Hi-Res Zoom ของ Nikon ซูมวิดีโอด้วยเลนส์ฟิกซ์ได้ยังไง ภาพเสียไหม

ตั้งกล้องถ่ายสัมภาษณ์ ใส่เลนส์ 50mm ไว้ตัวเดียว พอคนพูดเล่าถึงช่วงสำคัญ ก็อยากให้ภาพค่อย ๆ ขยับเข้าไปหาหน้าเขา แต่เลนส์ฟิกซ์ซูมไม่ได้ จะลุกไปเลื่อนกล้องก็ไม่ทัน กล้อง Nikon หลายรุ่นมีเมนูชื่อ Hi-Res Zoom ไว้ช่วยตรงนี้

บทความนี้จะไล่ดูว่ากล้องซูมได้ยังไงทั้งที่เลนส์ไม่ขยับ ภาพเสียไหม ซูมได้กี่เท่า ติดเงื่อนไขอะไร และเอาไปทำช็อตซูมนุ่ม ๆ ในงานสัมภาษณ์ยังไง ข้อมูลทั้งหมดเช็คจากคู่มือออนไลน์และหน้าทางการของ Nikon

Hi-Res Zoom คืออะไร ซูมได้ยังไงทั้งที่เลนส์ไม่ขยับ

คู่มือของ Nikon ZR กับ Z50II เขียนไว้คล้ายกันว่าเมนูนี้ใช้ซูมเข้าหาตัวแบบได้โดยความละเอียดไม่ลดลง แม้จะใส่เลนส์ที่ซูมไม่ได้ เปิดใช้จากเมนูถ่ายวิดีโอ แล้วกดปุ่มซ้ายขวาเพื่อซูมเข้าออก บนจอจะมีแถบบอกว่าตอนนี้ซูมไปถึงไหนแล้ว

ฟังดูเหมือนซูมดิจิทัลในมือถือ แต่ต่างกันตรงที่มันไม่ได้เอาภาพเล็กมาขยาย ลองนึกถึงรูปถ่ายใบใหญ่ที่มีรายละเอียดเยอะมาก ถ้าเราตัดเอาแค่ส่วนกลางมาใส่กรอบใบเล็ก รูปในกรอบยังคมเหมือนเดิม เพราะรายละเอียดมีมาตั้งแต่ต้น

ความลับอยู่ที่เซนเซอร์มีพิกเซลมากกว่าไฟล์วิดีโอที่เราบันทึก ข่าวเปิดตัวเฟิร์มแวร์ 3.0 ของ Z 9 ในห้องข่าว Nikon USA เมื่อ 26 ต.ค. 2022 อธิบายว่าคลิป 4K UHD ถูกเก็บมาที่ความละเอียด 8K UHD ก่อน แล้วค่อย ๆ ครอปลงมาเป็นกรอบ 4K แบบทันทีระหว่างถ่าย

ครอป แปลว่าตัดขอบภาพออกแล้วใช้แค่ส่วนกลาง ยิ่งตัดมาก มุมภาพยิ่งแคบ ภาพก็ดูเหมือนซูมเข้าไป ตราบใดที่ส่วนที่ตัดมายังมีพิกเซลจริงไม่น้อยกว่าขนาดไฟล์ปลายทาง ภาพก็ยังละเอียดเต็มขนาด

พอเลยจุดนั้นไป กล้องต้องเริ่มขยายพิกเซลเอง ซึ่งคือซูมดิจิทัลแบบเดิมที่ภาพนิ่มลง นี่คือเหตุผลที่การซูมแบบนี้มีเพดานเสมอ และเพดานนั้นขึ้นกับว่าเราถ่ายความละเอียดไหน

ถ้าจะจำแค่อย่างเดียว ลองจำว่ายิ่งไฟล์ปลายทางเล็ก ยิ่งเหลือพิกเซลให้ครอปได้มาก ก็ซูมได้ไกลขึ้น

