120p แล้วหรือยัง ก่อนวางแผนถ่าย ลองเปิดคู่มือออนไลน์ของรุ่นเราในหัวข้อ S&Q Settings ดู
เรื่องที่สี่ คิดว่าเวลาบนจอคือพื้นที่การ์ดที่เหลือ ตัวเลขนั้นคือความยาวคลิปที่จะได้ การ์ดอาจเหลือพื้นที่มากหรือน้อยกว่านั้นก็ได้
คืนนี้มาลอง โหมด S&Q กับของในบ้านกัน
ช็อตแรก ลองภาพช้า เปิดก๊อกน้ำให้ไหลลงแก้ว หรือเทน้ำจากเหยือก ตั้ง Frame Rate ที่ 120fps และ Rec Frame Rate ที่ 24p เปิดไฟในห้องให้สว่างที่สุด แล้วอัดสัก 5 วินาที คลิปที่ได้จะยาวราว 25 วินาที
ช็อตที่สอง ลองภาพเร็ว วางกล้องบนขาตั้งหรือโต๊ะที่นิ่ง หันไปทางหน้าต่างหรือถนน ตั้ง Frame Rate ที่ 2fps และ Rec Frame Rate ที่ 30p อัดไว้ 10 นาที คลิปจะยาวราว 40 วินาที
ช็อตที่สาม ถ่ายน้ำไหลแบบเดิมในโหมดวิดีโอปกติที่ 120p แล้วเอาไปวางบนไทม์ไลน์ 24p ทำให้ช้าลง 5 เท่า เทียบกับช็อตแรกดูว่าแบบไหนเหมาะกับงานของเรามากกว่า
ถ้าภาพช็อตแรกมืดเกินไป ลองเปิดรูรับแสงให้กว้างขึ้นหรือเพิ่ม ISO ถ้าในที่ที่สว่างมากแล้วอยากคุมชัตเตอร์ ลองดูเรื่อง ฟิลเตอร์ ND ถ่ายวิดีโอ และถ้าเลือก 240fps ไม่ได้ ให้เช็คว่ารูปแบบไฟล์ยังตั้งเป็นกลุ่ม 4K อยู่หรือเปล่า
สิ่งที่อยากให้จำกลับไป
โหมด S&Q ของ Sony คือการให้กล้องถ่ายด้วยจังหวะหนึ่งแล้วบันทึกไฟล์ด้วยอีกจังหวะหนึ่ง ตัวเลขที่ถ่ายหารด้วยตัวเลขของไฟล์คือความช้าหรือเร็วที่ได้ โหมดนี้ไม่บันทึกเสียง ตัวเลขสูงสุดใช้กับไฟล์ 4K ไม่ได้ และภาพอาจมืดลงตอนถ่ายช้า ถ้ารู้ความเร็วที่ต้องการตั้งแต่หน้างาน S&Q ช่วยประหยัดเวลาตัดต่อ ถ้ายังไม่แน่ใจ ถ่าย 120p ไว้แล้วเลือกทีหลังก็ได้
อ่านต่อ
ถ้าอยากเข้าใจพื้นฐานจำนวนภาพต่อวินาทีให้แน่นขึ้น ลองอ่าน เฟรมเรต 24, 30, 60fps ต่างกันยังไง และถ้าอยากดูตารางความเร็วฉบับเต็มจากต้นทาง เปิด หน้า S&Q Settings ในคู่มือออนไลน์ Sony α1 ได้เลย
บทความนี้ CreatorSchoolThailand เขียนเอง ไม่ได้รับค่าตอบแทนจาก Sony
