FUJIFILM เคยใส่ จอพับข้าง ให้ X-T4 แล้วพอถึง X-T5 ก็เปลี่ยนกลับ ไปเป็น จอพับขึ้นลง ส่วน Nikon ทำสวนทางกัน Z6II ใช้จอพับขึ้นลง แต่ Z6III ที่ออกในปี 2024 เปลี่ยนมาเป็น จอพับข้าง สองค่ายใหญ่ เดินคนละทิศ ในเวลาไล่เลี่ยกัน ถ้าแบบหนึ่ง ดีกว่าอีกแบบชัด ๆ ค่ายกล้อง ก็ไม่น่าจะ เดินสวนกัน แบบนี้ครับ
ถ้าเรากำลังจะ ซื้อกล้อง น่าจะเคยถาม ในกลุ่ม หรือถามตัวเองว่า จอพับข้าง กับจอพับขึ้นลง แบบไหนดีกว่า แล้วคำตอบที่ได้ มักจบที่ “พับข้าง สำหรับคนถ่ายวิดีโอ พับขึ้นลง สำหรับคนถ่ายภาพ” ซึ่งไม่ผิด แต่ก็ไม่ได้ช่วย ให้ตัดสินใจ ได้จริง เพราะคนส่วนใหญ่ วันนี้ ถ่ายทั้งสองอย่าง
ผมว่าคำถามนี้ ตอบไม่ได้ ตั้งแต่ต้นครับ คำถามที่ควรถามแทน มีอยู่สี่ข้อ และไม่มี ข้อไหนเลย ที่เป็นเรื่องว่า กล้องตัวไหน ถ่ายวิดีโอเก่งกว่า
ข้อแรก ตาเราอยู่ตรงไหน เวลาถ่าย
จอพับขึ้นลง เวลาพับออกมา จอยังอยู่ ในแนวเดียว กับเลนส์ Digital Camera World อธิบายไว้ ตอนรีวิว X-T5 ว่านี่คือเหตุผล ที่ช่างภาพ หลายคนชอบ เวลาถือกล้อง ระดับเอว หรือยกสูงเหนือหัว สิ่งที่เห็นบนจอ ตรงกับทิศ ที่เลนส์ชี้อยู่ ไม่ต้องคิด กลับซ้ายขวา ในหัว
ส่วนจอ ที่กางออกด้านข้าง จอจะไปอยู่ ข้างตัวกล้อง เราต้องมองเยื้อง ออกจากแนวเลนส์ ข้อนี้ ไม่ได้เป็นปัญหาเสมอไป แต่ถ้างานเรา คือยกกล้อง ถ่ายข้ามหัวคนบ่อย ๆ หรือถ่ายระดับเอว บนถนน จอพับขึ้นลง จะเล็งได้เร็วกว่า Fstoppers ก็เขียนไว้ ตอน X-T5 เปิดตัวว่า สำหรับงาน ที่ต้องเร็ว จอพับขึ้นลง ใช้แรงน้อยกว่า
ข้อที่สอง เราอยู่หลังกล้อง หรือหน้ากล้อง
ข้อนี้ คือจุดแข็ง ของจอพับข้าง ที่จอพับขึ้นลงทั่วไป ทำไม่ได้ ถ้าเราต้อง พูดหน้ากล้องเอง ถ่ายรีวิว หรือถ่ายตัวเอง คนเดียว จอหมุน มาด้านหน้าได้ TechRadar รีวิว Z6III แล้วบอกว่า จอแบบนี้ ออกแบบมา เพื่อคนทำวิดีโอ ทั้งพูด หน้ากล้อง และจัดเฟรม แนวตั้ง ในมุมแปลก ๆ
การเปลี่ยนของ Nikon จึงอ่านได้ว่า Z6III ถูกวาง ให้เป็นกล้อง ที่คนถ่ายคลิป หยิบใช้มากขึ้น ส่วน FUJIFILM เลือกแยกให้ชัด X-T5 เป็นกล้อง ของช่างภาพ ส่วนคนถ่ายวิดีโอ ไปทาง X-H2 ที่ยังใช้ จอกางข้าง
ข้อที่สาม มีสายเสียบ อยู่ข้างกล้องไหม
ข้อนี้คนมักลืม จนถึงวันที่ ต้องต่อไมค์ ต่อสาย HDMI ไปจอนอก และต่อสาย USB-C เข้าพาวเวอร์แบงก์ พร้อมกัน ช่องเสียบ ส่วนใหญ่ อยู่ด้านข้างกล้อง ฝั่งเดียวกับ ที่จอกางออกไป
ตอนเปิดตัว S1RII Panasonic ใช้จอ ที่รวมกลไก พับขึ้นลง กับกางข้าง ไว้ด้วยกัน และเขียน จุดขายไว้เองว่า หมุนจอได้ ขณะเข้าริก โดยไม่ไปชนสาย HDMI หรือ USB การที่ผู้ผลิต ต้องเขียนข้อนี้ เป็นจุดขาย ก็บอกอยู่แล้วว่า ปัญหานี้มีจริง ในงานที่ใช้สายเยอะ
ลองนึกภาพ ตอนตั้งกล้อง บนขาตั้ง เสียบไมค์ไว้ แล้วอยากกางจอออก มาดูภาพ สายที่ห้อยอยู่ อาจบังจอบางส่วน หรือทำให้หมุนจอ ได้ไม่สุด ใครที่ถ่ายแบบนี้ เป็นประจำ ควรลองจับ กล้องจริง พร้อมสายที่ใช้ ก่อนตัดสินใจครับ