ภาพเสียไหม เมื่อซูมด้วย Hi-Res Zoom

ถ้าอยู่ในเพดานที่คู่มือกำหนด ความละเอียดของไฟล์ไม่ตก Nikon USA เขียนในข่าวเฟิร์มแวร์ของ Z 9 ว่าได้การซูมที่นุ่มและโฟกัสไม่หลุดตามระยะซูม โดยไม่เสียความละเอียด และบอกว่าแบบนี้ทำไม่ได้ถ้าใช้ซูมดิจิทัลทั่วไปหรือไปครอปเอาตอนตัดต่อ

แต่ต้องเข้าใจให้ตรง การครอปไม่ได้ทำให้เลนส์ยาวขึ้นจริง เราแค่ใช้พื้นที่ตรงกลางของภาพที่เลนส์ส่งมา ระยะห่างกล้องกับคนยังเท่าเดิม ฉากหลังที่เห็นก็คือส่วนเดิมที่ถูกตัดให้แคบลง ข่าวเดียวกันชวนให้ใช้คู่กับเลนส์รูรับแสงกว้างอย่าง f1.2 เพื่อเก็บระยะชัดตื้นไว้

ข้อดีที่ตามมาคือ ช็อตกว้างกับช็อตแคบมาจากกล้องตัวเดียวกัน แสงเดียวกัน สีเดียวกัน ไม่ต้องจับคู่สีระหว่างกล้องสองตัวตอนตัดต่อ

ซูมได้กี่เท่า ขึ้นกับความละเอียดที่ถ่าย

ตัวเลขนี้ต่างกันตามรุ่น เพราะเซนเซอร์มีพิกเซลไม่เท่ากัน ลองดูสามรุ่นที่คู่มือเขียนไว้ชัด

Z 9 หน้าสินค้าของ Nikon บอกว่าขยายช่วงเทเลได้สูงสุด 2 เท่า ได้วิดีโอ 4K ที่ครอปจากการบันทึก 8K แบบทันที ส่วนข่าวเฟิร์มแวร์บอกว่าต้องตั้งพื้นที่ภาพเป็น FX คือใช้เซนเซอร์เต็มแผ่น

ZR คู่มือบอกว่าซูมได้ 1.4 เท่าที่ 3840×2160 และ 2 เท่าที่ 1920×1080 ตัวเลข 3840×2160 คือ 4K ส่วน 1920×1080 คือ Full HD ลองสังเกตว่า 1920 คือครึ่งหนึ่งของ 3840 ไฟล์ Full HD จึงเหลือที่ให้ครอปมากกว่า

Z50II ซูมได้ 2 เท่า แต่ใช้ได้เฉพาะ 1920×1080 ที่ 30p, 25p หรือ 24p เท่านั้น ใครที่ยังงงว่าเลข p คืออะไร ลองอ่าน เฟรมเรต 24, 30, 60fps ต่างกันยังไง ประกอบ

ก่อนวางแผนช็อต ลองเปิดคู่มือรุ่นของเราดูเพดานซูมในความละเอียดที่จะใช้จริงก่อน

เงื่อนไขที่ต้องรู้ก่อนใช้ Hi-Res Zoom

เรื่องแรกคือไฟล์ ข่าวของ Z 9 และคู่มือ ZR เขียนว่าใช้ได้กับไฟล์ ProRes 422 HQ, H.265 แบบ 10 บิตและ 8 บิต และ H.264 แบบ 8 บิต ส่วนไฟล์ RAW ไม่อยู่ในรายการนี้

เรื่องที่สองคือโฟกัส คู่มือ ZR และ Z50II เขียนตรงกันว่าโหมดพื้นที่ AF จะถูกล็อกไว้ที่ Wide-area AF (L) คือกล้องหาโฟกัสในกรอบกว้าง และไม่แสดงจุดโฟกัสบนจอ ในงานสัมภาษณ์ที่คนนั่งนิ่งกลางเฟรมจึงไม่ค่อยเป็นปัญหา แต่ถ้าคนเดินไปมา ควรซ้อมก่อน

