ถ้าเคยเปิดดู เลนส์ 50mm ของค่ายเดียวกัน แล้วเห็นว่า ตัวหนึ่งราคาหลักไม่กี่พัน อีกตัวราคาหลายหมื่น ทั้งที่ระยะเท่ากันเป๊ะ เราน่าจะเคยสงสัยว่า ตัวแพงมันดีกว่า สิบเท่าจริงเหรอ หรือเรากำลังจ่าย ให้ป้ายชื่อกันแน่ ลองดูตัวอย่าง จากร้านออนไลน์ของ Canon เองครับ ช่วงกันยายนปีนี้ RF50mm F1.8 STM ขายอยู่ราว 199.99 ดอลลาร์ ส่วน RF50mm F1.2 L USM อยู่ที่ 2,599 ดอลลาร์ ห่างกันราว 13 เท่า ฝั่ง Sony ก็คล้ายกัน FE 50mm F1.2 GM เปิดตัวที่ 2,000 ดอลลาร์ ขณะที่ FE 50mm F1.8 เป็นเลนส์ตัวเล็ก ที่หนักไม่ถึงสองร้อยกรัม
ผมว่าคำถามว่า ตัวไหนคุ้มกว่า ตอบไม่ได้ตั้งแต่ต้น เพราะสองตัวนี้ ไม่ได้ถูกสร้างมา แก้ปัญหาเดียวกัน ตัวถูก ถูกออกแบบให้คนส่วนใหญ่ ได้เลนส์ไวแสงตัวแรก ที่เบาและเอื้อมถึง ส่วนตัวแพง ถูกออกแบบให้ภาพ ที่รูรับแสงกว้างสุด ใช้งานได้จริง ทั้งเฟรม ในงานที่พลาดไม่ได้ พอเห็นโจทย์ของแต่ละตัว ตัวเลขสิบเท่า จะเริ่มมีเหตุผลขึ้นมาเองครับ
เลนส์ 50mm f/1.2 ต้องใช้แก้วใหญ่กว่าที่คิด
เริ่มจากเรื่อง ที่ไม่มีใครเลี่ยงได้ก่อน ค่า f คือทางยาวโฟกัส หารด้วยขนาดช่องรับแสง ที่มองเห็นจากหน้าเลนส์ ถ้าคิดง่าย ๆ เลนส์ 50 ที่ f/1.8 ต้องมีช่องรับแสง กว้างราว 28 มิลลิเมตร แต่ถ้าจะไปถึง f/1.2 ต้องกว้างราว 42 มิลลิเมตร พอคิดเป็นพื้นที่ ช่องรับแสงของ f/1.2 ใหญ่กว่าราว 2.25 เท่า และแก้วทุกชิ้น ที่แสงต้องผ่าน ก็ต้องใหญ่ตามไปด้วย
ตัวเลขบนสเปก บอกเรื่องนี้ชัดมากครับ RF50mm F1.8 STM ใช้ฟิลเตอร์ 43 มิลลิเมตร หนักราว 160 กรัม ส่วน RF50mm F1.2 L USM ใช้ฟิลเตอร์ 77 มิลลิเมตร หนักราว 950 กรัม ฝั่ง Sony ก็ไปทางเดียวกัน ตัว F1.8 หนัก 186 กรัม ตัว F1.2 GM หนักราว 778 กรัม แก้วชิ้นใหญ่ ที่ต้องเจียให้โค้งอย่างแม่นยำ มีต้นทุนสูงกว่า แก้วชิ้นเล็กมาก ต้นทุนส่วนนี้ มาจากขนาดแก้วล้วน ๆ ยังไม่ได้นับเรื่องแบรนด์เลยครับ
ความคมตอนเปิดสุด คือของที่แพงที่สุด