ข้อที่สี่ ถ่ายแนวตั้ง ในมุมต่ำหรือสูง บ่อยแค่ไหน
จอพับขึ้นลง แบบเดิม ใช้ดีตอนถือกล้อง แนวนอน แต่พอหมุนกล้อง ถ่ายแนวตั้ง จอจะพับไปผิดทิศ Nikon จึงใส่จอ ที่พับได้สี่แกน ใน Z8 และเขียนว่า ช่วยตอนถ่าย จากมุมสูงหรือต่ำ ทั้งแนวนอน และแนวตั้ง ส่วน Sony ใส่จอสี่แกน ใน α7R V ที่ Sony อธิบายว่า รวมจอพับขึ้นลง กับจอกางข้าง ไว้ในตัวเดียว
จอแบบรวมสองอย่าง ก็มีราคาของมัน
ฟังดูเหมือน จอแบบรวม อย่างของ Sony α7R V, Nikon Z8 หรือ Panasonic S1RII จะจบทุกปัญหา แต่ในมุมของผม ราคาที่ต้องจ่าย คือข้อต่อ ที่มากขึ้น และกลไก ที่ซับซ้อนกว่า ตอนนี้ เรายังเห็นมัน ในกล้องรุ่นใหญ่ เป็นหลัก ไม่ใช่กล้องตัวแรก ราคาเอื้อมถึง ข้อนี้ เป็นการสังเกตของผม ยังไม่มีค่ายไหน บอกตัวเลขต้นทุน ออกมา
และต้องยอมรับว่า ฝั่งที่บอกว่า จอพับข้าง คือจอ ของคนถ่ายวิดีโอ ก็ถูกอยู่ครึ่งหนึ่ง เพราะถ้าเรา อยู่หน้ากล้องบ่อย ไม่มีจอแบบไหน สะดวกเท่า อีกครึ่ง ที่หายไปคือ คนถ่ายวิดีโอ ที่อยู่หลังกล้อง ถือกิมบอล หรือเข้าริกเต็มชุด อาจถูกใจ จอพับขึ้นลง หรือจอแบบรวม มากกว่าก็ได้
ใครเหมาะกับ จอพับข้าง ใครไม่ต้อง
ถ้าเราพูดหน้ากล้องเอง เป็นประจำ จอพับข้าง คือคำตอบ ที่ง่ายที่สุด ถ้าเราถ่ายภาพนิ่ง บนถนน งานอีเวนต์ หรือยกกล้อง ข้ามหัวคนบ่อย จอพับขึ้นลง จะเร็วกว่า ถ้าเราเข้าริก ต่อสายเยอะ และถ่ายแนวตั้งด้วย จอแบบรวม อาจคุ้ม ที่จะจ่ายเพิ่ม และถ้าเลือก เพราะชอบหน้าตา หรือถือแล้ว มีความสุข อันนั้น ก็เป็นเหตุผล ที่ใช้ได้นะครับ แค่ให้รู้ตัวว่า กำลังเลือก จากอะไร
ส่วนคนที่ยังไม่มี กล้องตัวแรก ไม่ต้องให้เรื่องจอ เป็นตัวตัดสิน อันดับหนึ่งครับ ให้ดูข้อสอง ก่อนข้อเดียว ว่าเราจะอยู่ หน้ากล้องบ่อยไหม ถ้าใช่ จอที่หมุนมาด้านหน้าได้ จะช่วยมากกว่า สเปกอื่น ที่ห่างกัน นิดหน่อย
ลองนับ จากรูปและคลิป ของเราเอง
ลองเปิดคลัง รูปและคลิป 30 ชิ้นล่าสุด ที่ถ่ายด้วยกล้อง หรือมือถือ แล้วนับสามอย่าง อย่างแรก กี่ชิ้นที่เรา อยู่ในเฟรมเอง อย่างที่สอง กี่ชิ้นที่ถ่าย จากมุม ต่ำกว่าเอว หรือสูงกว่าหัว อย่างที่สาม กี่ชิ้นที่ตอนถ่าย มีสายต่อ ออกจากกล้อง
ถ้าตัวเลขแรก เยอะที่สุด จอที่หมุนมาด้านหน้า คือของเรา ถ้าตัวเลขที่สอง เยอะที่สุด จอพับขึ้นลง จะช่วยมากกว่า ถ้าตัวเลขที่สาม ไม่ใช่ศูนย์ ลองดูตำแหน่ง ช่องเสียบ ของกล้องที่เล็งไว้ ก่อนจ่ายเงิน
สรุป
จอพับข้าง กับจอพับขึ้นลง ไม่ได้แข่งกัน ว่าแบบไหนดีกว่า มันตอบคนละคำถาม ว่าเราอยู่ตรงไหน เวลากดถ่าย
ก่อนถามว่า จอแบบไหนดี ลองถามว่า เรายืนอยู่ หลังกล้อง หรือหน้ากล้อง บ่อยกว่ากันครับ
ตอนนี้ใช้ จอพับข้าง หรือจอพับขึ้นลง กันอยู่ครับ
ที่มา: Digital Camera World: Fujifilm X-T5 review · Fstoppers: Fujifilm X-T5 (7 พ.ย. 2022) · TechRadar: Nikon Z6 III review (26 ก.ค. 2024) · Nikon: Z 8 press release (10 พ.ค. 2023) · Sony UK: α7R V 4-axis multi-angle monitor · Panasonic UK: LUMIX S1RII control