เรื่องที่สามคือกันสั่น คู่มือ ZR และ Z50II บอกว่าระบบกันสั่นอิเล็กทรอนิกส์ที่เรียกว่า Electronic VR จะถูกปิดไว้ตลอด ถ้าถือกล้องด้วยมือแล้วซูมเข้าไปมาก อาการสั่นจะเห็นชัดขึ้นตามมุมที่แคบลง

แล้วรุ่นไหนมีบ้าง ตอนเขียนบทความนี้ คู่มือออนไลน์ของ Nikon มีหัวข้อนี้ในรุ่น Z 9, Z 8, Z6III, Z5II, Z50II และ ZR บางรุ่นได้ฟีเจอร์นี้มาทีหลังผ่านเฟิร์มแวร์ อย่าง Z 9 ที่ได้มาในเวอร์ชัน 3.0

เงื่อนไขก็ขยับตามเฟิร์มแวร์ได้ เช่น เอกสารเพิ่มเติมของ Z6III เฟิร์มแวร์ 1.10 บอกว่าฟีเจอร์นี้ใช้ได้แล้วเมื่อตั้งพื้นที่ภาพเป็น DX และเมื่อใส่เลนส์ DX ที่ Full HD ตั้งแต่ 120p ลงมาถึง 24p

รายชื่อรุ่นจึงเปลี่ยนได้เรื่อย ๆ ก่อนตัดสินใจ ลองเช็คจากคู่มือออนไลน์ของรุ่นนั้นโดยตรง และดูว่ากล้องในมือใช้เฟิร์มแวร์เวอร์ชันล่าสุดแล้วหรือยัง

ใช้ทำช็อตซูมนุ่มในงานสัมภาษณ์

ช็อตที่เหมาะที่สุดคือการค่อย ๆ ซูมเข้าตอนคนพูดถึงประเด็นสำคัญ เริ่มจากภาพครึ่งตัว แล้วไหลเข้าไปเป็นภาพใกล้ช่วงไหล่ขึ้นไป คนดูจะรู้สึกว่าเรื่องกำลังเข้มข้นขึ้นโดยไม่ต้องตัดภาพ

ความนุ่มของการซูมมาจากการตั้งปุ่ม ข่าวของ Z 9 บอกว่าถ้าซูมด้วยปุ่ม ความเร็วจะคงที่ ถ้าใช้วงแหวนควบคุมบนเลนส์ ปรับความเร็วได้ตามมือหมุน ส่วนคู่มือ Z50II บอกว่าตั้งความเร็วการซูมของปุ่มได้ในเมนูตั้งค่าเฉพาะ

ถ้าใช้เลนส์ NIKKOR Z 28-135mm f4 PZ กับ Z6III เอกสารเฟิร์มแวร์ 1.10 บอกว่าเปิดให้ซูมไฟฟ้าทำงานต่อกับการซูมแบบครอปได้ แบบต่อระยะคือซูมด้วยเลนส์จนสุดแล้วค่อยครอปต่อ ตรงรอยต่ออาจหน่วงเล็กน้อย

ช็อตซูมนุ่มสวยเพราะใช้น้อย ลองเก็บไว้ใช้แค่ช่วงที่เรื่องสำคัญจริง ๆ

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยเรื่อง Hi-Res Zoom

เรื่องแรก คิดว่าเหมือนซูมดิจิทัลที่ภาพแตก ถ้าอยู่ในเพดานที่คู่มือกำหนด กล้องใช้พิกเซลจริงจากเซนเซอร์ ความละเอียดของไฟล์จึงไม่ตก

เรื่องที่สอง คิดว่าใช้ได้ทุกความละเอียดและทุกเฟรมเรต ที่จริงแต่ละรุ่นมีรายการของตัวเอง อย่าง Z50II ใช้ได้แค่ Full HD ที่ 30p, 25p และ 24p