เหตุผลข้อที่สอง สำคัญกว่าข้อแรก ยิ่งเปิดรูรับแสงกว้าง ความคลาดของเลนส์ ยิ่งโผล่ให้เห็น ทั้งขอบม่วงเขียว รอบจุดสว่าง ความนุ่มตามขอบภาพ และแสงที่ฟุ้ง เวลาย้อนแสง วิธีแก้คือ เพิ่มชิ้นเลนส์พิเศษ เข้าไปดึงแสงให้กลับมาเข้าที่ RF50mm F1.8 STM มี 6 ชิ้นใน 5 กลุ่ม และ Canon บอกเองว่า ใช้โครงชิ้นเลนส์ ต่อมาจาก EF 50mm f/1.8 STM รุ่นเก่า ส่วน RF50mm F1.2 L USM มี 15 ชิ้นใน 9 กลุ่ม ใส่ทั้งชิ้นแอสเฟอริคแบบเจีย และชิ้น UD พร้อมโค้ตติ้ง ASC สำหรับลดแฟลร์ ฝั่ง Sony ตัว GM ใช้ 14 ชิ้นใน 10 กลุ่ม มีชิ้นแอสเฟอริค XA ถึงสามชิ้น เทียบกับ 6 ชิ้น ของตัว F1.8
ตรงนี้ต้องพูดให้แฟร์ครับ ตัวถูกไม่ได้เบลอ ถ้าหรี่ลงมาที่ f/2.8 ถึง f/4 เลนส์ส่วนใหญ่ จะคมขึ้นมาก และในภาพที่คนยืนกลางเฟรม ความต่างอาจเล็กกว่า ที่ราคาบอก สิ่งที่ตัวแพงขายจริง ๆ คือภาพที่ f/1.2 ซึ่งยังคม พอใช้งาน ขอบภาพยังเก็บรายละเอียด และไฟถนนตอนกลางคืน ไม่ฟุ้งจนเสียภาพ ถ้างานของเรา ไม่ได้อยู่ที่รูรับแสงกว้างสุด ส่วนที่จ่ายเพิ่มนี้ ก็แทบไม่ได้ใช้
มอเตอร์ บอดี้ และของที่ไม่อยู่ในชื่อรุ่น
ส่วนที่คนมักมองข้าม คือสิ่งที่ซ่อนอยู่ในกระบอกเลนส์ ตัว F1.8 ของทั้งสองค่าย ใช้มอเตอร์ขนาดเล็ก Canon ใช้ STM ส่วน Sony ระบุในหน้าสเปกของตัวเองว่า เสียงมอเตอร์โฟกัส อาจติดเข้าไปในไฟล์ ตอนถ่ายวิดีโอ ขณะที่ตัว GM ใช้มอเตอร์ XD Linear ถึงสี่ตัว เพราะต้องขยับชุดแก้ว ที่หนักกว่ามาก ให้เร็วและเงียบ ใครถ่ายคลิปพูดหน้ากล้อง ในห้องเงียบ ๆ จะรู้ว่าข้อนี้ ไม่ใช่เรื่องเล็ก
นอกจากนั้น ยังมีของที่ไม่อยู่ในชื่อรุ่น อีกหลายอย่าง ตัวแพงของทั้งสองค่าย ออกแบบ ให้ทนฝุ่น ทนละอองน้ำ มีโค้ตติ้งฟลูออรีนหน้าเลนส์ ให้เช็ดคราบนิ้วมือ ได้ง่าย ใบรูรับแสงก็มากกว่า ฝั่ง Canon 10 ใบ เทียบกับ 7 ใบ ฝั่ง Sony 11 ใบ เทียบกับ 7 ใบ ตัว GM ยังมีวงแหวนรูรับแสง ที่ปิดเสียงคลิกได้ สำหรับงานวิดีโอ ทั้งหมดนี้ คือต้นทุนของเลนส์ ที่ทำมาให้ใช้งานหนักทุกวัน
แล้วเราควรอยู่ฝั่งไหน
ในมุมของผม ถ้าเพิ่งเริ่มถ่าย หรือถ่ายคนและของกิน เป็นงานอดิเรก เลนส์ 50mm ตัวถูก คือหนึ่งในของที่คุ้มที่สุด ในตลาดกล้องครับ มันเบา จนพกได้ทุกวัน ให้ฉากหลังละลาย ได้มากกว่าเลนส์คิทอย่างเห็นได้ชัด และพาเราไปรู้ว่า ตัวเองชอบระยะนี้หรือเปล่า ก่อนจะเอาเงินหลายหมื่น ไปวางเดิมพัน