เรื่องที่สาม คิดว่าต้องใช้กับเลนส์ซูมเท่านั้น ข่าวเฟิร์มแวร์ Z 9 ของ Nikon บอกว่าใช้ได้ไม่ว่าจะใส่เลนส์ตัวไหน จุดเด่นจริง ๆ อยู่ที่ทำให้เลนส์ฟิกซ์ซูมได้

เรื่องที่สี่ คิดว่าครอปตอนตัดต่อก็ได้ผลเท่ากัน ถ้าไฟล์เป็น 4K แล้วไปครอปเข้าครึ่งหนึ่งในโปรแกรม จะเหลือพิกเซลแค่ระดับ Full HD แต่การซูมในกล้องแบบนี้ครอปจากเซนเซอร์ก่อนบันทึก ไฟล์จึงยังเต็มขนาด

คืนนี้มาลองซ้อมช็อตสัมภาษณ์กัน

เริ่มจากอัปเดตเฟิร์มแวร์ให้เป็นตัวล่าสุด แล้วเปิดเมนูถ่ายวิดีโอ ตั้ง Hi-Res Zoom เป็น ON ถ้าเมนูเป็นสีเทา ลองเช็คความละเอียด เฟรมเรต และชนิดไฟล์ว่าอยู่ในรายการที่คู่มือรุ่นเรากำหนดหรือเปล่า

ตั้งกล้องบนขาตั้ง ให้คนในบ้านนั่งเป็นคนให้สัมภาษณ์ จัดภาพครึ่งตัวไว้ตรงกลางเฟรม แล้วลองกดซูมเข้าช้า ๆ ระหว่างเขาพูด ดูแถบบนจอว่าถึงเพดานตอนไหน

ลองถ่ายสองรอบ รอบแรกซูมด้วยปุ่ม รอบสองตั้งวงแหวนบนเลนส์ให้เป็นตัวซูม แล้วเปิดดูในคอมว่าแบบไหนนุ่มกว่า และโฟกัสยังอยู่ที่หน้าคนพูดตลอดหรือเปล่า

ถ้าทำแล้วยังไม่ได้ผล เช่น ซูมแล้วโฟกัสไปจับฉากหลัง ลองให้คนพูดอยู่กลางเฟรมมากขึ้น หรือเว้นระยะจากฉากหลังให้ห่างขึ้น แล้วเปิดคู่มือรุ่นเราในหัวข้อนี้เพื่อดูข้อจำกัดอื่นที่อาจเกี่ยว

สิ่งที่อยากให้จำกลับไป

Hi-Res Zoom ของ Nikon คือการซูมโดยครอปจากเซนเซอร์ที่มีพิกเซลมากกว่าไฟล์ปลายทาง ถ้าอยู่ในเพดานที่คู่มือกำหนด ความละเอียดไม่ตก เพดานต่างกันตามรุ่นและความละเอียด เช่น Z 9 สูงสุด 2 เท่าที่ 4K ส่วน ZR ได้ 1.4 เท่าที่ 4K และ 2 เท่าที่ Full HD ใน ZR และ Z50II ระหว่างใช้ โหมด AF ถูกล็อกเป็นพื้นที่กว้างและกันสั่นอิเล็กทรอนิกส์ถูกปิด เหมาะกับช็อตซูมนุ่มในงานสัมภาษณ์ที่กล้องตั้งนิ่งบนขาตั้ง

อ่านต่อ

ถ้าอยากรู้ว่าระยะเลนส์แต่ละแบบให้ภาพต่างกันยังไง ลองอ่าน ทางยาวโฟกัส 24, 35, 50, 85mm ต่างกันยังไง และถ้าอยากอ่านจากต้นทาง เปิด หัวข้อการซูมแบบครอปในคู่มือออนไลน์ของ Nikon ZR ได้เลย

บทความนี้ CreatorSchoolThailand เขียนเอง ไม่ได้รับค่าตอบแทนจาก Nikon