ส่วนคนที่ควรมองตัวแพงจริง ๆ คือคนที่งาน บังคับให้เปิดกว้างสุดบ่อย ๆ เช่นช่างภาพงานแต่ง ที่ต้องถ่ายในห้องจัดเลี้ยงแสงน้อย คนถ่ายพอร์ตเทรต ที่ขายภาพจากความนุ่มของฉากหลัง หรือคนถ่ายวิดีโอ ที่ต้องการโฟกัสเงียบและแม่น ถ้าจ่ายเพราะอยากได้ และถือแล้วมีความสุข อันนั้นก็เป็นเหตุผล ที่ใช้ได้นะครับ แค่ให้รู้ตัวว่า กำลังซื้ออะไรอยู่
คนที่ไม่ควรรีบ คือคนที่ถ่ายกลางวัน เป็นหลัก คนที่ถ่ายกลุ่มหลายคน ซึ่งต้องหรี่รูรับแสง ให้ชัดทุกหน้าอยู่แล้ว หรือคนที่ต้องเดินทั้งวัน น้ำหนักเกือบหนึ่งกิโลกรัม ห้อยคอทั้งวัน เป็นราคาที่ไม่อยู่ในใบเสร็จ ใครที่สงสัยว่า รูรับแสงกว้างจำเป็นแค่ไหน ลองอ่านต่อที่ เลนส์ไวแสง f/1.4 จำเป็นเสมอไหม และเรื่องฉากหลังเบลอ ที่ไม่ได้มาจากรูรับแสงอย่างเดียว ใน บทความเรื่องระยะชัดตื้น
ลองเช็คกับรูปของเราเองก่อน
ก่อนตัดสินใจ มีการบ้านเล็ก ๆ ที่ทำได้ คืนนี้เลยครับ เปิดรูปที่ถ่าย ด้วยเลนส์ 50 หรือเลนส์ฟิกซ์ ตัวที่ใช้บ่อยที่สุด สักห้าสิบใบ แล้วดูข้อมูลภาพ ว่าใช้รูรับแสงเท่าไหร่ ถ้าเกินครึ่ง อยู่ที่ f/2.8 ขึ้นไป แปลว่าของที่เราจะจ่ายเพิ่ม ในตัวแพง ส่วนใหญ่จะไม่ได้ถูกใช้ แต่ถ้าเกือบทุกใบ อยู่ที่รูรับแสงกว้างสุด และเรายังรู้สึกว่า ขอบภาพนุ่ม หรือไฟฟุ้งจนรำคาญ ตัวแพงอาจเป็นของ ที่ตอบโจทย์เราจริง
ราคาที่ห่างกันสิบเท่า จึงไม่ได้แปลว่า ภาพสวยกว่าสิบเท่า มันคือราคาของโจทย์ ที่ยากขึ้นมาก ในช่วงรูรับแสงไม่กี่สต็อปสุดท้าย คำถามที่ควรถาม แทนว่าตัวไหนดีกว่า คือ งานของเรา อยู่ในช่วงนั้นบ่อยแค่ไหน
แล้วของทุกคนล่ะครับ เลนส์ 50mm ตัวแรกที่ซื้อ คือตัวไหน และวันนี้ ยังอยู่ในกระเป๋าหรือเปล่า มาเล่าให้ฟัง กันหน่อย ขอบคุณที่อ่านจนจบครับ
ที่มา: Canon UK สเปก RF50mm F1.8 STM / Canon Camera Museum RF50mm F1.8 STM / Canon Asia RF50mm F1.2 L USM / Sony Thailand สเปก FE 50mm F1.8 / Sony Japan สเปก FE 50mm F1.2 GM / Newsshooter ข่าวเปิดตัว FE 50mm F1.2 GM / Canon Price Watch ราคา RF50mm F1.8 STM / Canon Price Watch ราคา RF50mm F1.2 L USM / Wikipedia F-number
